سازمان حقوق بشری ههنگاو گزارش داد که جمهوری اسلامی در آستانه اجرای حکم مصادره مجموعه کلیسای پطرس در تهران قرار دارد. پیش از آن هم کلیسای انجیلی مشهد که در سال ۱۳۸۴ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده بود، بامداد ۱۴ خرداد تخریب شده بود.
ههنگاو در گزارش جمعه ۱۲ تیر خود بهنقل از «گزارشهای دریافتی» نوشت مصادره مجموعه کلیسای پطرس در تهران در راستای اجرای حکمی است که در سال ۱۳۷۷ از سوی دادگاه انقلاب اسلامی صادر شد.
بر اساس این حکم، مجموعه حدود ۱۰ هکتاری کلیسای پطرس، شامل ساختمان کلیسا، دو مدرسه و دهها واحد مسکونی، باید به نهاد حکومتی موسوم به «ستاد اجرایی فرمان امام» واگذار شود.
این سازمان حقوق بشری با استناد به «اطلاعات دریافتی» افزود شورای کلیساهای انجیلی ایران که مسئولیت اداره این کلیسا را بر عهده دارد، تا سال ۱۳۸۷ از وجود این حکم اطلاع نداشت و پس از آگاهی نسبت به آن اعتراض کرد.
با این حال، بهدلیل خودداری جمهوری اسلامی از تمدید ثبت قانونی این شورا و مختومه شدن پرونده، امکان پیگیری حقوقی آن از میان رفت.
این گزارش در مورد حدود ۲۰ خانواده ارمنی و آشوری که سالهاست در مجموعه کلیسای پطرس زندگی میکنند، میگوید به این خانوادهها از طرف نیروهای حکومتی دستور داده شده است ظرف دو هفته محل سکونت خود را ترک کنند.
همچنین به اعضای این کلیسا اعلام شده است که برای برگزاری مراسم مذهبی باید به کلیساهای دیگر مراجعه کنند.
ههنگاو به نقل از «منابع» خود نوشت که بیشتر خانوادههای ساکن این مجموعه از توان مالی محدودی برخوردار هستند و اخراج آنان، زندگی و معیشتشان را با مخاطره جدی روبهرو خواهد کرد. این منابع همچنین از تهدید مسئولان کلیسا به بازداشت، در صورت خودداری ساکنان از اجرای دستور تخلیه خبر دادهاند.
در این ارتباط، ههنگاو اشاره کرد که شش مامور وزارت اطلاعات هفتم تیر با حضور چند ساعته در محل کلیسا، روند اجرای این دستور را پیگیری و فضای امنیتی شدیدی در این مجموعه ایجاد کردهاند.
پیشتر روزنامه نیویورکپست از مصادره این کلیسا خبر داده و تاکید کرده بود که ماهیت جمهوری اسلامی پس از کشته شدن علی خامنهای هیچ تغییری نکرده است.
در همین ارتباط، سایت «ماده ۱۸» دهم تیر به نقل از منصور خواجهپور، کشیش کلیسای انجیلی ساکن آمریکا، نوشت فشار بر ساکنان مجموعه کلیسای پطرس همزمان با تخریب شبانه کلیسای انجیلی مشهد در هفتههای اخیر، بهطور چشمگیری افزایش یافته است.
بر اساس بیانیه «شورای کلیساهای انجیلی در غربت»، کلیسای مشهد «با حکم دادگاه انقلاب به نفع ستاد اجرای فرمان امام مصادره و سپس تصرف شده بود.»
در این بیانیه گفته شد که با ممانعت نهادهای امنیتی، در سالهای اخیر به مسیحیان اجازه استفاده از آن داده نمیشد، و بیاستفاده ماندن این مکان تاریخی موجب شده بود فعالان میراث فرهنگی بارها نسبت به خطر بیتوجهی و احتمال تخریب آن هشدار دهند.
بر اساس این گزارش، شورای جهانی کلیساها نیز در یک بیانیه نوشت: «ویران شدن کلیسای انجیلی در مشهد به معنای از دست رفتن یکی از مهمترین اماکن عبادت و حضور مسیحیان است و نگرانیهای جدی درباره حفاظت از میراث دینی و اعمال حق آزادی دین یا عقیده برمیانگیزد.»
این شورا تاکید کرد: «اماکن عبادت، فضاهای مقدسی هستند که ایمان، تاریخ و هویت جوامع دینی را در خود متجلی میکنند. تخریب این اماکن نه تنها بر کسانی که در آنها عبادت میکنند تأثیر میگذارد، بلکه به بافت گستردهتر فرهنگی و دینی جامعه نیز آسیب وارد میکند.»
همچنین فدراسیون پروتستان فرانسه ضمن اعتراض به تخریب کلیسای انجیلی مشهد در مورد احتمال تخریب کلیسای پطرس نوشت: «گزارشهای نگرانکنندهای» درباره تهدیدهای صورتگرفته علیه «قدیمیترین کلیسای پروتستان پایتخت» منتشر شده است.
ماده ۱۸ اشاره کرد که طی ۴۷ سال گذشته، بسیاری از اماکن و مؤسسات متعلق به مسیحیان، از جمله بیمارستانها و کلیساها، توسط حکومت ایران مصادره یا تخریب شدهاند، و افزود برخی از این بناهای تاریخی، مانند کلیسای ادونتیست تهران که نمادی از معماری دوره پهلوی بود، با مجوز شهرداری تخریب شدند.
بر اساس گزارش این سایت، بیمارستان ثبت ملیشده «مسیح» در کرمانشاه، که دومین بیمارستان تاریخی ایران محسوب میشد، در خردادماه سال جاری از سوی مالک آن و با استفاده از بیل مکانیکی بهطور کامل تخریب شد. این بیمارستان نیز بهدست میسیونرهای آمریکایی کلیسای مشایخی تاسیس شده بود.
«دامنه فشار از نوکیشان فراتر رفته است»
شیرین عبادی، برنده جایزه صلح نوبل، هفتم تیر در کانال تلگرامی خود در مورد تلاش جمهوری اسلامی برای مصادره مجموعه کلیسای پطرس نوشت: «این فقط دعوا بر سر یک ملک نیست. این ادامه همان سیاستی است که سالهاست علیه مسیحیان ایران، بهویژه نوکیشان مسیحی، پیش برده میشود: بستن کلیساهای فارسیزبان، تهدید رهبران کلیسا، بازداشت نوکیشان، پروندهسازی امنیتی، مصادره اموال و حذف تدریجی حضور مسیحیان از فضای عمومی کشور.»
او افزود: «جمهوری اسلامی ابتدا عبادت به زبان فارسی را تهدید دانست. بعد کلیساهای فارسیزبان را بست. سپس نوکیشان مسیحی را به جرم ایمان و عبادت تحت تعقیب قرار داد. حالا دامنه فشار از نوکیشان فراتر رفته و به املاک تاریخی، کلیساهای قدیمی و حتی محل زندگی شهروندان ارمنی و آشوری رسیده است.»
عبادی همچنین نوشت: «این همان منطق مصادره است: اول شهروند را حقوق بدیهیاش محروم میکنند، بعد عبادتش را ممنوع میکنند، بعد خانه و کلیسایش را میگیرند، و در پایان از خانه و کاشانه دیرینهشان بیرونشان میکنند»، و تاکید کرد: «حق عبادت، حق مالکیت، حق زندگی امن و حق تغییر دین، حقوق بنیادین انساناند. نه سپاه، نه قوه قضاییه و نه هیچ نهاد حکومتی حق ندارد کلیسا را به زور تصرف کند، ساکنان آن را تهدید کند یا جامعه مسیحیان ایران را با ترس و پروندهسازی از ریشه بزند.»
برنده جایزه صلح نوبل اضافه کرد: «حمایت از مسیحیان ایران، حمایت از یک اقلیت مذهبی تنها نیست؛ دفاع از آزادی وجدان، آزادی ایمان و حق همه شهروندان برای زندگی بدون ترس است.»
او خواستار حفظ کلیسا، توقف فشار بر نوکیشان مسیحی و رهبران کلیسا و پایان روند مصادره اموال و عبادتگاههای مسیحیان شد و نوشت: «آنچه علیه این کلیسا در جریان است، تازه آغاز موج جدید سرکوب و مصادره اموال اقلیتهاست.»
همچنین سازمان حقوق بشری ههنگاو ضمن ابراز نگرانی نسبت به تشدید فشارها علیه شهروندان مسیحی در ایران، این اقدام را ادامه روند سازمانیافته محدودسازی آزادی مذهب و عقیده، مصادره اموال نهادهای مسیحی و اعمال فشار بر اقلیتهای دینی ارزیابی کرد.
ههنگاو همچنین خواستار توقف روند مصادره کلیسای پطرس، لغو دستور تخلیه ساکنان و احترام به حقوق بنیادین شهروندان مسیحی، از جمله حق آزادی دین، حق مالکیت و امنیت محل سکونت آنان شد.
برخی رسانهها در ایران گزارش دادند فروشگاه جینوست در خیابان فرشته تهران، شنبه ۱۹ مهر و پس از برگزاری جشنی در ۱۸ مهر و انتشار ویدیوهای آن، بهدست نیروی انتظامی پلمب شد.
وبسایت خبری «آسیانیوز ایران» با اشاره به این اقدام نوشت که به نظر میرسد این برخورد، صرفا یک واکنش مقطعی نیست، بلکه بخشی از یک کارزار بزرگتر برای «کنترل بیشتر بر فضای اجتماعی، مقابله با نمایش ثروت و اجرای سختگیرانهتر قوانین» است.
بسیاری از کسبوکارها نگران تاثیر این سیاست تازه بر معیشت، سلامت روان شهروندان و زندگی اجتماعی آنها هستند.
فشار اقتصادی حکومت بر مردم و استفاده از آنها برای سرکوب
در هفتههای اخیر فشار حکومت بر کسبوکارها و شهروندان به دلیل سرپیچی از قانون حجاب اجباری، رقص و سرو مشروبات الکلی افزایش چشمگیری پیدا کرده است. از جمله، در پی انتشار ویدیوهایی از برگزاری جشنی در جزیره کیش با عنوان «قهوهپارتی» در رسانههای اجتماعی، دادستان عمومی و انقلاب کیش، از تشکیل پرونده و بازداشت برگزارکنندگان آن خبر داد.
یکی از زنان کافهداری که تجربه برخورد عوامل انتظامی با چنین جشنهایی را دارد به ایراناینترنشنال گفت شاهد بوده که مقامات در بعضی موارد از افراد بازداشتشده - بدون توجه به موقعیت مالیشان - وثیقه چند میلیاردی دریافت کرده و آنها را از کار کردن منع کردهاند.
او افزود بر اساس مشاهداتش بر این باور است که حساسیت بیشتری روی تجمعات تفریحی با حضور جوانها و نسل زد وجود دارد و نیروهای امنیتی با چنین رویدادهایی خشنتر برخورد میکنند.
مقامهای جمهوری اسلامی همواره چنین جشنهایی را «برخلاف شئونات اسلامی» و «هنجارشکنی» توصیف کرده و به نظر میرسد نگران الگوبرداری کسبوکارها از یکدیگر در این زمینهاند.
در ماههای اخیر ویدیوهایی از صاحبان چندین کافه در دزفول و قم در رسانههای اجتماعی منتشر شده که در آن در سخنانی شبیه به اعتراف اجباری یا به دلیل برگزاری جشن همراه با رقص و موسیقی، از مسئولان عذرخواهی و ابراز ندامت میکنند یا از مشتریان خود میخواهند برای جلوگیری از پلمب شدن، حجاب را رعایت کنند.
کارمند یک کافه در تهران به ایراناینترنشنال گفت مقامهای جمهوری اسلامی تلاش میکنند با فشار بر صاحبان کسبوکارها و تهدید به برخورد و پلمب اماکن، مردم را در برابر هم قرار دهند و از آنها به عنوان وسیلهای برای سرکوب و سانسور خودشان و زنان استفاده کنند.
پلمب به مثابه ابزار فشار سیاسی
از طرف دیگر، شواهد و گزارشهای رسیده حاکی است حکومت از بستن کسبوکارها برای انتقامگیری از مخالفانش هم استفاده میکند.
اطلاعات و گزارشهای رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهند دستکم در دو مورد، کسبوکار شهروندان به دلیل فعالیت سیاسی خود آنها یا نزدیکانشان و با هدف اعمال فشار بر افراد، به دستور نهادهای حکومتی در تهران پلمب شدهاند.
این برخورد در گذشته هم سابقه داشته و به عنوان مثال در آذر ۱۴۰۱ و همزمان با اعتراضات سراسری در خیزش «زن، زندگی، آزادی»، اداره اماکن برای توقف اعتصاب در شهرهای مختلف کردستان و نیز در ایلام و کرمانشاه، مغازه کسبهای را که در اعتصاب شرکت کرده بودند، پلمب کردند.
کارمند یک کافه در مشهد به ایراناینترنشنال گفت حکومت فکر میکند با پلمب و بازداشت، باقی رستورانها و کافهها را «از برگزاری ایونت» بازمیدارد اما تعداد این رخدادها روز به روز بیشتر میشود و در نهایت حتی پلمب هم کارگر نیست و مراسم بسیاری از چشمش در میرود.
او افزود: «غول از چراغ جادو بیرون آمده و دیگر به آن برنمیگردد.»
مردم چه میگویند؟
رسانههای اجتماعی از جمله ایکس و اینستاگرام سرشار از روایت شهروندان از پلمب شدن کسبوکارها و فشار اجتماعی بر زنان برای حجاب اجباریاند.
گروهی از زنان با اشاره به پلمب کافه و رستورانها و جریمههای موجود، بر این باورند تنها زمانی میتوان گفت حجاب اجباری در ایران برچیده شده که زنان بتوانند آزادانه با پوشش دلخواه خود در مدرسه، دانشگاه، محل کار و اماکن دولتی حاضر شوند و مدارک هویتی بدون حجاب اجباری داشته باشند.
برخی دیگر از زنان هم با اشاره به فشار موجود بر آنها در محل کار برای حجاب اجباری، میگویند حجاب آزاد نشده، بلکه حکومت بهدلیل شجاعت زنها در سرپیچی از قانون حجاب اجباری و همچنین ترس از اعتراضات مردم بهخاطر فشارهای اجتماعی و شرایط سخت معیشتی، مستاصل شده است.
در کشوری با فرهنگ طولانی قهوهخانهداری در کنار نبود فضاهای تفریحی کافی و آزادیهای اجتماعی، کافهها جزو معدود مکانهای مورد علاقه جوانها برای جمع شدن و تنفساند.
فشار بر کافهها و رستورانها بر سر حجاب و بگیر و ببند زنان، ممکن است باعث جرقه خوردن دور جدید اعتراضات ضدحکومتی در ایران بشود.
