وبسایت اکسیوس بهنقل از مقامهای اسرائیلی و آمریکایی گزارش داد که بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، جمعه ۱۲ تیر در گفتوگویی تلفنی با دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، از تشدید لفاظیهای ضداسرائیلی رجب طیب اردوغان، رییسجمهوری ترکیه، شکایت کرده و خواستار مهار او شده است.
بهگفته این مقامها، نتانیاهو همچنین از ترامپ خواست که در دیدارش با اردوغان در جریان نشست این هفته ناتو در آنکارا، از فروش سامانههای تسلیحاتی از جمله جنگندههای اف-۳۵ به ترکیه ، خودداری کند.
طی دو سال گذشته و همزمان با جنگهای غزه و ایران، تنش میان اسرائیل و ترکیه بهشدت افزایش یافته است. با این حال، ترامپ روابط نزدیک و دوستانه خود را هم با نتانیاهو و هم با اردوغان، که از متحدان کلیدی آمریکا و یک میانجی مهم منطقهای برای واشینگتن به شمار میرود، حفظ کرده است.
در سوی مقابل، جایگاه نتانیاهو در واشینگتن طی ماههای اخیر، در پی جنگ ایران، تضعیف شده است؛ جنگی که به محبوبیت ترامپ آسیب زد و پایگاه حامیان جنبش «ماگا» (MAGA) را دچار شکاف کرد.
اکسیوس در گزارش خود افزوده که هم به دلیل رابطه نزدیک ترامپ با اردوغان و هم به دلیل منافع مالی قابل توجهی که فروش تسلیحات آمریکایی به ترکیه برای واشینگتن به همراه دارد، مشخص نیست که نتانیاهو تا چه اندازه همچنان بر ترامپ نفوذ دارد.
ترامپ برای شرکت در نشست ناتو در آنکارا، سهشنبه و چهارشنبه در ترکیه خواهد بود و علاوه بر شرکت در نشست ناتو، با اردوغان نیز جداگانه دیدار خواهد کرد.
براساس گزارشها در این دیدار توافقی ۷۰۰ میلیون دلاری برای فروش موتورهای جدید جنگندههای ترکیه امضا خواهد شد و همچنین احتمال از سرگیری فروش جنگندههای اف-۳۵ به دومین ارتش بزرگ ناتو مورد گفتوگو قرار خواهد گرفت.
ترکیه در سال ۲۰۱۹، پس از خرید سامانه دفاع هوایی اس-۴۰۰ از روسیه، از برنامه دریافت اف-۳۵ کنار گذاشته شد؛ زیرا مقامهای آمریکایی معتقد بودند این سامانه میتواند امنیت فناوریهای پیشرفته این جنگنده را به خطر بیندازد.
نتانیاهو دوشنبه ۱۵ تیر همین موضع را در گفتوگویی با شبکه فاکس بهصورت علنی مطرح کرد. او به اظهارات ضداسرائیلی مقامهای ارشد ترکیه اشاره کرد و گفت که ترکیه در منطقه از «آدمهای بد» حمایت میکند.
نتانیاهو همچنین شخص اردوغان را هدف حمله قرار داد و گفت رییسجمهوری ترکیه اسرائیل و دیگر کشورهای عضو ناتو را تهدید میکند.
او گفت: «حکومتی که به اخوانالمسلمین، جنبشی افراطی که از آمریکا نفرت دارد، آلوده شده است. به نظر من نباید جنگندههای اف-۳۵ یا موتورهای جنگندههایش را دریافت کند، زیرا این موضوع توازن قدرت در خاورمیانه را بر هم میزند؛ توازنی که با برتری هوایی اسرائیل و حضور آمریکا تضمین شده است.»
جیدی ونس، معاون رییسجمهوری آمریکا، هفته گذشته گفت که پنتاگون در حال بررسی این موضوع است که چگونه میتوان با وجود در اختیار داشتن سامانه موشکی ساخت روسیه، جنگندههای اف-۳۵ را به ترکیه فروخت.
ونس در گفتوگو با خبرنگاران در دفتر بیضی کاخ سفید گفت: «برای رعایت قوانین آمریکا، باید اطمینان حاصل کنیم که برخی شرایط مشخص تحقق یافته است. رییسجمهوری از ما خواسته این بررسی را انجام دهیم.»
از نگاه نتانیاهو، احتمال فروش این تسلیحات را نمیتوان از مواضع روزبهروز خصمانهتر دولت اردوغان علیه اسرائیل جدا دانست.
اردوغان هفته گذشته صهیونیسم را «یک ایدئولوژی نسلکش» توصیف کرد و مدعی شد که این ایدئولوژی تهدیدی برای بقای ترکیه به شمار میرود.
هاکان فیدان، وزیر امور خارجه ترکیه، نیز در مصاحبهای با تلویزیون دولتی این کشور حملات لفظی را تشدید کرد و دولت اسرائیل را باری خواند «که بشریت دیگر توان تحمل آن را ندارد».
او اسرائیل را «مشکلی برای تمام جهان» خواند و خواستار اعمال تحریمهای بینالمللی علیه این کشور شد. این اظهارات واکنش تند اسرائیل را به دنبال داشت.
اکسیوس بهنقل از منابع آگاهی که نامشان را اعلام نکرد، گزارش داد نتانیاهو در تماس تلفنی روز جمعه با ترامپ از اردوغان شکایت کرد و خواستار مهار رهبر ترکیه شد.
یکی از مقامهای آمریکایی گفت: «نتانیاهو درخواستش را مطرح کرد و رییسجمهوری هم آن را شنید. بنابراین ممکن است رییسجمهوری این پیام را به اردوغان منتقل کند که میشود کمی ملایمتر رفتار کنی؟ اما در نهایت، اوضاع همین است که هست.»
دفتر نخستوزیر اسرائیل و کاخ سفید از اظهار نظر درباره این موضوع خودداری کردند.
رابطه نتانیاهو و ترامپ طی سالهای گذشته گاهی نزدیک و گاهی پرتنش بوده است. در ماههای اخیر پس از آنکه ترامپ برای پایان دادن به جنگ ایران به شکلی مذاکره کرد که نتانیاهو از آن ناراضی بود، تنش میان دو طرف افزایش یافت.
شماری از مقامهای آمریکایی، از جمله جیدی ونس، نتانیاهو را متهم کردهاند که درباره جنگ ایران وعدهها و پیشبینیهای خوشبینانهای مطرح کرده بود که هیچکدام تحقق نیافتهاند.
یکی از مقامهای ارشد دولت آمریکا به اکسیوس گفت: «بیبی درباره جنگ ایران کلی وعده داد که هیچکدام عملی نشد. اما خب، چه میتوانیم بکنیم؟ او میآید، وعدههایش را میدهد و بعد ما باید همه چیز را خودمان بررسی کنیم.»
با این همه انتظار میرود نخستوزیر اسرائیل اواخر همین ماه برای دیدار با ترامپ به واشینگتن سفر کند.
