آسوشیتدپرس در گزارشی تحلیلی نوشت رهبران جمهوری اسلامی بر این باورند که ادامه فشار نظامی و بسته ماندن تنگه هرمز، سرانجام آمریکا را وادار خواهد کرد کنترل ایران بر این آبراه حیاتی برای انرژی جهان را بپذیرد. این راهبرد در کنار فرصتها، خطرهای بزرگی نیز برای تهران دارد.
در مطلبی که در این خبرگزاری منتشر شده، آمده است: «بر اساس برخی روایتها، نام تنگه هرمز از نام یک ایزد زرتشتی گرفته شده که مقدر بود پس از ۹ هزار سال رویارویی با دشمن خود، سرانجام پیروز شود.»
رهبران جمهوری اسلامی نیز اکنون احساس میکنند پیروزی خودشان نزدیک است و برای رسیدن به آن، به چنین صبر حماسی و طولانیای نیاز ندارند.
بر اساس این گزارش، محاسبه تهران این است که فشار نظامی در نهایت ایالات متحده را وادار خواهد کرد کنترل ایران بر این آبراه مهم برای انتقال انرژی جهان را بپذیرد و در این رویارویی، گذشت زمان به سود جمهوری اسلامی است.
از سوی دیگر، روزنامه گاردین شنبه ۱۷ مرداد در یادداشتی تحلیلی نوشت که جمهوری اسلامی با طولانی کردن مذاکرات میکوشد هزینه سیاسی جنگ ایران را تا انتخابات میاندورهای آمریکا برای دونالد ترامپ بالا ببرد.
گرچه این راهبرد میتواند رییسجمهوری آمریکا را تضعیف کند، اما برخی در ایران نگرانند ترامپ ضعیفشده، واکنش خطرناکتری نشان دهد.
بر اساس مطلب آسوشیتدپرس، رهبران جمهوری اسلامی از کاهش ذخایر برخی تسلیحات کلیدی آمریکا، از جمله موشکهای پیشرفته رهگیر، آگاه هستند. آنها میدانند جنگ در میان مردم آمریکا بهشدت نامحبوب است و تا زمانی که تنگه هرمز عمدتا بسته بماند، قیمت بنزین و سایر کالاها در آستانه انتخابات کنگره آمریکا در ماه نوامبر بالا خواهد ماند.
آنها همچنین میدانند تلاش برای باز کردن تنگه هرمز با توسل به زور، پرهزینه خواهد بود و ممکن است به اعزام نیروهای زمینی آمریکا نیاز داشته باشد.
حوثیها، متحدان جمهوری اسلامی در یمن، نیز میتوانند دامنه جنگ را گسترش دهند و مسیر مهم دیگری در تجارت جهانی را مختل کنند.
بر اساس این منطق، رییسجمهوری آمریکا گزینهای جز تسلیم شدن در برابر خواستههای تهران ندارد.
خطرهای راهبرد تهران
این راهبرد برای جمهوری اسلامی بدون خطر نیست.
ترامپ به حملاتی اشاره کرده است که بخش بزرگی از رهبری ارشد، نیروی دریایی و نیروی هوایی حکومت ایران را از میان بردهاند.
او در مواضع خود میان تهدید به تشدید جنگ و اعلام پیشرفت در مذاکرات، در نوسان است.
اقتصاد ایران نیز آسیب شدیدی دیده که بخشی از آن ناشی از محاصره آمریکاست.
ایرانیان فقط چند ماه پیش در اعتراضاتی گسترده به خیابانها آمدند و احتمال تکرار چنین اعتراضهایی وجود دارد.
همچنین کافی است که رهبران جمهوری اسلامی به سرنوشت آنچه ترامپ در ابتدا «سفر کوتاهمدت» خود به خاورمیانه توصیف میکرد، نگاه کنند.
این وضعیت یادآوری میکند که جنگها بهندرت مطابق انتظار اولیه طرفهای درگیر پیش میروند.
توافقی که میتواند یک پیروزی مهم برای ایران باشد
تهران خبر داده است به توافقی با عمان برای مدیریت تنگه هرمز که میان دو کشور قرار دارد، نزدیک شده است.
اجرای چنین توافقی مشروط به لغو محاصره ایران از سوی آمریکا خواهد بود. بنابراین حتی اگر، آنطور که تهران میگوید، هیچ مذاکره مستقیمی میان جمهوری اسلامی و آمریکا در جریان نباشد، اجرای توافق به موافقت ترامپ نیاز خواهد داشت.
رییسجمهوری آمریکا نیز گفته است شخصا در مذاکرات مربوط به تنگه هرمز دخیل است، گفتوگوها بهخوبی پیش میرود و ممکن است بهزودی توافقی حاصل شود.
ترامپ ۱۵ مرداد، هنگام امضای فرمانهای اجرایی مرتبط با حق شهروندی در خاک آمریکا، در پاسخ به پرسشی درباره دستیابی به توافق گفت نمیخواهد اعلام کند توافقی حاصل شده است، اما تنگه در حال حاضر «تا حدودی باز» است.
هنوز مشخص نیست آیا این توافق به تهران اجازه خواهد داد برای عبور کشتیها از تنگه هرمز عوارض دریافت کند یا خیر.
با این حال، توافق احتمالی میتواند کنترل حکومت ایران را بر آبراهی که پیش از جنگ یک مسیر بینالمللی باز بود، رسمیت ببخشد؛ تنگهای که حدود یکپنجم نفت و گاز معاملهشده در جهان از آن عبور میکرد.
سخنگوی کمیسیون بهداشت و درمان مجلس شورای اسلامی در گفتوگویی با وبسایت تابناک که شنبه ۱۷ مرداد منتشر شد، گفت از دیماه ۱۴۰۴ بحث حذف ارز دولتی دارو، تجهیزات و ملزومات پزشکی مطرح شده و دولت ظاهرا آن را راهی برای مقابله با رانت و فساد ارزی میداند.
به گفته او، تجربه طرح «دارویار» نشان داده است زیرساخت لازم برای چنین تغییری فراهم نیست. قرار بود همزمان با حذف ارز دولتی، نظارت بر زنجیره دارو افزایش یابد و منابع از طریق بیمهها به بیمار برسد، اما بیمهها نتوانستند این نقش را بهدرستی ایفا کنند.
اسحاقی ۳۱ فروردین ۱۴۰۴ نیز به خبرگزاری ایلنا گفته بود دولت با حذف ارز دولتی دارو مردم خود را به قتل میرساند.
مخاطبان ایراناینترنشنال نیز بارها در پیامهایشان گفتهاند با افزایش قیمتها، درمان برایشان پرهزینه و طاقتفرسا شده است.
کمبود هزار قلم دارو و توقف درمان بیماران
سخنگوی کمیسیون بهداشت مجلس گفت اکنون حدود ۴۳ قلم دارو در مرحله «کمبود بحرانی» قرار دارند و نزدیک به هزار قلم دارو با کمبود مواجهاند.
او افزود افزایش قیمت داروهای شیمیدرمانی، سرطان، هموفیلی و تالاسمی، باعث کاهش مصرف شده و برخی بیماران به دلیل ناتوانی در پرداخت هزینهها، درمان را متوقف کردهاند.
اسحاقی توقف درمان بر اثر گرانی یا کمبود دارو را به معنای پذیرفتن مرگ از سر ناچاری دانست.
ایراناینترنشنال ۹ اردیبهشت از جهش قیمت انواع انسولین در مقایسه با پیش از نوروز خبر داده بود. موضوعی که نشان میدهد رشد قیمتها محدود به هفتههای اخیر نمیشود.
بر اساس آن گزارش، قیمت برخی انواع انسولین تولید داخل تا ۲۱۲ درصد و نمونههای خارجی تا ۲۷۱ درصد افزایش یافته بود.
اسحاقی با اشاره به اختصاص حدود ۳.۲ میلیارد دلار ارز برای کالاهای اساسی در بودجه ۱۴۰۵ هشدار داد اگر ارز دارو و تجهیزات پزشکی در بودجه ۱۴۰۶ حذف شود، سال آینده میتواند به «سال کشتار بیماران» تبدیل شود.
او گفت راه مقابله با فساد، حذف ارز دولتی نیست و دولت و قوه قضاییه باید از مرحله واردات مواد اولیه یا دارو تا رسیدن محصول به مصرفکننده، بر زنجیره تامین نظارت کنند.
اسحاقی پرسید چرا با وجود تخصیص ارز، قیمت برخی داروها به گفته او «۵۰ تا ۶۰ برابر» شده است و این وضعیت را نتیجه «ضعف نظارت و ناتوانی در مقابله با رانت و فساد» دانست.
افزایش سهم پرداختی بیماران
فعالان صنعت دارو افزایش هزینههای تولید را عامل اصلی بحران کنونی میدانند.
به گفته آنها، حذف ارز ترجیحی، جهش نرخ ارز، افزایش قیمت مواد اولیه و بستهبندی، رشد دستمزدها، بالا رفتن هزینههای مالی و همچنین تاثیر جنگ بر زنجیره تامین، هزینه تولید دارو را به شکل قابل توجهی افزایش داده است.
از سوی دیگر، به گفته اسحاقی، بر اساس سیاستهای ابلاغی، قرار بوده است سهم مردم از هزینه درمان حدود ۳۰ درصد و سهم دولت و بیمهها ۷۰ درصد باشد، اما اکنون به گفته او بیش از ۷۰ درصد هزینهها از جیب بیمار پرداخت میشود.
او همچنین گفت قیمت بیش از ۷۰ درصد داروها افزایش یافته است.
اسحاقی گفت برخی بیمارستانها و داروخانهها نیز به دلیل تاخیر یا پرداخت ناقص مطالبات از سوی بیمهها، از ارائه بعضی خدمات یا تامین برخی داروها خودداری میکنند.
سخنگوی کمیسیون بهداشت تاکید کرد مسئولیت وضعیت سلامت فقط بر عهده وزارت بهداشت نیست و وزارت اقتصاد، بانک مرکزی و سازمان برنامه و بودجه نیز در تامین ارز و منابع مالی مسئولاند.
او همچنین از شکلگیری «نظام طبقاتی» در سلامت انتقاد کرد و گفت برخورداری مسئولان از بیمههای تکمیلی باعث میشود مشکلات افرادی را که فقط به بیمههای پایه یا روستایی متکیاند، بهدرستی درک نکنند.
برای وزیر اقتصاد و خانوادهاش دارو نداریم
رشد قیمت دارو را نمیتوان صرفا به حذف ارز ترجیحی نسبت داد، بلکه مجموعهای از عوامل از جمله جهش نرخ ارز، افزایش هزینه نهادههای تولید، سالها سرکوب قیمت، بیثباتی اقتصاد و ناکارآمدی سازوکارهای حمایتی، در شکلگیری وضعیت کنونی نقش داشتهاند.
اسحاقی در واکنش به اظهارات علی مدنیزاده، وزیر امور اقتصادی و دارایی، درباره نبود منابع برای جبران مابهالتفاوت افزایش قیمت دارو گفت: «اعلام نبود منابع از سوی یک مدیر کافی نیست و وظیفه او یافتن راه تامین منابع است.»
او گفت به بیمارستانها و داروخانهها توصیه کرده بنری نصب کنند و روی آن بنویسند: «از دادن دارو به وزیر اقتصاد خودداری میکنیم. دارو برای وزیر اقتصاد و خانواده ایشان نداریم.»
اسحاقی همچنین خواستار خودداری از ارائه دارو و خدمات سلامت به وزیرانی شد که معتقدند منابعی برای جبران افزایش قیمت دارو وجود ندارد تا شاید کمبود برای آنها نیز «ملموس» شود.
او در پایان تاکید کرد سلامت مردم را نمیتوان صرفا مسالهای اقتصادی دانست و تصمیمگیری در این حوزه باید با در نظر گرفتن پیامدهای انسانی و امنیتی، انجام شود.
پاتریک وینتور، دبیر دیپلماتیک روزنامه گاردین، در یادداشتی تحلیلی در این روزنامه نوشت که برای بسیاری در ایران، گرفتن انتقام از ترامپ به هدفی مستقل در جنگ تبدیل شده؛ موضوعی که در مراسم دفن علی خامنهای نیز با درخواستهای گسترده برای انتقام بازتاب یافت.
بیاعتمادی جمهوری اسلامی به آمریکا سابقهای طولانی دارد، اما بخشی از خصومت کنونی شخصا متوجه ترامپ است. او توافق هستهای (برجام) را کنار گذاشت، دستور کشتن قاسم سلیمانی را صادر کرد و دو بار تهران را وارد مذاکرات هستهای کرد، اما پس از آن وارد جنگ با حکومت شد.
ترامپ بابت کشته شدن رهبر جمهوری اسلامی یا تلاش برای کشتن مسعود پزشکیان نیز ابراز پشیمانی نکرده است.
با نزدیک شدن انتخابات میاندورهای ماه نوامبر در ایالات متحده، رسانهها در ایران کاهش محبوبیت ترامپ را دنبال کرده و آن را به نارضایتی از جنگ و قیمت بالای نفت مرتبط میدانند.
مذاکراتی که از انتخابات عبور میکند
نویسنده گاردین در تحلیل خود نوشت که تمرکز بر انتخابات آمریکا در ایران، این هفته آشکارتر شد: کاظم غریبآبادی، معاون وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، گفت پس از توافق بر سر مسیر عبور کشتیهای تجاری از تنگه هرمز، رسیدن به مرحله دوم مذاکرات هستهای، دو تا چهار ماه زمان خواهد برد.
برنامه اولیه، آغاز این مرحله ظرف ۳۰ روز پس از امضای تفاهمنامه اسلامآباد با آمریکا بود، اما به گفته غریبآبادی، دولت ترامپ آن را کنار گذاشت.
او رفع تحریمها، پایان محاصره بنادر ایران، آزادسازی داراییهای ایران و تعهدات تازه برای خودداری از اقدامات خصمانه را از مقدمات مرحله دوم دانست؛ روندی که میتواند از انتخابات میاندورهای عبور کند.
اگر جدول زمانی تهران عملی شود، ترامپ هنگام انتخابات بدون تعهدی از تهران درباره سلاح هستهای و با صورتحساب اقتصادی سنگین جنگی شکستخورده، روبهرو خواهد بود.
جیسون برودسکی از «اتحاد علیه ایران هستهای»، احتمال ادامه درگیری بر سر تنگه هرمز را بالا دانست و گفت تهران علاقهای ندارد پیش از انتخابات به دولت ترامپ آرامش بدهد.
خبرگزاری حکومتی مهر نیز نوشت که جمهوری اسلامی، ترامپ را در برابر دوراهی قرار داده است: ادامه جنگ فشار سیاسی و اقتصادی و افت محبوبیتش را تشدید میکند؛ کاهش تنش هم ممکن است از سوی هوادارانش عقبنشینی از شعارهای انتخاباتی تلقی شود. از این منظر، نتیجه جنگ در صندوق رای آمریکا تعیین میشود، نه میدان نبرد.
ترامپ ضعیفتر، فرصت یا خطر؟
وینتور در ادامه تحلیل خود نوشت که برخی در تهران معتقدند از دست رفتن کنگره میتواند دست ترامپ را ببندد، به استیضاح او بینجامد یا تامین مالی جنگ را متوقف کند.
مصطفی زهرانی، دیپلمات سابق جمهوری اسلامی، تاکید کرده است که شکست انتخاباتی باعث میشود ترامپ نتواند به جنگ بازگردد و مذاکرات را جدی بگیرد.
اما ناصر هادیان، استاد روابط بینالملل دانشگاه تهران، مخالف است.
به باور هادیان، تهران باید اکنون از پیروزیهایش بهره ببرد، زیرا ترامپ در صورت شکست در انتخابات، انگیزه کمتری برای توافق خواهد داشت و اسرائیل و دیگران راحتتر میتوانند به او فشار بیاورند.
به گفته او، کسانی که توصیه میکنند تا انتخابات صبر شود، سیاست آمریکا را نمیشناسند.
دیپلماتهای ایرانی در مجموع معتقدند نارضایتی مردم آمریکا از ادامه جنگ و نگرانی نامزدهای جمهوریخواه، آزادی عمل ترامپ را محدود خواهد کرد. با این حال، اگر او احساس کند چیزی برای از دست دادن ندارد، شکست انتخاباتیاش میتواند نتیجه معکوس داشته باشد.
بهنوشته الحره، ونس از رویکردی بیشتر مبتنی بر دیپلماسی حمایت میکند؛ رویکردی که ریشه در مخالفت جریان «اول آمریکا» با گرفتار شدن ایالات متحده در منازعات خارجی دارد. روبیو اما موضع متفاوتی دارد که با دیدگاههای دیرینه او درباره کوبا و ونزوئلا همخوان است.
بهنوشته الحره که زیر نظر سازمان رسانههای جهانی ایالات متحده (U.S. Agency for Global Media,USAGM) فعالیت میکند، هر دو به دونالد ترامپ دسترسی مستقیم دارند اما رییسجمهوری معمولا بر قضاوت شخصی خود تکیه میکند.
جان کالابرس، پژوهشگر ارشد موسسه خاورمیانه، در همین باره به الحره گفته است: «جهت نهایی سیاست، کمتر به این بستگی خواهد داشت که چه کسی در یک مناظره ایدئولوژیک داخلی پیروز شود و بیشتر به این بستگی دارد که خود ترامپ در نهایت در کجا بایستد. ترامپ در گذشته برای انعطافپذیری ارزش زیادی قائل بوده و ممکن است همچنان اجازه دهد دیدگاههای رقیب در اطرافش حضور داشته باشند، اما به نظر میرسد بیش از هر چیز و هر کس دیگری به "غرایز" و قضاوت خودش اعتماد دارد.»
براساس این گزارش اکنون اما اختلاف میان اردوگاه ونس و روبیو، هرچند دولت ترامپ رسما وجود چنین شکافی را انکار میکند، در هفتههای اخیر آشکارتر شده است.
ونس در ۱۵ ژوئیه، در گفتوگو با پادکست جو روگان آشکارا از نقشی که بهگفته او تندروها در فروپاشی یادداشت تفاهم ۱۷ ژوئن داشتند انتقاد کرد؛ توافقی که نظارت بر اجرای آن به معاون رییسجمهوری سپرده شده بود.
تد کروز، سناتور جمهوریخواه، در انتقاد از مفاد آن توافق و با این استدلال که بیش از حد در برابر جمهوری اسلامی نرمش نشان داده است، گفته بود ترامپ «مشاوره بدی» دریافت کرده است.
ونس بدون نام بردن از افراد مشخص گفت: «در نظام آمریکا افرادی هستند که بهشدت جنگطلباند و به این توافق حمله کردهاند و در برخی موارد، صادقانه بگویم، تلاش کردهاند آن را از مسیر خارج کنند.»
معاون رییسجمهوری افزود: «اگر خواهان سیاستی تندروانه در قبال ایران هستید، این تصور که دونالد ترامپ به شما خیانت کرده چون همزمان تلاش میکند از طریق مذاکره نتیجه خوبی برای مردم آمریکا به دست آورد، دیوانهوار است.»
براساس گزارش سیانان، ونس در نشست ۲۴ ژوئیه در دفتر بیضیشکل کاخ سفید نیز به ترامپ هشدار داد که ازسرگیری حملات نظامی میتواند خطرناک باشد.
در مقابل، مارکو روبیو روز ۲۳ ژوئیه، در حاشیه نشست اتحادیه کشورهای جنوب شرق آسیا در مانیل پایتخت فیلیپین، در واکنش به سخنان عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، درباره اصل «چشم در برابر چشم» در این جنگ گفت: «سیاست رییسجمهوری ترامپ این است: یک سر در برابر یک چشم.»
روبیو افزود: «آنها برای کارهایی که انجام میدهند بهای بسیار سنگینی خواهند پرداخت.»
بهنوشته الحره موضع وزیر امور خارجه از حمایت برخی دیگر از مقامهای بلندپایه دولت ترامپ، از جمله پیت هگست، وزیر دفاع، و مایکل والتز، سفیر آمریکا در سازمان ملل، برخوردار است.
در مقابل، موضع ونس نیز در میان برخی چهرههای شاخص کنگره، از جمله رند پال، سناتور جمهوریخواه، حامیانی دارد.
الحره در گزارش خود نوشت از نظر دیدگاه درباره اینکه آمریکا باید در داخل و خارج چه اولویتهایی داشته باشد، ونس و روبیو از دو دنیای کاملا متفاوت میآیند.
معاون رییسجمهوری به دیدگاه «اول آمریکا» باور دارد که منافع اقتصادی و امنیتی ایالات متحده را در اولویت قرار میدهد.
ونس در خانوادهای در ایالت اوهایو بزرگ شد که بسیاری از مشکلات طبقات فقیر و متوسط آمریکا را تجربه میکرد یا از نزدیک شاهد آنها بود؛ از جمله اعتیاد به مواد مخدر و خشونت خانگی. معیشت و فرصتهای چنین مردمی اغلب از روند جهانیشدن و ماجراجوییهای آمریکا در خارج از کشور آسیب دیده است. کتاب پرفروش او، «مرثیه هیلبیلی» (Hillbilly Elegy)، بازتاب همین تجربه است.
داستان روبیو اما کاملا متفاوت است: او در خانوادهای کوبایی بزرگ شد که اندکی پیش از انقلاب کوبا به آمریکا مهاجرت کرده بودند. روبیو دوران کودکی و جوانی خود را در میامی و در میان جامعه بزرگ تبعیدیان کوبایی گذراند.
در همین محیط بود که او در واکنش به حکومت فیدل کاسترو، دیدگاهی شدیدا ضدکمونیستی پیدا کرد. این نگاه بعدها با نوعی بینالمللگرایی جنگطلبانه و باور به نقش آمریکا در ترویج دموکراسی و آزادی در سراسر جهان درهم آمیخت و روبیو را به یکی از برجستهترین مروجان این دیدگاه در نسل خود تبدیل کرد.
کالابرس به الحره گفت: «به نظر میرسد روبیو موقعیت بهتری دارد، زیرا بهعنوان وزیر امور خارجه، دستگاه اصلی سیاست خارجی را در اختیار دارد.»
او افزود: «با این حال، ونس همچنان صدایی مهم است، هم به دلیل نزدیکیاش به رییسجمهوری ترامپ و هم بهدلیل نفوذش در جناحی از دولت که بیشتر خواهان خویشتنداری است.»
اختلاف نظر ونس و روبیو بر سر جنگ در حالی خود را نشان میدهد که انتخابات ریاستجمهوری ۲۰۲۸ نیز چندان دور نیست. براساس نظرسنجیها، این دو با فاصله زیاد مهمترین نامزدهای احتمالی برای کسب نامزدی حزب جمهوریخواه هستند، هرچند روبیو گفته است اگر معاون رییسجمهوری تصمیم به نامزدی بگیرد، از او حمایت خواهد کرد.
بهنوشته الحره بهترین نتیجه برای هر دو، ونس و روبیو، یک پیروزی روشن و قاطع آمریکا خواهد بود.
راس هریسون، پژوهشگر ارشد موسسه خاورمیانه و نویسنده کتاب «رمزگشایی سیاست خارجی ایران» (Decoding Iran’s Foreign Policy)، گفت: «دونالد ترامپ در یک تله تشدید تنش گرفتار شده است.»
او افزود: «اگر تنش را بیشتر تشدید کند، میتواند خسارت بیشتری به ایرانیها وارد کند، اما بدون هیچ نتیجه راهبردی واقعی، و حتی شاید با نتیجهای منفی از نظر راهبردی، زیرا ممکن است کنترل جنگ را از دست بدهد. اگر تنشزدایی کند، ضعیف به نظر خواهد رسید.»
هریسون گفت در چنین شرایطی، اختلاف میان ونس و روبیو شاید تاثیر چندانی بر نتیجه نهایی جنگ نداشته باشد.
او گفت: «بله، چنین شکافی بهطور کلی وجود دارد؛ ونس بسیار بیشتر انزواطلب است و روبیو بسیار جنگطلبتر. اما مطمئن نیستم که در همین مقطع زمانی، این اختلاف تا چه اندازه واقعا تعیینکننده باشد.»
بر اساس این گزارش، ژنرال دن کین، رییس ستاد مشترک ارتش آمریکا، در هفتههای اخیر بهطور خصوصی به دیگر اعضای ارشد دولت گفته است که ایالات متحده باید برای خروج از جنگ راهی پیدا کند، زیرا تشدید بیشتر عملیات نظامی میتواند نتیجه معکوس داشته باشد.
شبکه سیانان بهنقل از سه منبع آگاه که نام آنها را اعلام نکرده، افزوده کین این نگرانی را با مقامهایی چون جان رتکلیف، رییس سازمان سیا، مارکو روبیو، وزیر امور خارجه، و جیدی ونس، معاون رییسجمهوری، در میان گذاشته است.
بهنوشته سیانان او حتی جلسات هماهنگی جداگانهای با برخی از این افراد برگزار کرده تا پیش از ملاقات با ترامپ، ارزیابی مشترکی از محدودیتهای نظامی موجود شکل بگیرد. هدف این هماهنگیها، ارائه تصویری واقعبینانه از ظرفیتها و پیامدهای گزینههای مختلف نظامی بوده است.
در این گزارش گفته شده مهمترین جمعبندی این گروه آن است که قدرت هوایی بهتنهایی قادر نیست اهداف سیاسی آمریکا را محقق کند. کین پیشتر نیز در جلسه استماع کنگره گفته بود «قدرت هوایی محدودیتهای خود را دارد» و اکنون همین ارزیابی را در جلسات خصوصی با شدت بیشتری مطرح میکند. به باور او و بسیاری از مقامهای امنیتی، بمبارانهای بیشتر لزوما حکومت ایران را وادار به پذیرش شرایط واشینگتن نخواهد کرد.
بهنوشته سیانان در مقابل، ترامپ همچنان تمایلی به اعزام نیروی زمینی ندارد و معتقد است میتوان با فشار هوایی جمهوری اسلامی را به پذیرش توافق وادار کرد، اما فرماندهان نظامی و بخشی از کابینه این فرض را غیرواقعبینانه میدانند و تلاش میکنند گزینههایی طراحی کنند که ضمن رعایت خطوط قرمز ترامپ، از گرفتار شدن آمریکا در یک جنگ فرسایشی جلوگیری کند.
براساس این گزارش در اواخر ژوئیه، زمانی که طرح یک حمله بزرگ جدید علیه حکومت ایران روی میز قرار گرفت، کین و شماری دیگر از مقامهای ارشد نسبت به پیامدهای آن هشدار دادند.
بهگفته منابع سیانان، تنها بخشی از فرماندهان سنتکام و همچنین اسرائیل از اجرای این عملیات حمایت میکردند. ترامپ در نهایت پس از گفتوگو با متحدان عرب خود از این حمله صرفنظر کرد؛ زیرا کشورهای منطقه نسبت به واکنش احتمالی جمهوری اسلامی، بهویژه حمله به تاسیسات انرژی کشورهای خلیج فارس، ابراز نگرانی کرده بودند.
در این گزارش گفته شده است که یکی دیگر از عوامل مهم در این تصمیم، کاهش ذخایر تسلیحاتی آمریکا بود.
فرماندهان نظامی آمریکا بارها نسبت به کاهش ذخایر موشکها و مهمات پیشرفته هشدار دادهاند. مقامهای کشورهای عربی خلیج فارس نیز به واشینگتن گفتهاند که کمبود سامانههای دفاع هوایی آمریکا میتواند توان آنها را برای مقابله با حملات احتمالی حکومت ایران کاهش دهد. این موضوع در روزهای اخیر به یکی از دغدغههای اصلی تصمیمگیران آمریکایی تبدیل شده است.
بهنوشته سیانان از نگاه فرماندهان نظامی، گزینههای باقیمانده نیز چندان امیدوارکننده نیست. حمله به زیرساختهای انرژی ایران، به احتمال زیاد، تهران را وادار به عقبنشینی نمیکند بلکه تقریبا بهطور قطع موجب حملات تلافیجویانه علیه زیرساختهای انرژی کشورهای عربی متحد آمریکا خواهد شد.
براساس این گزارش، گزینههایی مانند بمباران پلها یا زیرساختهای دیگر نیز از نظر نظامیان تاثیر راهبردی چندانی ندارند. یکی از منابع به سیانان گفته است که اکنون هدفهای ارزشمند نظامی بسیار محدود شدهاند و حمله به نیروگاهها اگرچه از نظر تبلیغاتی بزرگ به نظر میرسد، اما دستاورد نظامی تعیینکنندهای ایجاد نمیکند.
با وجود این ارزیابیها، ژنرال کین در ارائه توصیههای خود به ترامپ بسیار محتاطانه عمل کرده است. منابع میگویند او تلاش میکند رابطه نزدیک خود با رییسجمهوری را حفظ کند و هنگام ارائه گزینهها، ضمن بیان خطرات، همزمان تاکید میکند که اگر ترامپ دستور حمله بدهد، ارتش آمریکا قادر است خسارت سنگینی به ایران وارد کند.
بهگفته یکی از منابع، کین در یکی از جلسات کاخ سفید گفته است که «اگر رییسجمهوری تصمیم بگیرد، ما کاملا میتوانیم آنها را نابود کنیم.»
با این حال، بهنوشته سیانان او در جلسات خصوصی صریحتر سخن گفته و تاکید کرده است که بمباران بهتنهایی نمیتواند اهداف سیاسی اعلامشده از سوی ترامپ را محقق کند.
برخی منابع نیز گفتهاند کین در برابر ترامپ بیش از حد محتاط است و همه نگرانیهای خود را به همان صراحتی که در جلسات داخلی نظامی بیان میکند، مستقیما به رییسجمهوری منتقل نمیکند.
در ادامه این گزارش سیانان به مساله کمبود مهمات در ارتش آمریکا پرداخته و نوشته حتی پیش از آغاز جنگ نیز فرماندهان ارتش به ترامپ هشدار داده بودند که یک درگیری طولانی میتواند ذخایر مهمات آمریکا، بهویژه مهماتی را که برای حمایت از اسرائیل و اوکراین نیز مورد نیاز است، بهشدت کاهش دهد.
اکنون، بهگفته برخی منابع، این ذخایر به سطحی «خطرناک» رسیده و همین مساله باعث شده پنتاگون و فرماندهی مرکزی آمریکا، سنتکام، در راهبرد خود تجدیدنظر کنند.
یکی از نشانههای این وضعیت آن است که یکی از فرماندهان ارشد سنتکام اخیرا از کارشناسان خواسته ایدههای «خلاقانه و غیرمتعارف» برای اعمال فشار بر ایران ارائه کنند؛ اقدامی که بهگفته منابع سیانان، نشان میدهد راهبردهای قبلی نتوانستهاند به اهداف مورد انتظار برسند.
در این گزارش همچنین گفته شده است که کین حتی پیش از آغاز جنگ نیز درباره ابعاد، پیچیدگی و احتمال تلفات یک عملیات بزرگ علیه جمهوری اسلامی هشدار داده بود. با این حال، ترامپ در آن زمان بهطور علنی گفته بود که ژنرال کین معتقد است این جنگ «بهآسانی قابل پیروزی» خواهد بود.
اکنون، با نزدیک شدن جنگ به ششماهگی، برخی منابع میگویند تجربه محدود کین در مدیریت یک جنگ طولانی مورد سوال قرار گرفته است. یکی از این منابع حتی گفته است که «این بحران از سطح تجربه او فراتر رفته است.»
با وجود این انتقادها، سیانان در گزارش خود تاکید کرده که دیدگاه کین در دولت آمریکا استثنا نیست. بسیاری از مقامهای دولت و تحلیلگران مستقل معتقدند اگر آمریکا واقعا بخواهد جمهوری اسلامی را بهطور کامل شکست دهد، تنها راه موثر، اجرای یک عملیات زمینی گسترده است؛ گزینهای که مستلزم اعزام شمار زیادی نیروی آمریکایی و پذیرش احتمال هزاران کشته خواهد بود. اما در حال حاضر هیچیک از مقامهای دولت ترامپ از چنین گزینهای حمایت نمیکنند.
در نتیجه، به نوشته سیانان، تمرکز اصلی اکنون بر یافتن راهی است که هم از تشدید بیشتر جنگ جلوگیری کند و هم به ترامپ امکان دهد بدون آنکه شکست خود را بپذیرد، نوعی «پیروزی نمادین» به افکار عمومی آمریکا ارائه کند. از نگاه مقامهای آمریکایی، توافق احتمالی برای بازگشایی تنگه هرمز میتواند نخستین گام در این مسیر و نقطه آغاز یک خروج تدریجی از بحرانی باشد که نه از نظر نظامی راهحل سادهای برای آن وجود دارد و نه از نظر سیاسی ادامه آن برای دولت ترامپ کمهزینه است.
دفتر کنترل داراییهای خارجی وزارت خزانهداری آمریکا (اوفک) جمعه ۱۶ مرداد در بیانیهای اعلام کرد بازیگران وابسته به جمهوری اسلامی با بهرهگیری از شبکهای از شرکتهای پوششی در چندین کشور و صرافیهای رمزارزی فاقد مجوز یا دارای نظارت محدود، حجم بالایی از داراییهای دیجیتال را جابهجا میکردند.
بر اساس این بیانیه، این عملیات از طریق یک شبکه گسترده قمار اینترنتی انجام میگرفت که با پنهانسازی منشا وجوه، درآمدهای غیرقانونی را در نهایت به سود سپاه پاسداران و افراد مرتبط با حکومت پولشویی میکرد.
همزمان با ادامه تنشها در خاورمیانه، واشینگتن فشارهای خود را برای اعمال محدودیت بر استفاده تهران از ارزهای دیجیتال افزایش داده است. مقامهای آمریکایی میکوشند کانالهای مالی وابسته به جمهوری اسلامی را مسدود کنند و دسترسی تهران به شبکههای مالی مبتنی بر رمزارز را کاهش دهند.
جمهوری اسلامی از ارزهای دیجیتال برای دور زدن تحریمها، تامین مالی گروههای نیابتی و پرداخت به عوامل خود جهت انجام عملیات جاسوسی در کشورهای مختلف، از جمله اسرائیل، استفاده کرده است.
آمریکا پیشتر در ۱۹ تیر علی انصاری، از چهرههای نزدیک به مجتبی خامنهای و متهم به فساد اقتصادی، و شماری از صرافیهای وابسته به جمهوری اسلامی را تحریم کرده بود.
شبکه شلبیت و آبانتتر در فهرست تحریمها
در فهرست تحریمهای جدید آمریکا، نام سیاوش کیوانپور، شهروند ایرانی دارای تابعیت دومینیکا و افغانستان، نیز دیده میشود.
بر اساس بیانیه وزارت خزانهداری آمریکا، کیوانپور که در امارات متحده عربی اقامت داشته، صرافی «شلبیت» را از طریق شرکت «شلبیت اساچپیاس» در گرجستان اداره میکرد؛ نهادی که در انتقال داراییهای دیجیتال مرتبط با سپاه پاسداران نقش داشته است.
وزارت خزانهداری افزود بیش از یک میلیون دلار دارایی دیجیتال از آدرسهای وابسته به سپاه به شلبیت منتقل شده و این صرافی نیز بیش از دو میلیون دلار دارایی دیجیتال را به آدرسهای مرتبط با سپاه ارسال کرده است.
همچنین بیش از دو میلیون دلار دارایی دیجیتال از شلبیت به صرافی تحریمشده نوبیتکس منتقل شده است.
صرافی شلبیت و شرکتهای «شلبیت جنرال تریدینگ»، «کریپتو هوم» و «انافتی هوم» مستقر در امارات متحده عربی، و همچنین شرکت «شلبیت تکنالوجیز» مستقر در لهستان، در فهرست تحریمهای ایالات متحده قرار گرفتند.
واشینگتن همچنین صرافی ایرانی «آبانتتر» را بهدلیل پردازش میلیونها دلار تراکنش مرتبط با صرافیهای تحریمشده، از جمله نوبیتکس، والکس، بیتپین و رمزینکس، تحریم کرد.
اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، با اشاره به این تحریمها گفت: «اتکای حکومت ایران به داراییهای دیجیتال و شبکههای بانکداری سایه، شاهد دیگری بر اثربخشی کارزار "خشم اقتصادی" است.»
او افزود: «چه با دلار، چه با ریال و چه با ارزهای دیجیتال، وزارت خزانهداری شبکههای مالی غیرقانونی را که حکومت ایران را سرپا نگه میدارند، شناسایی و متلاشی خواهد کرد.»
پیشتر در ۱۰ مرداد، خبرگزاری رویترز گزارش داد یکی از بزرگترین شبکههای غیرقانونی قمار جهان از طریق صرافی رمزارزی «شلبیت» در دبی، به بخشی از عملیات چند میلیارد دلاری جمهوری اسلامی برای دور زدن تحریمها تبدیل شده است.
رویترز همچنین ۱۱ اردیبهشت در گزارشی تحقیقی نوشت صرافی رمزارزی «نوبیتکس»، بزرگترین پلتفرم معاملات رمزارز در ایران، یکی از ابزارهای اصلی جمهوری اسلامی برای دور زدن تحریمهای بینالمللی است.
بر اساس این گزارش، نوبیتکس متعلق به فرزندان محمدباقر خرازی، دبیرکل حزبالله ایران، است.
اضافه شدن افراد و شرکتهای بیشتر به فهرست تحریمها
دفتر کنترل داراییهای خارجی وزارت خزانهداری آمریکا (OFAC) ساعاتی بعد نسخه اصلاحشدهای را درباره تحریمهای مرتبط با جمهوری اسلامی منتشر کرد.
براساس این بیانیه اصلاح شده، سعید قاسمپور مرتبط با بانک شهر، امیر هندی مرتبط با صرافی تایتان، سیاوش کیوانپور بهعنوان «تروریست جهانی ویژه» و مرتبط با سپاه پاسداران انقلاب اسلامی بهدلیل داشتن کیفهای رمزارز، پیوند محمد مرتبط با شرکت فاراب سروش آفاق قشم و شیما شریفی به فهرست تحریمها افزوده شدهاند.
در بیانیه اصلاح شده، همچنین شرکتهای صرافی آبان تتر مستقر در تهران، آلپ اینترنشنال تریدینگ (Alps International L.L.C-FZ) مستقر در دبی، شرکت آیندنیز (Aydeniz General Trading L.L.C) مستقر در دبی، شرکت بلو دش (Blue Dash General Trading Company Limited) مستقر در هنگکنگ، کیالافنگ (Cailafang PTE. LTD.) مستقر در سنگاپور. کریپتو هوم (Crypto Home DMCC) مستقر در دبی و مرتبط با سپاه، شرکت گلیمینگ اچکی (Gleaming HK Trading Limited) مستقر در هنگکنگ به فهرست تحریمهای آمریکا اضافه شدهاند.
طبق این بیانیه شرکت انافتی هوم (NFT Home DMCC) مستقر در دبی، شرکت اویدو آورسیز (viedo Overseas Company Limited) مستقر در هنگکنگ، شلبیت جنرال تریدینگ (Shelbit General Trading LLC) که همچنین با نام صرافی شلبیت فعالیت میکند و در دبی مستقر است، شرکت شلبیت تکنولوژیز (Shelbit Technologies Ltd)، مستقر در ورشو لهستان، شرکت اساچپیاس شلبیت (SHPS Shelbit (Shelbit Exchange)، مستقر در تفلیس گرجستان و صرافی تایتان مرتبط با بانک شهر مستقر در دبی نیز در فهرست تحریمهای دولت آمریکا قرار گرفتهاند.
در هفتههای اخیر و پس از فروپاشی آتشبس میان تهران و واشینگتن، ایالات متحده فشار اقتصادی بر جمهوری اسلامی را از طریق اعمال محاصره دریایی افزایش داده و همزمان، دور تازهای از تحریمها را به اجرا گذاشته است.
وزارت خزانهداری آمریکا هفتم مرداد ۱۰ شرکت و نهاد و ۸ نفتکش مرتبط با جمهوری اسلامی را در فهرست تحریمهای خود قرار داد.
