رسانههای ایرانی از شنیده شدن صدای انفجار در اهواز خبر دادند. پیامهای مردمی ارسال شده به کانال تلگرامی وحید آنلاین نیز تایید میکند که حوالی ۲۳:۳۰ صدای دستکم دو انفجار مهیب در اهواز شنیده شد.
فیفا اعلام کرد پیش از تصمیمگیری درباره هرگونه اقدام انضباطی علیه آرژانتین، گزارشها مربوط به دیدار نیمهنهایی جام جهانی برابر انگلیس را بررسی میکند. این موضوع پس از آن مطرح شد که بازیکنان آرژانتین پس از صعود به فینال، بنری با شعار «مالویناس متعلق به آرژانتین است» در دست گرفتند.
جزایر فالکلند، قلمرو فرادریایی بریتانیا در جنوب اقیانوس اطلس، همچنان موضوع اختلاف حاکمیتی میان بریتانیا و آرژانتین است.
به گزارش بیبیسی اسپرت، سخنگوی فیفا در بیانیهای گفت: «مطابق روال معمول، کمیته مستقل انضباطی فیفا در حال بررسی گزارشهای مسابقه و ارزیابی شرایط مرتبط است تا بر اساس آییننامه انضباطی فیفا درباره اقدامات احتمالی بعدی تصمیمگیری کند.»
شب گذشته و پس از مسابقه نیمهنهایی جام جهانی ۲۰۲۶ در آتلانتا، تعدادی از بازیکنان تیم ملی آرژانتین، از جمله جیووانی لو سلسو همراه با نیکولاس اوتامندی این بنر را در دست داشتند و سپس آن را روی چمن ورزشگاه مرسدس بنز پهن کرد. این بنر در جریان بازی در دست گروهی از تماشاگران دیده شد.
برخی هواداران آرژانتین پس از پایان مسابقه با انگلیس بنری با پیامی درباره جزایر فالکلند در دست گرفتند
شعار «جزایر مالویناس متعلق به آرژانتین است» به جنگ ۷۴ روزه فالکلند در ۴۴ سال پیش (۱۹۸۲) میان بریتانیا و آرژانتین اشاره دارد؛ نبردی سرزمینی که در آن بیش از ۹۰۰ نفر جان باختند.
فدراسیون فوتبال آرژانتین پیشتر نیز در سال ۲۰۱۴ به دلیل نمایش بنری با همین پیام پیش از دیدار دوستانه مقابل اسلوونی، ۲۰ هزار پوند از سوی فیفا جریمه شده بود. فیفا آن زمان اعلام کرد این اقدام، قوانین مربوط به فعالیتهای سیاسی و رفتار تیمی را نقض کرده است.
واکنش بریتانیا و آرژانتین
دفتر نخستوزیری بریتانیا از درخواستها برای تحقیق فیفا حمایت کرد. سخنگوی رسمی نخستوزیر روز پنجشنبه گفت: «شاید جام جهانی متعلق به ما نباشد، اما جزایر فالکلند قطعا متعلق به ما هستند. تعهد ما به فالکلند هرگز تغییر نخواهد کرد.»
در مقابل، خاویر میلی، رییسجمهوری آرژانتین، اقدام بازیکنان را «قابل درک» و «موجه» توصیف کرد، اما تاکید کرد مسائل داخل زمین فوتبال نباید بخشی از دیپلماسی باشد.
او به رادیو ال اوبسروادور گفت: «مالویناس متعلق به آرژانتین است و ما آن را از راه دیپلماتیک و با هوشمندی بازپس خواهیم گرفت.»
بازیکنان آرژانتین بنر جنجالی را روی چمن ورزشگاه مرسدس بنز پهن کردند
آرژانتین در سال ۱۹۸۲، در دوران حکومت نظامی ژنرال لئوپولدو گالتیری، به جزایر فالکلند حمله کرد. این جنگ ۷۴ روز به طول انجامید و با تسلیم آرژانتین پایان یافت. در این درگیری، ۶۴۹ نظامی آرژانتینی، ۲۵۵ نظامی بریتانیایی و سه نفر از ساکنان جزایر کشته شدند.
در همهپرسی سال ۲۰۱۳ نیز ساکنان جزایر فالکلند با اکثریتی قاطع به ادامه حاکمیت بریتانیا رای دادند؛ از مجموع یکهزار و ۵۱۷ رای، یکهزار و ۵۱۳ نفر با باقی ماندن این جزایر بهعنوان قلمرو فرادریایی بریتانیا موافقت کردند.
چه مجازاتی ممکن است در انتظار آرژانتین باشد؟
فیفا معمولا تخلفات بازیکنان یا هواداران را چند هفته پس از پایان تورنمنت بررسی و درباره آنها تصمیمگیری میکند، اما به دلیل حساسیت سیاسی این موضوع و برگزاری مسابقه میان دو کشور، احتمال بررسی جدیتر وجود دارد.
با این حال، هیچ احتمالی برای محروم شدن آرژانتین از حضور در فینال وجود ندارد.
اد دیوی، رهبر حزب لیبرال دموکرات بریتانیا، خواستار محرومیت بازیکنانی شد که بنر را در دست داشتند تا دیدار فینال مقابل اسپانیا را از دست بدهند.
او به محرومیت یک جلسهای آلوارو موراتا و رودری پس از سر دادن شعار «جبلالطارق متعلق به اسپانیاست» در جشن قهرمانی یورو ۲۰۲۴ اشاره کرد.
همچنین سابقه مشابهی در سال ۲۰۱۲ وجود دارد؛ زمانی که پارک جونگ وو، هافبک کره جنوبی، پس از نمایش پلاکاردی با مضمون «دوکدو متعلق به ماست» از سوی فیفا دو جلسه محروم شد.
واکنشها به بنر
به گزارش بیبیسی، دولت جزایر فالکلند اعلام کرد از این اقدام «ناامید» شده و ابراز امیدواری کرد فیفا مطابق مقررات خود با چنین رفتارهایی برخورد کند.
در بیانیه دولت فالکلند آمده است: «مایل نیستیم سیاست وارد ورزش شود.»
خاویر میلی نیز در گفتوگو با شبکه آرژانتینی TN گفت طبیعی است که بازیکنان بخواهند نظر خود را بیان کنند، اما تاکید کرد نباید از این اقدام «برداشتهای نادرست» شود و افزود: «این فقط یک مسابقه فوتبال است.»
پیتر کایل، وزیر تجارت و بازرگانی بریتانیا، نیز گفت سیاست باید از جام جهانی دور نگه داشته شود و از فیفا خواست این موضوع را بهطور کامل بررسی کند.
او افزود: «به تیم انگلیس، حرفهایگری و وقاری که از خود نشان داد افتخار میکنم. این رفتار کاملا در تضاد با آن چیزی بود که از تیم آرژانتین دیدیم.»
کمی بادنوک، رهبر حزب محافظهکار بریتانیا، نیز گفت فیفا «قطعا باید این موضوع را بررسی کند.»
کارولین لیویت، سخنگوی کاخ سفید، روز پنجشنبه در نشست خبری خود تایید کرد که دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، روز یکشنبه در دیدار نهایی جام جهانی ۲۰۲۶ حضور خواهد داشت. جیانی اینفانتینو، رییس فیفا، ماه گذشته گفته بود که ترامپ برای اهدای جام در ورزشگاه حاضر خواهد بود.
با این حال، از آنجا که ترامپ در هیچیک از مسابقات پیشین این تورنمنت که به میزبانی مشترک آمریکا، کانادا و مکزیک برگزار شده، حضور نیافته بود، گمانهزنیهایی درباره برنامه او وجود داشت.
به گفته لیویت، ترامپ روز جمعه برای شرکت در مراسمی که فیفا در برج ترامپ در منهتن برگزار میکند، به نیویورک سفر خواهد کرد و سپس روز یکشنبه در دیدار نهایی میان آرژانتین و اسپانیا در ورزشگاه متلایف در نیوجرسی حضور خواهد داشت.
او بهطور مشخص نگفت که ترامپ جام را به تیم قهرمان اهدا خواهد کرد یا نه، اما انتظار میرود این اتفاق رخ دهد. اینفانتینو ماه گذشته گفته بود: «همراه با ترامپ از فینال لذت خواهیم برد و البته جام را با هم به قهرمان اهدا خواهیم کرد.»
حضور ترامپ در مراسم اهدای کاپ قهرمانی با رویه دورههای گذشته همخوانی دارد. در فینال جام جهانی ۲۰۲۲ قطر، تمیم بن حمد آل ثانی، امیر قطر، همراه با اینفانتینو جام قهرمانی را به لیونل مسی، کاپیتان آرژانتین، اهدا کرد و پیش از بالا بردن جام، عبای سنتی قطری را بر تن او پوشاند.
در جام جهانی ۲۰۱۸ روسیه نیز ولادیمیر پوتین مدالهای قهرمانان فرانسه را اهدا کرد. روسای کشورهای میزبان در فینالهای ۲۰۱۴، ۲۰۱۰ و دورههای پیش از آن نیز حضور داشتند.
ترامپ تابستان گذشته نیز در فینال جام جهانی باشگاهها که در ورزشگاه متلایف برگزار شد، حضور یافت و در مراسم پس از مسابقه شرکت کرد. او پس از اهدای جام، برخلاف انتظار، روی سکو باقی ماند و هنگام بالا بردن جام در کنار ریس جیمز، کاپیتان چلسی، ایستاد.
ریس جیمز پس از آن مسابقه گفت: «به ما گفته بودند او جام را اهدا میکند و بعد از سکو پایین میرود. فکر میکردم همین کار را انجام دهد، اما به نظر میرسید میخواست روی سکو بماند.»
روابط نزدیک ترامپ و اینفانتینو به دوره نخست ریاستجمهوری ترامپ بازمیگردد و اینفانتینو در طول سال ۲۰۲۵ نیز این روابط را همزمان با آمادهسازی جام جهانی حفظ کرد.
زمانی که آنها مشترکا اعلام کردند مراسم قرعهکشی جام جهانی در ماه دسامبر در مرکز کندی واشینگتن برگزار میشود و همچنین زمانی که اینفانتینو جایزه «صلح فیفا» را برای اهدا به ترامپ ایجاد کرد، این تصور شکل گرفت که ترامپ در طول جام جهانی نقشی پررنگ خواهد داشت. او نیز دستکم یک بار گفته بود قصد دارد در چند مسابقه حضور پیدا کند.
با این حال، ترامپ تا پیش از فینال در هیچ مسابقهای حاضر نشد. اعضای کابینه او دیدارهای تیم ملی آمریکا در کالیفرنیا و سیاتل را از نزدیک تماشا کردند، اما نه ترامپ و نه جیدی ونس، معاون رییسجمهوری آمریکا، در هیچیک از ۱۰۲ مسابقه نخست این رقابتها که ۷۶ مسابقه آن در ۱۱ ورزشگاه آمریکا برگزار شد، حضور نداشتند.
برجستهترین نقش ترامپ در این جام تاکنون، تماس او با اینفانتینو در اوایل ماه جاری و درخواست برای بازنگری در محرومیت ناشی از کارت قرمز فولارین بالوگون، مهاجم تیم ملی آمریکا، بود.
چند روز بعد، تصمیم فیفا برای لغو عملی این محرومیت به جنجالیترین موضوع جام تبدیل شد. تیم ملی آمریکا نیز روز بعد با شکست برابر بلژیک از رقابتها حذف شد.
با این حال، دولت ترامپ پشت صحنه برای برگزاری جام جهانی همکاری کرده و به گفته مقامهای کاخ سفید، این رقابتها تا حد زیادی با امنیت، درآمدزایی و نظم بیشتر از حد انتظار برگزار شده است.
لیویت گفت: «حضور رییسجمهوری، پایانبخش جام جهانی خواهد بود که از نظر میزان بیننده، امنیت و موفقیت، بهترین جام جهانی تاریخ آمریکا بوده است.» او اشاره کرد که تنها دوره پیشین جام جهانی مردان در خاک آمریکا در سال ۱۹۹۴ برگزار شده بود.
سخنگوی کاخ سفید گفت: «این پایان شایستهای برای تورنمنتی است که توانایی آمریکا را در میزبانی از جهان در بزرگترین صحنه ممکن به نمایش گذاشت.»
خبرگزاری رویترز پنجشنبه ۲۵ تیر بهنقل از سه منبع گزارش داد که جمهوری اسلامی از حوثیهای تحت حمایت خود در یمن خواسته آماده باشند تا در صورت حمله آمریکا به زیرساختهای برق ایران، مسیر انتقال نفت در دریای سرخ را مسدود کند.
رویترز چنین تهدیدی را تازه و قدرتمند ارزیابی کرده و افزوده است که این اقدام میتواند عرضه جهانی انرژی را با خطر بیشتری روبهرو کند.
بهنوشته رویترز منابع آگاه به این خبرگزاری گفتهاند که حوثیها در انتظار دستور برای حمله کشتیها در دریای سرخ و بستن تنگه بابالمندب هستند و عربستان سعودی این تهدید را جدی گرفته است.
دو منبع ارشد جمهوری اسلبامی و یک منبع منطقهای آگاه از موضوع که بهدلیل حساسیت آن نخواستند نامشان فاش شود، گفتند این طرح در داخل رهبری جمهوری اسلامی بررسی شده و پیام آن به متحدان حوثی ایران منتقل شده است.
این منابع گفتند حوثیها اخیرا از درخواست تهران مطلع شدهاند؛ موضوعی که پیشتر گزارش نشده بود.
این منابع جزئیات بیشتری درباره نحوه انتقال پیام ارائه نکردند و نگفتند آیا این درخواست پس از تهدید روز سهشنبه دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، برای حمله به زیرساختهای برق و پلها در ایران مطرح شده است یا نه.
وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی و سخنگوی گروه حوثی به پرسشهای رویترز در این زمینه پاسخ ندادهاند.
استقرار موشکها و پهپادها در نزدیکی بابالمندب
یک منبع نزدیک به حوثیها گفت این گروه با استقرار موشکها و پهپادها در نزدیکی تنگه بابالمندب، ورودی دریای سرخ، در ارتفاعات یمن مشرف به حدیده و خلیج عدن، آمادهسازیهای لازم برای حمله به کشتیها را تکمیل کرده و در انتظار دستور آغاز عملیات است.
هرگونه تهدید در دریای سرخ و ورودی آن در بابالمندب میتواند بحران جهانی انرژی ناشی از بسته شدن تنگه هرمز به دست جمهوری اسلامی را بهشدت وخیمتر کند و خطرات انفجاری ناشی از دور تازه جنگ را برجسته سازد.
بهنوشته رویترز، با توجه به اینکه تنگه هرمز هماکنون بسته است، هرگونه حمله حوثیها به کشتیها یا بنادر دریای سرخ به معنای اختلال همزمان در دو مسیر اصلی صادرات نفت خاورمیانه خواهد بود و جبههای تازه هم در بحران انرژی و هم در مناقشه گستردهتر جمهوری اسلامی با ایالات متحده باز خواهد کرد.
این منبع نزدیک به حوثیها گفت نمایندگان سپاه پاسداران انقلاب اسلامی که هماکنون در یمن حضور دارند، تصمیمگیری درباره زمان بستن تنگه بابالمندب را در اختیار خواهند داشت.
در نشانهای از تشدید تنشها در منطقه، حوثیها پس از آنکه عربستان سعودی را به بمباران فرودگاهی تحت کنترل خود در روز دوشنبه متهم کردند، به این کشور موشک شلیک کردند و به آتشبسی چهار ساله در مناقشه میان عربستان و این گروه پایان دادند.
دو منبع منطقهای نزدیک به ریاض به رویترز گفتند عربستان سعودی تهدیدهای تهران و حوثیها را بسیار جدی گرفته است. آنهت افزودند ریاض آگاه است که این گروه یمنی اکنون درباره دریای سرخ هماهنگی نزدیکی با حکومت ایران دارد.
تنشها از زمان فروپاشی آتشبس شکننده اخیر میان تهران و واشینگتن افزایش یافته و بار دیگر نگرانی از آغاز جنگی تمامعیار و اختلال در جریان انرژی از تنگه هرمز را زنده کرده است.
بستن دریای سرخ دشوار نخواهد بود
از آن زمان، حجم قابل توجهی از نفت خلیج فارس از طریق یک خط لوله عربستان سعودی به دریای سرخ منتقل شده و این آبراه اکنون حدود هفت درصد از عرضه جهانی انرژی را جابهجا میکند.
هنگامی که حوثیها در جریان جنگ غزه به کشتیها حمله کردند، شرکتهای بزرگ کشتیرانی محمولههای خود را به مسیر بسیار طولانیتر و پرهزینهتر دور آفریقا منتقل کردند.
با توجه به اینکه عربستان سعودی خود ۷۰ درصد صادرات انرژیاش را از طریق بندر ینبع در دریای سرخ انجام میدهد، هرگونه حمله مستقیم به آنجا نیز مشکل بزرگی برای بازارهای نفت ایجاد خواهد کرد.
یکی از منابع منطقهای گفت رهبران جمهوری اسلامی میکوشند با افزایش هزینه احتمالی برای اقتصاد جهانی، تهدید کشتیرانی در دریای سرخ و جریان صادرات نفت عربستان از این آبراه، ایالات متحده را تحت فشار قرار دهند؛ اقدامی که این منبع آن را بخشی از «تفکر ایرانی» توصیف کرد.
این منبع گفت مسدود کردن تنگه دشوار نخواهد بود.
او افزود: «هر کسی که یک تفنگ برای شلیک داشته باشد میتواند کشتیرانی را مختل کند. برای ایجاد اختلال در کشتیرانی نیازی به موشکهای پیشرفته نیست.»
جمهوری اسلامی حوثیها را بخشی از «محور مقاومت» منطقهای خود میداند؛ ائتلافی که حزبالله لبنان و گروههای مسلح شیعه عراقی را نیز در بر میگیرد. این گروهها پیشتر به مناقشه منطقهای میان تهران و واشینگتن پیوستهاند. با این حال، شورشیان حوثی هنوز بهطور رسمی وارد این درگیری نشدهاند.
دولت دونالد ترامپ پنجشنبه ۲۵ تیر با ابلاغ مقرراتی جدید از سوی وزارت امنیت داخلی آمریکا، محدودیتهای تازهای برای مدت اعتبار ویزای دانشجویان بینالمللی، شرکتکنندگان برنامههای تبادل فرهنگی و خبرنگاران خارجی اعمال کرد.
بر اساس این قانون، ویزاهای دانشجویی نوع اِف، ویزاهای تبادل فرهنگی نوع جِی و ویزاهای خبرنگاری نوع آی، دیگر بهصورت نامحدود تا پایان دوره تحصیل یا فعالیت فرد معتبر نخواهند بود و برای آنها سقف زمانی مشخص تعیین میشود.
طبق مقررات جدید، مدت حضور دانشجویان خارجی و شرکتکنندگان برنامههای تبادل فرهنگی در آمریکا حداکثر چهار سال خواهد بود. خبرنگاران خارجی نیز با محدودیت بیشتری مواجه میشوند؛ بهطوری که مدت ویزای آنها حداکثر ۲۴۰ روز تعیین شده است. این مدت برای خبرنگاران چینی به ۹۰ روز کاهش مییابد.
طبق مقررات جدید اعلامشده، دارندگان این ویزاها همچنان میتوانند برای تمدید مدت اقامت خود درخواست ارائه کنند.
وزارت امنیت داخلی آمریکا اعلام کرده است که افزایش شمار دانشجویان و بازدیدکنندگان خارجی، نظارت بر وضعیت این افراد را دشوار کرده است.
این وزارتخانه گفته است در سال ۲۰۲۴ بیش از ۱.۸ میلیون پذیرش دانشجوی خارجی در آمریکا ثبت شده که نسبت به سال قبل بیش از ۱۱ درصد افزایش داشته است.
همچنین بیش از ۵۰۰ هزار نفر با ویزای تبادل فرهنگی و حدود ۳۷ هزار خبرنگار خارجی در همان سال وارد آمریکا شدهاند.
1 / 3
بر اساس مقررات تازه، دانشجویان تحصیلات تکمیلی برای تغییر هدف آموزشی خود یا انتقال به دانشگاه دیگر نیازمند دریافت مجوز خواهند بود. همچنین مهلت خروج دانشجویان و شرکتکنندگان برنامههای آموزشی پس از پایان دوره اقامت از ۶۰ روز به ۳۰ روز کاهش پیدا میکند.
منتقدان میگویند این تغییرات میتواند فشار بیشتری بر دانشجویان خارجی وارد کند و مسیر اقامت قانونی آنها پس از پایان تحصیل را دشوارتر سازد.
داگ رند، مقام پیشین وزارت امنیت داخلی آمریکا، هشدار داده است که این مقررات میتواند به جای کاهش بروکراسی، موانع بیشتری ایجاد کند.
دیوید بیر، مدیر مطالعات مهاجرت در موسسه کاتو، نیز گفته است محدودیتهای جدید درباره انتقال دانشگاه و تغییر برنامه تحصیلی فاقد مبنای قانونی روشن است و ممکن است دانشجویانی که سالها در آمریکا حضور داشتهاند، تنها ۳۰ روز فرصت داشته باشند تا برای ادامه اقامت خود راهحلی پیدا کنند.
چین نیز پیش از نهایی شدن این مقررات، بخش مربوط به محدودیت ویزای خبرنگاران چینی را تبعیضآمیز خوانده بود.
این قانون ۶۰ روز پس از انتشار در «فدرال رجیستر»، نشریه رسمی دولت فدرال آمریکا که قوانین جدید در آن منتشر میشود، اجرایی خواهد شد و پس از آن، افرادی که قصد ادامه حضور در آمریکا بیش از مدت تعیینشده را داشته باشند، باید برای تمدید اقامت درخواست خود را به وزارت امنیت داخلی ارائه کنند یا پس از خروج از آمریکا دوباره برای ورود اقدام کنند.
این اقدام جدید بخشی از سیاست گستردهتر دولت ترامپ برای افزایش کنترل بر روند مهاجرت قانونی و تشدید نظارت بر ورود و اقامت اتباع خارجی در آمریکا محسوب میشود.
روزنامه والاستریت ژورنال با اشاره به تهدید اخیر دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، برای بمباران کوه کلنگ گزلا نوشته است که مقامهای آمریکایی نگراناند تهران از این مجتمع زیرزمینی در حال ساخت برای پیشبرد برنامه هستهای خود استفاده کند.
در حالی که دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، لحن تهدیدآمیز خود علیه ایران را تشدید کرده است، اکنون هدف جدیدی را در مرکز توجه قرار داده است: کوه کلنگ گزلا؛ محل احداث یک مجموعه زیرزمینی در نزدیکی یکی از مهمترین تأسیسات هستهای ایران.
ترامپ در گفتوگو با هیو هویت، مجری محافظهکار آمریکایی، گفت: «ما این محل را زیر نظر داریم و کوه کلنگ گزلا میتواند هدف یک حمله بزرگ و سنگین قرار بگیرد. به ایرانیها بگویید آماده باشند.»
بهنوشته والاستریت ژورنال اما اینکه دقیقا چه چیزی در این محل قرار دارد، همچنان پرسشی بیپاسخ است.
ایران در سال ۲۰۲۰ اعلام کرد ساخت این مجموعه را آغاز خواهد کرد؛ اقدامی که پس از آسیب شدید تاسیسات غنیسازی اورانیوم در نطنز در پی آنچه اقدامی خرابکارانه عنوان شد، صورت گرفت. یک سال بعد، رییس وقت سازمان انرژی اتمی ایران اعلام کرد این مجموعه برای استقرار تجهیزات «حساس» مورد استفاده قرار خواهد گرفت.
با این حال، عملیات ساختوساز در کوه کلنگ گزلا هنوز کامل نشده و مشخص نیست که در این مجموعه در حال حاضر چه فعالیتی، هستهای یا غیرهستهای، انجام میشود. در جریان حملات هوایی اسرائیل و آمریکا به اهدافی در خاک ایران در سال گذشته و امسال نیز این سایت آنقدر مهم ارزیابی نشد که هدف حمله قرار گیرد.
با وجود این، شماری از مقامهای پیشین آمریکایی و اسرائیلی معتقدند این مجموعه که در زیر رشتهکوهی با ارتفاع بیش از ۱۵۸۵ متر از سطح دریا قرار گرفته، میتواند در هرگونه تلاش آینده تهران برای احیای برنامه هستهای خود نقشی کلیدی ایفا کند.
روزنامه والاستریت ژورنال چهارشنبه ۲۴ تیز نیز گزارش داد که به گفته مقامهای آمریکایی، ترامپ پس از چند روز دریافت گزارشهای امنیتی از مشاوران ارشد خود، در حال بررسی گزینه حمله به این کوه و تاسیسات ساخته شده در دل آن است؛ اقدامی که در چارچوب گسترش عملیات نظامی آمریکا علیه ایران مطرح شده است.
این مجموعه سالهاست تحت نظارت اطلاعاتی آمریکا و اسرائیل قرار دارد، اما همچنان اطلاعات قابل توجهی درباره آن در دست نیست. جمهوری اسلامی تاکنون هیچ اطلاعات طراحی درباره این سایت در اختیار آژانس بینالمللی انرژی اتمی قرار نداده و رافائل گروسی، مدیرکل آژانس، در ماه مارس خواستار بازدید بازرسان از این محل شده بود.
در دو سال گذشته، تاسیسات اصلی هستهای ایران در نطنز و فردو، محل استقرار سانتریفیوژهای غنیسازی اورانیوم، و همچنین مجتمع اصفهان که در آن فلز اورانیوم تولید و اورانیوم به گاز قابل غنیسازی تبدیل میشد، هدف حملات سنگین آمریکا و اسرائیل قرار گرفتهاند.
ترامپ پس از حملات خرداد ماه سال گذشته، که در آن از بمبهای سنگرشکن بسیار قدرتمند علیه تاسیسات زیرزمینی فردو و نطنز استفاده شد، بارها تاکید کرده بود که برنامه هستهای ایران «کاملا نابود شده است.»
آمریکا در جریان جنگ ۴۰ روزه نیز بار دیگر این مراکز را بمباران کرد؛ اقدامی که بخشی از هدف آن دفن عمیقتر مواد شکافتپذیری بود که تصور میشود هنوز در این تاسیسات نگهداری میشوند.
اکنون که واشینگتن بار دیگر عملیات نظامی علیه جمهوری اسلامی را از سر گرفته، مقامهای آمریکایی به دنبال اهداف تازهای برای تضعیف توان تهاجمی حکومت ایران هستند.
دن شاپیرو، مقام پیشین پنتاگون در دولت بایدن، به والاستریت ژورنال گفت: «ترامپ نگران است خسارتهایی که جنگ ۱۲ روزه به برنامه هستهای ایران وارد کرد، در آینده جبران شود.»
بهگفته او، شاید مدتی طول بکشد تا جمهوری اسلامی بتواند غنیسازی اورانیوم یا سایر فعالیتهای حساس را در این مجموعه عمیق زیرزمینی آغاز کند، «اما همین موضوع کوه کلنگ گزلا را به هدفی منطقی برای حمله تبدیل میکند.»
دو ورودی تونل در شرق و غرب این مجموعه شناسایی شدهاند. اگر ایران سالن اصلی را درست در زیر خطالرأس کوه ساخته باشد، طول هر یک از این تونلها بیش از۳۰۰ متر خواهد بود.
موسسه علوم و امنیت بینالملل، اندیشکده مستقر در واشینگتن که در زمینه منع اشاعه سلاحهای هستهای فعالیت میکند، در سال ۲۰۲۲ برآورد کرد که این مجتمع میتواند فضایی بیش از ۵ هزار متر مربع را در خود جای دهد.
بهگفته این موسسه، یکی از تونلها حدود ۱۰۰ متر و دیگری ۱۴۵ متر پایینتر از قله کوه قرار دارد؛ موضوعی که نشان میدهد این مجموعه احتمالا دارای چندین طبقه زیرزمینی است. همچنین هر دو ورودی با سازههای مقاوم تقویت شدهاند.
بر اساس تصاویر ماهوارهای جدید، حکومت ایران پس از جنگ ۱۲ روزه در خرداد ۱۴۰۴ بخشی از ورودیهای شرقی را با خاک پر کرده تا از ورود خودروهای زمینی جلوگیری کند، اما ورودیهای غربی همچنان باز هستند.
عملیات ساختوساز در این سایت از پاییز گذشته، پس از حملات خرداد ماه، دوباره آغاز شده و تا روزهای اخیر نیز ادامه داشته است.
این اندیشکده معتقد است فضای موجود در زیر کوه به اندازهای بزرگ است که بتواند یک مرکز غنیسازی اورانیوم با سانتریفیوژهایی برای تولید اورانیوم با غنای تسلیحاتی را در خود جای دهد.
در گزارش این موسسه آمده است: «این مجموعه احتمالا به اندازه کافی بزرگ است که برخی فعالیتهای مرتبط با ساخت سلاح هستهای، از جمله تولید فلز اورانیوم با غنای تسلیحاتی و تبدیل آن به اجزای یک سلاح هستهای، نیز در آن انجام شود.»
بر اساس توافق موقت اخیر میان تهران و واشینگتن، جمهوری اسلامی متعهد شده بود دستکم ۴۴۱ کیلوگرم مواد شکافتپذیر با غنای نزدیک به سطح تسلیحاتی را که پیش از جنگ ۱۲ روزه تولید کرده بود، رقیق کند؛ مقداری که برای ساخت حدود ۱۱ سلاح هستهای کافی ارزیابی میشود. گمان میرود این مواد در تاسیسات زیرزمینی اصفهان، فردو و نطنز مدفون باشند.
با این حال، عمق زیاد تونلهای کوه کلنگ گزلا باعث شده بسیاری از کارشناسان تردید داشته باشند که حتی بمبهای سنگرشکن ۳۰ هزار پوندی آمریکا نیز بتوانند مستقیما این مجموعه را منهدم کنند.
مقامهای جمهوری اسلامی نیز پیشتر اعلام کردهاند این سایت دقیقاا با هدف مقاومت در برابر چنین حملاتی طراحی شده است.
بهگفته کارشناسان، در حملات به فردو، آمریکا مجاری تهویه این مرکز را که سالها پیش از طریق نقشهها و عملیات اطلاعاتی شناسایی شده بودند، هدف قرار داد. اما تصاویر ماهوارهای موجود تاکنون محل دقیق سامانههای تهویه احتمالی در کلنگ گزلا را آشکار نکردهاند.
متیو شارپ، پژوهشگر ارشد هستهای مؤسسه فناوری ماساچوست (MIT) و دیپلمات پیشین آمریکا در آژانس بینالمللی انرژی اتمی، به والاستریت ژورنال گفت: «نمیتوان انتظار داشت حملات هوایی به کلنگ گزلا همان میزان موفقیتی را داشته باشند که در فردو مشاهده شد.»
او افزود: «کلنگ گزلا در عمق بیشتری قرار دارد و برخلاف فردو، شناخت دقیقی از ساختار داخلی و نقاط آسیبپذیر آن وجود ندارد.»
با این حال، بهگفته شارپ، این مجموعه نیز کاملا مصون نیست. عملیات ساخت آن به تامین برق، انتقال تجهیزات، سامانههای خنککننده و حضور نیروهای اجرایی وابسته است و همه این بخشها میتوانند هدف حمله قرار گیرند. همچنین هدف قرار دادن ورودیهای تونل میتواند روند توسعه این مجموعه را مختل کند و هرگونه ازسرگیری فعالیتهای هستهای در آن را آشکار سازد.
