همزمان با استقرار گسترده نیروهای آمریکایی در منطقه، گزارشهایی از تلاش ترکیه، مصر و قطر برای انجام دیداری بین عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، و استیو ویتکاف، نماینده ویژه رییسجمهوری آمریکا، در آنکارا و نیز انتقال اورانیوم غنیشده ایران به ترکیه منتشر شده است.
وبسایت آکسیوس بهنقل از یک مقام ارشد آمریکایی گزارش داده است که دولت دونالد ترامپ از چند کانال به جمهوری اسلامی پیام داده که برای دیدار و مذاکره بر سر یک توافق احتمالی آمادگی دارد.
این وبسایت همچنین بهنقل از دو منبع منطقهای، نوشت که ترکیه، مصر و قطر در حال تلاش برای هماهنگی برگزاری نشستی میان استیو ویتکاف و عباس عراقچی در پایتخت ترکیه تا اواخر هفته جاری هستند.
یک مقام از یکی از این سه کشور به آکسیوس گفته است: «این روند در جریان است. ما تمام تلاش خود را میکنیم.»
این سه کشور که پیشتر با دولت ترامپ در دستیابی به توافق آتشبس غزه همکاری کرده بودند، اکنون بهدنبال آغاز مذاکرات آمریکا و جمهوری اسلامی برای جلوگیری از گسترش جنگ در منطقه هستند.
پیشنهاد انتقال اورانیوم غنیشده به ترکیه
در همین حال، روزنامه واینت گزارش داده است که ترکیه در چارچوب تلاشهای تازه برای میانجیگری میان جمهوری اسلامی و ایالات متحده، احتمال میزبانی از اورانیوم غنیشده ایران را مطرح کرده است؛ پیشنهادی که یادآور ایدههایی است که در مذاکرات هستهای گذشته نیز مطرح شده بود.
به گزارش منابع مطلع و به نقل از مقامهای ترکیه، آنکارا در حال بررسی طرحی است که بر اساس آن، اورانیوم غنیشده ایران به خاک ترکیه منتقل شود.
یک مقام ارشد ترکیه نیز به روزنامه هاآرتص گفته است آنکارا ممکن است پیشنهاد دهد تمام اورانیوم غنیشده ایران، از جمله حدود ۴۴۰ کیلوگرم اورانیوم با غنای ۶۰ درصد، به ترکیه منتقل شود، با این تضمین که این مواد به ایران بازگردانده نشود.
براساس این گزارش، این پیشنهاد در بحبوحه گفتوگوها درباره احتمال آغاز مذاکرات جدید بر سر برنامه هستهای ایران مطرح شده است.
ترکیه پیشتر نیز طرحهای مشابهی ارائه کرده بود. در سال ۲۰۱۰، ترکیه، برزیل و جمهوری اسلامی توافقی امضا کردند که بر اساس آن قرار بود ایران ۱۲۰۰ کیلوگرم اورانیوم با غنای ۳.۶۷ درصد را به ترکیه منتقل کند و در مقابل، میلههای سوخت هستهای برای اهداف تحقیقاتی دریافت کند. این توافق اما پس از مخالفت اعضای کلیدی آژانس بینالمللی انرژی اتمی کنار گذاشته شد.
در اواخر سال ۲۰۱۵ نیز، در چارچوب توافق هستهای، روسیه حدود ۱۱ هزار کیلوگرم اورانیوم کمغنیشده ایران را تحویل گرفت. در ماههای اخیر، مسکو اعلام کرده در صورت دستیابی به توافقی جدید، آمادگی دارد باقیمانده اورانیوم غنیشده ایران را نیز نگهداری کند.
سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه، بار دیگر روز جمعه تاکید کرد مسکو همچنان آماده است در چارچوب هر توافقی در آینده، اورانیوم غنیشده ایران را تحویل بگیرد.
به گفته یک مقام ترکیه، آنکارا معتقد است ممکن است این کشور از نظر واشینگتن گزینهای قابلاعتمادتر از روسیه برای نگهداری این مواد باشد؛ موضوعی که به روابط نزدیک رجب طیب اردوغان با دونالد ترامپ نسبت داده شده است.
جمهوری اسلامی تاکنون بهطور علنی به این پیشنهاد واکنشی نشان نداده است.
مواضع تهران و واشینگتن
بهنوشته آکسیوس، مقامهای کاخ سفید میگویند ترامپ هنوز تصمیم نهایی درباره حمله به جمهوری اسلامی را نگرفته و همچنان راهحل دیپلماتیک را باز میداند. با این حال، به گفته مقامهای آمریکایی، مشخص نیست علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، به دیپلماتهایش اجازه خواهد داد به توافقی تن دهند که از نظر واشینگتن قابل قبول باشد.
به گفته منابع آکسیوس، قطر، مصر و ترکیه همزمان با هر دو طرف در تماس هستند و تلاشهای خود را هماهنگ میکنند.
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، در گفتوگویی که یکشنبه ۱۲ بهمن از شبکه سیانان پخش شد، گفت «کشورهای دوست» در حال تلاش برای ایجاد اعتماد میان تهران و واشینگتن هستند. او این تلاشها را «سازنده» توصیف کرد.
عراقچی افزود: «اگر تیم مذاکرهکننده آمریکا همانطور که آقای ترامپ گفته عمل کند و به دنبال یک توافق منصفانه و عادلانه باشد که تضمین کند ایران به سلاح هستهای دست نمییابد، امکان گفتوگوی دیگری وجود دارد.»
دیدارهای منطقهای
محمد بن عبدالرحمن آل ثانی، نخستوزیر قطر، شنبه برای ساعاتی در تهران حضور یافت و با علی لاریجانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی و از نزدیکان خامنهای، دیدار کرد. لاریجانی پس از این دیدار در شبکه اجتماعی ایکس نوشت «شکلگیری چارچوب مذاکرات در حال پیشرفت است».
همچنین عبدالفتاح السیسی، رییسجمهوری مصر، شنبه در تماس تلفنی با مسعود پزشکیان، رییس دولت در جمهوری اسلامی، از او خواست با برگزاری دیدار با مقامهای دولت ترامپ موافقت کند.
یک روز پیش از آن، هاکان فیدان، وزیر امور خارجه ترکیه، میزبان وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی بود و با او درباره محل و دستور کار احتمالی نشستی با مقامهای کاخ سفید گفتوگو کرد.
واکنش تهران
با این همه، علی خامنهای یکشنبه در یک سخنرانی بار دیگر مواضعی تند اتخاذ کرد و گفت: «آمریکاییها بدانند که اگر این دفعه جنگی راه بیندازند، این جنگ، جنگ منطقهای خواهد بود.»
او در سخنرانی خود هیچ اشارهای به مذاکرات نکرد.
ساعاتی بعد دونالد ترامپ، در پاسخ به پرسش خبرنگاران درباره اظهارات علی خامنهای و تهدید او به آغاز «جنگ منطقهای» گفت: «چرا چنین حرفی نزند؟»
او افزود آمریکا بزرگترین مجموعه ناوهای جهان را در فاصله چند روزه از منطقه مستقر کرده است.
ترامپ ابراز امیدواری کرد که توافقی با جمهوری اسلامی حاصل شود، اما همچنین هشدار داد در صورت عدم توافق، «خواهیم دید که آیا او درست میگفت یا نه».
از سوی دیگر ایال زمیر، رییس ستاد ارتش اسرائیل، پس از بازگشت از سفری محرمانه و از پیش اعلامنشده به واشینگتن، با یسرائیل کاتس، وزیر دفاع اسرائیل دیدار و گفتوگو کرد.
او روزهای جمعه و شنبه برای گفتوگو با دن کین، رییس ستاد مشترک ارتش آمریکا، درباره سناریوهای حمله احتمالی آمریکا به ایران، به واشینگتن سفر کرده بود.
برخی رسانهها در ایران گزارش دادند فروشگاه جینوست در خیابان فرشته تهران، شنبه ۱۹ مهر و پس از برگزاری جشنی در ۱۸ مهر و انتشار ویدیوهای آن، بهدست نیروی انتظامی پلمب شد.
وبسایت خبری «آسیانیوز ایران» با اشاره به این اقدام نوشت که به نظر میرسد این برخورد، صرفا یک واکنش مقطعی نیست، بلکه بخشی از یک کارزار بزرگتر برای «کنترل بیشتر بر فضای اجتماعی، مقابله با نمایش ثروت و اجرای سختگیرانهتر قوانین» است.
بسیاری از کسبوکارها نگران تاثیر این سیاست تازه بر معیشت، سلامت روان شهروندان و زندگی اجتماعی آنها هستند.
فشار اقتصادی حکومت بر مردم و استفاده از آنها برای سرکوب
در هفتههای اخیر فشار حکومت بر کسبوکارها و شهروندان به دلیل سرپیچی از قانون حجاب اجباری، رقص و سرو مشروبات الکلی افزایش چشمگیری پیدا کرده است. از جمله، در پی انتشار ویدیوهایی از برگزاری جشنی در جزیره کیش با عنوان «قهوهپارتی» در رسانههای اجتماعی، دادستان عمومی و انقلاب کیش، از تشکیل پرونده و بازداشت برگزارکنندگان آن خبر داد.
یکی از زنان کافهداری که تجربه برخورد عوامل انتظامی با چنین جشنهایی را دارد به ایراناینترنشنال گفت شاهد بوده که مقامات در بعضی موارد از افراد بازداشتشده - بدون توجه به موقعیت مالیشان - وثیقه چند میلیاردی دریافت کرده و آنها را از کار کردن منع کردهاند.
او افزود بر اساس مشاهداتش بر این باور است که حساسیت بیشتری روی تجمعات تفریحی با حضور جوانها و نسل زد وجود دارد و نیروهای امنیتی با چنین رویدادهایی خشنتر برخورد میکنند.
مقامهای جمهوری اسلامی همواره چنین جشنهایی را «برخلاف شئونات اسلامی» و «هنجارشکنی» توصیف کرده و به نظر میرسد نگران الگوبرداری کسبوکارها از یکدیگر در این زمینهاند.
در ماههای اخیر ویدیوهایی از صاحبان چندین کافه در دزفول و قم در رسانههای اجتماعی منتشر شده که در آن در سخنانی شبیه به اعتراف اجباری یا به دلیل برگزاری جشن همراه با رقص و موسیقی، از مسئولان عذرخواهی و ابراز ندامت میکنند یا از مشتریان خود میخواهند برای جلوگیری از پلمب شدن، حجاب را رعایت کنند.
کارمند یک کافه در تهران به ایراناینترنشنال گفت مقامهای جمهوری اسلامی تلاش میکنند با فشار بر صاحبان کسبوکارها و تهدید به برخورد و پلمب اماکن، مردم را در برابر هم قرار دهند و از آنها به عنوان وسیلهای برای سرکوب و سانسور خودشان و زنان استفاده کنند.
پلمب به مثابه ابزار فشار سیاسی
از طرف دیگر، شواهد و گزارشهای رسیده حاکی است حکومت از بستن کسبوکارها برای انتقامگیری از مخالفانش هم استفاده میکند.
اطلاعات و گزارشهای رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهند دستکم در دو مورد، کسبوکار شهروندان به دلیل فعالیت سیاسی خود آنها یا نزدیکانشان و با هدف اعمال فشار بر افراد، به دستور نهادهای حکومتی در تهران پلمب شدهاند.
این برخورد در گذشته هم سابقه داشته و به عنوان مثال در آذر ۱۴۰۱ و همزمان با اعتراضات سراسری در خیزش «زن، زندگی، آزادی»، اداره اماکن برای توقف اعتصاب در شهرهای مختلف کردستان و نیز در ایلام و کرمانشاه، مغازه کسبهای را که در اعتصاب شرکت کرده بودند، پلمب کردند.
کارمند یک کافه در مشهد به ایراناینترنشنال گفت حکومت فکر میکند با پلمب و بازداشت، باقی رستورانها و کافهها را «از برگزاری ایونت» بازمیدارد اما تعداد این رخدادها روز به روز بیشتر میشود و در نهایت حتی پلمب هم کارگر نیست و مراسم بسیاری از چشمش در میرود.
او افزود: «غول از چراغ جادو بیرون آمده و دیگر به آن برنمیگردد.»
مردم چه میگویند؟
رسانههای اجتماعی از جمله ایکس و اینستاگرام سرشار از روایت شهروندان از پلمب شدن کسبوکارها و فشار اجتماعی بر زنان برای حجاب اجباریاند.
گروهی از زنان با اشاره به پلمب کافه و رستورانها و جریمههای موجود، بر این باورند تنها زمانی میتوان گفت حجاب اجباری در ایران برچیده شده که زنان بتوانند آزادانه با پوشش دلخواه خود در مدرسه، دانشگاه، محل کار و اماکن دولتی حاضر شوند و مدارک هویتی بدون حجاب اجباری داشته باشند.
برخی دیگر از زنان هم با اشاره به فشار موجود بر آنها در محل کار برای حجاب اجباری، میگویند حجاب آزاد نشده، بلکه حکومت بهدلیل شجاعت زنها در سرپیچی از قانون حجاب اجباری و همچنین ترس از اعتراضات مردم بهخاطر فشارهای اجتماعی و شرایط سخت معیشتی، مستاصل شده است.
در کشوری با فرهنگ طولانی قهوهخانهداری در کنار نبود فضاهای تفریحی کافی و آزادیهای اجتماعی، کافهها جزو معدود مکانهای مورد علاقه جوانها برای جمع شدن و تنفساند.
فشار بر کافهها و رستورانها بر سر حجاب و بگیر و ببند زنان، ممکن است باعث جرقه خوردن دور جدید اعتراضات ضدحکومتی در ایران بشود.
