رسانه‌های اسرائیلی: برنامه موشکی ایران تهدیدی وجودی است و باید محور هر مذاکره‌ای باشد

اورشلیم پست پنج‌شنبه ۱۶ بهمن نوشت مقام‌های نظامی اسرائیل به‌ویژه ایال زمیر، رییس ستاد کل ارتش این کشور، در دیدارهای اخیر خود با مقام‌های ارشد نظامی و دیپلماتیک آمریکا در واشینگتن و اورشلیم، هشدار داده‌اند که برنامه موشک‌های بالستیک جمهوری اسلامی اکنون به تهدیدی فوری و بالقوه «وجودی» برای اسرائیل تبدیل شده است.

توان موشکی؛ تهدیدی فراتر از هسته‌ای و نیروهای نیابتی

گزارش با اشاره به این‌که اسرائیل سال‌ها خواستار تضعیف برنامه هسته‌ای جمهوری اسلامی بود، تاکید می‌کند که پس از حملات گسترده اسرائیل و آمریکا در جریان جنگ ۱۲روزه، برنامه هسته‌ای جمهوری اسلامی عملا متوقف شده و تهران در ماه‌های گذشته پیشرفت محسوسی در بازسازی آن نداشته است.

اگرچه مهار یا محدودسازی دائمی برنامه هسته‌ای جمهوری اسلامی همچنان اهمیت دارد و تهران نیز پیشنهادهایی مانند تعلیق بلندمدت غنی‌سازی یا انتقال اورانیوم غنی شده به خارج از خاک ایران را مطرح کرده است، اما به نوشته این روزنامه، مساله محوری در شرایط فعلی و در آستانه مذاکرات عمان، موضوع دیگری است.

در این گزارش آمده است که حمایت جمهوری اسلامی از گروه‌های مسلح نیابتی در منطقه همچنان ادامه دارد، اما اسرائیل در دو سال گذشته، توانسته بخش بزرگی از این تهدیدها از غزه تا لبنان و سوریه را مهار کند.

به باور تحلیلگران اسرائیلی، این شبکه‌ها در وضعیت کنونی تهدید «وجودی» محسوب نمی‌شوند و با راهبرد دفاعی فعال اسرائیل، امکان بازگشت آن‌ها به سطح تهدید پیش از هفتم اکتبر حماس محدود است.

در مقابل، حدود دو هزار موشک بالستیک جمهوری اسلامی، که توان عبور از سامانه‌های دفاعی اسرائیل را دارند، همچنان به‌عنوان تهدیدی فوری و جدی به شمار می‌روند.

بازسازی سریع برنامه موشکی

بر اساس این گزارش، اگرچه اسرائیل در جریان جنگ ۱۲ روزه حدود نیمی از ۴۰۰ پرتابگر موشک‌های بالستیک جمهوری اسلامی را هدف قرار داد و در مقطعی ذخایر موشکی تهران به حدود نصف میزان پیش از جنگ کاهش یافت، اما برخلاف برنامه هسته‌ای، تهران طی هفت ماه گذشته توانست برنامه موشکی خود را با سرعت احیا کند.

برنامه هسته‌ای جمهوری اسلامی در این مدت پیشرفت قابل توجهی در بازسازی نداشت، اما تهران با اتکا به ظرفیت‌های داخلی و همچنین کمک چین و برخی کشورهای دیگر، روند بازتولید موشک‌های بالستیک را شتاب داده است. به گفته مقام‌های نظامی اسرائیل، جمهوری اسلامی می‌تواند ظرفیت تولید خود را به حدود ۳۰۰ موشک بالستیک در ماه افزایش دهد.

تحلیلگران امنیتی هشدار می‌دهند که در صورت تداوم این روند، شمار موشک‌های بالستیک ایران می‌تواند در سال‌های ۱۴۰۶ و ۱۴۰۷ به شش هزار، هشت هزار و حتی ۱۰ هزار فروند برسد؛ سطحی که به باور آن‌ها، حتی سپر چندلایه و پیشرفته دفاع هوایی اسرائیل نیز برای مقابله موثر با آن با دشواری جدی روبه‌رو خواهد شد.

در چنین شرایطی، به باور مقام‌های اسرائیلی، قلب مذاکرات پیش‌رو نه در پرونده هسته‌ای، بلکه در برنامه موشک‌های بالستیک جمهوری اسلامی می‌تپد.

احتمال افزایش تلفات غیرنظامی

به گزارش این نشریه اسرائیلی، جمهوری اسلامی نه‌تنها از جنگ خرداد ۱۴۰۴، بلکه از دو حمله موشکی پیشین خود به اسرائیل در سال ۱۴۰۳ نیز درس‌های مهمی گرفت. یکی از تغییرات اصلی، انتقال تمرکز حملات از تعداد محدودی پایگاه نظامی ارتش اسرائیل به دامنه‌ای گسترده‌تر از اهداف غیرنظامی بوده است.

تهران در خرداد ۱۴۰۴ شلیک موشک‌ها را از مناطق دورتری در داخل ایران آغاز کرد؛ مناطقی که دسترسی جنگنده‌های اسرائیلی به آن‌ها دشوارتر است. هم‌زمان، جمهوری اسلامی تاکتیک‌های خود را برای شلیک سریع‌تر موشک‌ها، از جمله از تاسیسات زیرزمینی، بهبود بخشید و برای افزایش میزان خسارت از مهمات خوشه‌ای استفاده کرد.

در جریان این حملات، ۲۸ نفر در اسرائیل کشته شدند و حدود ۱۳ هزار واحد مسکونی آسیب دید؛ آن هم در شرایطی که تنها ۳۶ موشک توانستند از سامانه دفاع موشکی اسرائیل عبور کنند. بر اساس این گزارش عبور شمار بسیار بیشتری از موشک‌ها می‌تواند پیامدهایی به‌مراتب سنگین‌تر برای اسرائیل به همراه داشته باشد.

تلاش زمیر برای جلب حمایت ایالات متحده

رییس ستاد کل ارتش اسرائیل در دیدارهای مستقیم با رییس ستاد مشترک ارتش آمریکا و همچنین استیو ویتکاف، نماینده ویژه واشینگتن، تلاش کرده است مساله موشک‌های بالستیک جمهوری اسلامی را در مرکز دستور کار مذاکرات قرار دهد.

زمیر تاکید کرد عقب‌نشینی آمریکا در موضوع موشک‌های بالستیک ایران «خط قرمز» اسرائیل است و هرگونه توافقی که شامل محدودیت مشخص بر تعداد و برد این موشک‌ها و همچنین سازوکار اجرایی و نظارتی موثر نباشد، برای تل‌آویو الزام‌آور نخواهد بود.

به نوشته این گزارش اگر تهران حاضر نشود تهدیدهای هسته‌ای و موشکی خود را مهار کند و مسیر تقابل را برگزیند، ارتش اسرائیل برای حمله به اهدافی «غافلگیرکننده» در داخل ایران آمادگی دارد.

سناریوهای احتمالی چگونگی مذاکرات

در این زمینه، دنی سیترینوویچ، پژوهشگر برنامه ایران در موسسه مطالعات امنیت ملی و رییس پیشین میز ایران در اطلاعات نظامی اسرائیل، در گفت‌وگو با وای‌نت گفت آمریکا «هر کاری» خواهد کرد تا مذاکرات با جمهوری اسلامی به شکست نینجامد.

او افزود واشینگتن نگران ورود به رویارویی با جمهوری اسلامی است که به گفته او می‌تواند به یک «کارزار بدون برد» منجر شود.

سیترینوویچ سه سناریو برای گفت‌وگوهای پیش‌رو ترسیم کرد: نخست این‌که نشست پیش‌رو، اولین و آخرین دیدار باشد؛ دوم این‌که این نشست آغاز مذاکرات باشد و طرفین بر ادامه گفت‌وگوها توافق کنند؛ و سوم این‌که بیانیه‌ای صادر شود مبنی بر توافق دو طرف برای کاهش تنش و حرکت به سمت یک توافق.

به باور او به دلیل نگرانی همه طرف‌ها از تشدید بحران، احتمال تحقق سناریوی دوم بیشتر است.

این پژوهشگر در ادامه تاکید کرد در صورت دستیابی به توافق، این توافق «بر اساس شروط تهران» شکل خواهد گرفت. او توضیح داد جمهوری اسلامی حاضر است امتیازهایی مانند تحویل حدود ۴۴۰ کیلوگرم اورانیوم غنی‌شده، بازگشت بازرسان و احتمالا پذیرش ایده تشکیل یک کنسرسیوم منطقه‌ای برای غنی‌سازی ارائه دهد، اما به گفته او، این امتیازها برای حکومت ایران هزینه راهبردی تعیین‌کننده‌ای ندارد.

به گفته این پژوهشگر، امتیاز اصلی در چنین توافقی از سوی آمریکا داده می‌شود؛ به این معنا که واشینگتن از تشدید فشار یا توسل به گزینه نظامی عقب‌نشینی می‌کند و با ادامه توان هسته‌ای ایران در سطحی محدود کنار می‌آید.

سیترینوویچ افزود آمریکا در برابر دو گزینه قرار دارد: «یا عقب‌نشینی می‌کند یا ناچار به حمله نظامی می‌شود»، گزینه‌ای که به گفته او واشینگتن در شرایط فعلی تمایلی به آن ندارد، زیرا از پیچیدگی و پیامدهای یک تقابل مستقیم با ایران آگاه است. او تاکید کرد این‌بار برخلاف گذشته، عنصر غافلگیری وجود ندارد و میانجی‌ها نیز به‌طور فعال در روند مذاکرات نقش دارند.

این در حالی است که مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، ۱۵ بهمن در جریان نشست خبری کنفرانس مواد معدنی کمیاب گفت واشینگتن دیدار و مذاکره با تهران را «امتیازدهی یا مشروعیت‌بخشی» تلقی نمی‌کند.

او تاکید کرد دولت آمریکا آماده گفت‌وگو با «هر کسی، چه دشمن و چه متحد» است.

روبیو با اشاره به آمادگی دولت ترامپ برای تعامل مستقیم با جمهوری اسلامی افزود اگر این مذاکرات قرار است به نتیجه‌ای معنادار برسد، باید موضوعاتی مشخص از جمله برنامه هسته‌ای، دامنه موشک‌های بالستیک ایران، حمایت تهران از گروه‌های مسلح منطقه‌ای و نحوه رفتار حکومت با مردم ایران در دستور کار قرار گیرد.

بر اساس اعلام طرفین مذاکرات قرار است جمعه ۱۷ بهمن در مسقط، پایتخت عمان، آغاز شود.