به گزارش والاستریت ژورنال، آمریکا در مذاکرات قطر به تهران پیشنهاد داد در ازای دریافت میلیاردها دلار از داراییهای مسدودشده، از ادعای خود برای کنترل تنگه هرمز و مطالبه عوارض از کشتیها صرفنظر کند، اما جمهوری اسلامی با رد این پیشنهاد، اصرار دارد مدیریت کامل تنگه را بر عهده بگیرد.
روزنامه والاستریت ژورنال، شامگاه پنجشنبه ۱۱ تیر به نقل از منابع آگاه به مذاکرات قطر نوشت آمریکا و عمان در پی یافتن راهی برای شکستن بنبست ناشی از اصرار ایران بر دریافت عوارض از کشتیهایی هستند که از تنگه هرمز عبور میکنند.
به نوشته این رسانه، اهرم اصلی واشینگتن و مسقط در این دور از مذاکرات غیرمستقیم، وعده آزادسازی بخشی از حدود ۱۰۰ میلیارد دلار دارایی ایران بود که در خارج از کشور مسدود شده است.
بر اساس این گزارش، دیپلماتهای آمریکایی به هیات مذاکرهکننده ایرانی پیشنهاد کردند تهران در ازای دسترسی به میلیاردها دلار از داراییهای آزادشده، از ادعای خود برای کنترل تنگه هرمز صرفنظر کند و مطالبه دریافت عوارض از کشتیهای عبوری را کنار بگذارد.
گفتوگوها در ابتدا به سمت آزادسازی شش میلیارد دلار از داراییهای ایران که در قطر نگهداری میشود پیش میرفت، اما به گفته افراد آشنا با مذاکرات، تصمیم تهران برای مسدود کردن تنگه هرمز، روند آزادسازی این پول را با عقبگرد روبهرو کرد.
وبسایت خبری اکسیوس شامگاه چهارشنبه ۱۰ تیر به نقل از منابع آگاه گزارش داد که دولت ترامپ در مذاکرات دوره که طی روز چهارشنبه نیز جریان داشت، کوشید جمهوری اسلامی را به صرفنظر از دریافت عوارض از تنگه هرمز ترغیب و آنها را متقاعد کند امتیازهای احتمالی آینده در یک توافق هستهای، از جمله فروش آزادانه نفت، بسیار بیشتر از درآمد احتمالی آنها از دریافت عوارض است.
والاستریت ژورنال همچنین نوشت که بخش عمده گفتوگوهای سهشنبه و چهارشنبه، نهم و دهم تیر، میان مذاکرهکنندگان ایرانی و آمریکایی با میانجیهای قطری، بر درگیریهای لبنان متمرکز بود. منابع آگاه به این رسانه گفتند که این موضوع پیچیدگی تازهای به روند مذاکرات افزوده است.
تهران امتیازهای بیشتری میخواهد
جمهوری اسلامی شامگاه چهارشنبه و در طور روز پنجشنبه نشان داد پیشنهادهایی که در جریان مذاکرات قطر دریافت کرده، برای تغییر موضعش کافی نیست. کاظم غریبآبادی، معاون وزیر خارجه و مذاکرهکننده ایران، پس از بازگشت از دوحه تاکید کرد تنگه هرمز «تحت فرماندهی ایران» تعریف میشود، نه آمریکا.
در تحولی دیگر، قرارگاه خاتمالانبیا با انتشار بیانیهای اعلام کرد هرگونه دخالت آمریکا در تنگه هرمز با «واکنش سریع و قاطع» نیروهای مسلح جمهوری اسلامی روبهرو خواهد شد.
پیش از صدور این بیانیه، فرماندهی مرکزی ارتش ایالات متحده، سنتکام، در بیانیهای درباره دیدار مقامهای کشورهای خاورمیانه در بحرین اعلام کرده بود رهبران حاضر در این نشست بر «تعهد مشترک خود نسبت به جریان آزاد تجارت از طریق تنگه هرمز» تاکید کردند. روشن نیست هشدار صادر شده از سوی قرارگاه خاتمالانبیا با این بیانیه مرتبط باشد.
جمهوری اسلامی میخواهد پس از پایان مهلت ۶۰ روزه مندرج در یادداشت تفاهم با ایالات متحده، از هر شناوری که از تنگه هرمز عبور میکند، عوارض دریافت کند. تهران این هزینه را در ازای خدماتی مانند تامین امنیت و نگهداری زیستمحیطی از تنگه هرمز توجیه میکند. بر اساس گزارش والاستریت ژورنال، این درآمد در صورت عملی شدن خواسته تهران، میتواند سالانه به حدود ۴۰ میلیارد دلار برسد.
خواسته جمهوری اسلامی نیز از سوی آمریکا و کشورهای حاشیه خلیج فارس رد شده است. در مقابل، مذاکرهکنندگان در حال بررسی یک پیشنهاد جایگزین از سوی عمان هستند. راه حل جایگزین در این طرح، پرداخت هزینههای خدمات دریایی، از جمله تامین امنیت و مدیریت تردد شناورها، از طریق صندوقی است که با کمکهای داوطلبانه شرکتها تامین میشود.
والاستریت ژورنال به نقل از مقامهای مطلع از گفتوگوها نوشت عمان در حال رایزنی با شرکتهای نفتی و کشتیرانی است تا ببیند آیا آنها برای مشارکت در این صندوق آمادگی دارند یا نه. با وجود این، جمهوری اسلامی تاکنون با ایده کلی این طرح نیز مخالفت کرده است. در این طرح هیچ عوارضی از کشتیها دریافت نمیشود.
مقامهای آگاه به والاستریت ژورنال گفتند کشورهای خلیج فارس نسبت به عملی بودند این طرح تردید دارند و معتقدند جمهوری اسلامی تجهیزات و توانمندی کافی برای مدیریت درست این آبراهه را ندارد.
به گفته فردی آشنا با دیدگاه واشینگتن، مذاکرهکنندگان آمریکایی پیشنهاد عمان را دریافت کردهاند، اما درباره آن نگرانیهایی دارند و قصد دارند این نگرانیها را با مسقط در میان بگذارند. فرد دیگری نیز به والاستریت ژورنال این طرح همچنان ممکن است نوعی سازوکار دریافت عوارض تلقی شود که به سود ایران تمام میشود.
برخی رسانهها در ایران گزارش دادند فروشگاه جینوست در خیابان فرشته تهران، شنبه ۱۹ مهر و پس از برگزاری جشنی در ۱۸ مهر و انتشار ویدیوهای آن، بهدست نیروی انتظامی پلمب شد.
وبسایت خبری «آسیانیوز ایران» با اشاره به این اقدام نوشت که به نظر میرسد این برخورد، صرفا یک واکنش مقطعی نیست، بلکه بخشی از یک کارزار بزرگتر برای «کنترل بیشتر بر فضای اجتماعی، مقابله با نمایش ثروت و اجرای سختگیرانهتر قوانین» است.
بسیاری از کسبوکارها نگران تاثیر این سیاست تازه بر معیشت، سلامت روان شهروندان و زندگی اجتماعی آنها هستند.
فشار اقتصادی حکومت بر مردم و استفاده از آنها برای سرکوب
در هفتههای اخیر فشار حکومت بر کسبوکارها و شهروندان به دلیل سرپیچی از قانون حجاب اجباری، رقص و سرو مشروبات الکلی افزایش چشمگیری پیدا کرده است. از جمله، در پی انتشار ویدیوهایی از برگزاری جشنی در جزیره کیش با عنوان «قهوهپارتی» در رسانههای اجتماعی، دادستان عمومی و انقلاب کیش، از تشکیل پرونده و بازداشت برگزارکنندگان آن خبر داد.
یکی از زنان کافهداری که تجربه برخورد عوامل انتظامی با چنین جشنهایی را دارد به ایراناینترنشنال گفت شاهد بوده که مقامات در بعضی موارد از افراد بازداشتشده - بدون توجه به موقعیت مالیشان - وثیقه چند میلیاردی دریافت کرده و آنها را از کار کردن منع کردهاند.
او افزود بر اساس مشاهداتش بر این باور است که حساسیت بیشتری روی تجمعات تفریحی با حضور جوانها و نسل زد وجود دارد و نیروهای امنیتی با چنین رویدادهایی خشنتر برخورد میکنند.
مقامهای جمهوری اسلامی همواره چنین جشنهایی را «برخلاف شئونات اسلامی» و «هنجارشکنی» توصیف کرده و به نظر میرسد نگران الگوبرداری کسبوکارها از یکدیگر در این زمینهاند.
در ماههای اخیر ویدیوهایی از صاحبان چندین کافه در دزفول و قم در رسانههای اجتماعی منتشر شده که در آن در سخنانی شبیه به اعتراف اجباری یا به دلیل برگزاری جشن همراه با رقص و موسیقی، از مسئولان عذرخواهی و ابراز ندامت میکنند یا از مشتریان خود میخواهند برای جلوگیری از پلمب شدن، حجاب را رعایت کنند.
کارمند یک کافه در تهران به ایراناینترنشنال گفت مقامهای جمهوری اسلامی تلاش میکنند با فشار بر صاحبان کسبوکارها و تهدید به برخورد و پلمب اماکن، مردم را در برابر هم قرار دهند و از آنها به عنوان وسیلهای برای سرکوب و سانسور خودشان و زنان استفاده کنند.
پلمب به مثابه ابزار فشار سیاسی
از طرف دیگر، شواهد و گزارشهای رسیده حاکی است حکومت از بستن کسبوکارها برای انتقامگیری از مخالفانش هم استفاده میکند.
اطلاعات و گزارشهای رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهند دستکم در دو مورد، کسبوکار شهروندان به دلیل فعالیت سیاسی خود آنها یا نزدیکانشان و با هدف اعمال فشار بر افراد، به دستور نهادهای حکومتی در تهران پلمب شدهاند.
این برخورد در گذشته هم سابقه داشته و به عنوان مثال در آذر ۱۴۰۱ و همزمان با اعتراضات سراسری در خیزش «زن، زندگی، آزادی»، اداره اماکن برای توقف اعتصاب در شهرهای مختلف کردستان و نیز در ایلام و کرمانشاه، مغازه کسبهای را که در اعتصاب شرکت کرده بودند، پلمب کردند.
کارمند یک کافه در مشهد به ایراناینترنشنال گفت حکومت فکر میکند با پلمب و بازداشت، باقی رستورانها و کافهها را «از برگزاری ایونت» بازمیدارد اما تعداد این رخدادها روز به روز بیشتر میشود و در نهایت حتی پلمب هم کارگر نیست و مراسم بسیاری از چشمش در میرود.
او افزود: «غول از چراغ جادو بیرون آمده و دیگر به آن برنمیگردد.»
مردم چه میگویند؟
رسانههای اجتماعی از جمله ایکس و اینستاگرام سرشار از روایت شهروندان از پلمب شدن کسبوکارها و فشار اجتماعی بر زنان برای حجاب اجباریاند.
گروهی از زنان با اشاره به پلمب کافه و رستورانها و جریمههای موجود، بر این باورند تنها زمانی میتوان گفت حجاب اجباری در ایران برچیده شده که زنان بتوانند آزادانه با پوشش دلخواه خود در مدرسه، دانشگاه، محل کار و اماکن دولتی حاضر شوند و مدارک هویتی بدون حجاب اجباری داشته باشند.
برخی دیگر از زنان هم با اشاره به فشار موجود بر آنها در محل کار برای حجاب اجباری، میگویند حجاب آزاد نشده، بلکه حکومت بهدلیل شجاعت زنها در سرپیچی از قانون حجاب اجباری و همچنین ترس از اعتراضات مردم بهخاطر فشارهای اجتماعی و شرایط سخت معیشتی، مستاصل شده است.
در کشوری با فرهنگ طولانی قهوهخانهداری در کنار نبود فضاهای تفریحی کافی و آزادیهای اجتماعی، کافهها جزو معدود مکانهای مورد علاقه جوانها برای جمع شدن و تنفساند.
فشار بر کافهها و رستورانها بر سر حجاب و بگیر و ببند زنان، ممکن است باعث جرقه خوردن دور جدید اعتراضات ضدحکومتی در ایران بشود.
