وبسایت آکسیوس بهنقل از یک مقام آمریکایی گزارش داد توافقی که واشینگتن و تهران در آستانه امضای آن هستند، شامل تمدید ۶۰ روزه آتشبس است و در این مدت تنگه هرمز بازگشایی میشود، تهران قادر خواهد بود آزادانه نفت بفروشد و مذاکراتی درباره محدود کردن برنامه هستهای ایران انجام میشود.
آکسیوس نوشته اگرچه این توافق میتواند از تشدید جنگ جلوگیری کند و فشار بر عرضه جهانی نفت را کاهش دهد، اما مشخص نیست که آیا به یک توافق صلح پایدار که خواستههای هستهای ترامپ را نیز در بر بگیرد منجر خواهد شد یا نه.
هم ترامپ و هم میانجیها اعلام کردهاند که ممکن است این توافق روز یکشنبه اعلام شود، اما هنوز نهایی نشده و احتمال فروپاشی آن وجود دارد.
بهنوشته آکسیوس این مقام آمریکایی که نامش اعلام نشده، چارچوبی دقیق از پیشنویس توافق ارائه داده که بخش زیادی از آن از سوی دیگر منابع نزدیک به مذاکرات نیز تایید شده است. جمهوری اسلامی هنوز واکنشی به جزییات فاششده نشان نداده است اگرچه تهران نیز تایید کرده که توافق نزدیک است.
آکسیوس سپس بهنقل از منبع خود در دولت آمریکا در توضیح جزییات توافق آمریکا و جمهوری اسلامی نوشته استدو طرف یک یادداشت تفاهم (MOU) امضا خواهند کرد که به مدت ۶۰ روز معتبر خواهد بود و با توافق طرفین قابل تمدید است.
در این دوره ۶۰ روزه، تنگه هرمز بدون دریافت عوارض باز خواهد بود و جمهوری اسلامی موافقت میکند مینهایی را که در این تنگه کار گذاشته، پاکسازی کند تا کشتیها بتوانند آزادانه عبور کنند.
در مقابل، ایالات متحده محاصره بنادر ایران را لغو کرده و برخی معافیتهای تحریمی صادر میکند تا حکومت ایران بتواند آزادانه نفت بفروشد.
این مقام آمریکایی اذعان کرده که این اقدام به نفع اقتصاد جمهوری اسلامی خواهد بود، اما در عین حال به بازار جهانی نفت نیز کمک قابل توجهی میکند.
او افزود هرچه جمهوری اسلامی سریعتر مینها را پاکسازی کند و عبور و مرور کشتیها از سر گرفته شود، محاصره نیز سریعتر برداشته خواهد شد.
بهگفته این مقام، اصل کلیدی ترامپ در این توافق «تسهیل در برابر اقدام» است.
بهنوشته آکسیوس، جمهوری اسلامی خواستار آزادسازی فوری داراییهای مسدود شده ایران و رفع دائمی تحریمها بود، اما طرف آمریکایی تاکید کرده که این موارد تنها پس از انجام اقدامات ملموس از سوی تهران محقق خواهد شد.
مسائل هستهای همچنان در دستور مذاکره
بهنوشته آکسیوس پیشنویس یادداشت تفاهم شامل تعهد جمهوری اسلامی به عدم دستیابی به سلاح هستهای و مذاکره درباره تعلیق برنامه غنیسازی اورانیوم و همچنین کنار گذاشتن ذخایر اورانیوم با غنای بالا است.
آکسیوس بهنقل از دو منبع آگاه نوشته است جمهوری اسلامی از طریق میانجیها تعهدات شفاهی درباره دامنه امتیازاتی که حاضر است در زمینه توقف غنیسازی و واگذاری مواد هستهای بدهد، ارائه کرده است.
ایالات متحده نیز در طول این ۶۰ روز درباره رفع تحریمها و آزادسازی داراییهای ایران مذاکره خواهد کرد، اما اجرای این موارد منوط به دستیابی به یک توافق نهایی و قابل راستیآزمایی است.
بهنوشته آکسیوس، براساس این توافق نیروهای آمریکایی که در ماههای اخیر در منطقه مستقر شدهاند، در طول این دوره باقی خواهند ماند و تنها در صورت دستیابی به توافق نهایی از منطقه خارج خواهند شد.
براساس این گزارش در این توافق همچنین تصریح شده است که جنگ میان اسرائیل و حزبالله در لبنان پایان خواهد یافت.
بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، در تماس تلفنی روز شنبه با ترامپ نسبت به این بند ابراز نگرانی کرده است. او همچنین درباره سایر بخشهای توافق نیز نگرانیهایی مطرح کرده، اما بهگفته یک مقام آمریکایی، این موضوع را با لحنی محترمانه بیان کرده است.
این مقام آمریکایی به آکسیوس افزود که این توافق یک «آتشبس یکطرفه» نخواهد بود و اگر حزبالله اقدام به بازسازی توان نظامی یا حمله کند، اسرائیل اجازه خواهد داشت برای جلوگیری از آن اقدام کند. به گفته او: «اگر حزبالله رفتار مناسبی داشته باشد، اسرائیل هم همینطور خواهد بود.»
او افزوده است: «نتانیاهو ملاحظات داخلی خود را دارد، اما ترامپ باید منافع ایالات متحده و اقتصاد جهانی را در نظر بگیرد.»
چگونگی شکلگیری توافق
آکسیوس در گزارش خود فرآیند دستیابی به این توافق را شرح داده و نوشته ترامپ روز شنبه دوم خرداد در یک تماس تلفنی نظر چند رهبر عرب و مسلمان را درباره این توافق جویا شد و به گفته سه منبع، همه آنها از آن حمایت کردند.
از جمله این افراد محمد بن زاید، رییس امارات متحده عربی، و همچنین رهبران عربستان سعودی، قطر، مصر، ترکیه و پاکستان بودند که همگی در تلاشهای میانجیگری نقش داشتهاند.
پاکستان نقش اصلی میانجی را ایفا کرده و این روند تحت هدایت ژنرال عاصم منیر، فرمانده کل ارتش این کشور، بوده که در روزهای جمعه و شنبه در تهران حضور داشت تا توافق را نهایی کند.
ترامپ در روزهای اخیر بین پیشبرد توافق و انجام یک حمله گسترده علیه جمهوری اسلامی مردد بود، اما تا عصر شنبه بیشتر به راهحل دیپلماتیک متمایل شده است.
کاخ سفید امیدوار است اختلافات نهایی در ساعات آینده حل شود و توافق روز یکشنبه اعلام گردد.
با این حال، آکسیوس بهنقل از منبع خود در دولت آمریکا نوشته است اگر ایالات متحده به این نتیجه برسد که تهران در مذاکرات هستهای جدی نیست، ممکن است توافق حتی پیش از پایان ۶۰ روز نیز فرو بپاشد.
در مقابل، واشینگتن معتقد است فشار اقتصادی بر جمهوری اسلامی انگیزهای برای دستیابی به توافق نهایی و رفع تحریمها و آزادسازی داراییها ایجاد میکند.
این مقام افزود: «جالب خواهد بود ببینیم حکومت ایران تا چه حد واقعا حاضر است پیش برود، اما اگر بخواهد مسیر خود را تغییر دهد، مرحله بعدی آن را مجبور خواهد کرد تصمیمهای مهمی درباره آیندهاش بگیرد.»
به گفته مشاوران ترامپ، اگر خواستههای او درباره برنامه هستهای ایران محقق شود، رییسجمهوری آماده است گامهای بزرگی برای بازتنظیم روابط با ایران بردارد و به این کشور فرصت دهد از ظرفیتهای اقتصادی گسترده خود بهرهمند شود.
