۴۷ سال پس از وعده «آب و برق مجانی» و همزمان با نخستین روزهای تابستان و افزایش دما در بسیاری از نقاط ایران، هاشم امینی، رییس هیاتمدیره شرکت مهندسی آب و فاضلاب کشور، اعلام کرد ۵۸ شهر در ۲۳ استان با تنش منابع آبی مواجه هستند.
امینی سهشنبه ۹ تیر، در حاشیه نشست بررسی تنش آبی بخش قمصر و جوشقان، گفت با وجود بهبود بارندگی در برخی مناطق، استانهای تهران، مرکزی، همدان و همچنین شهر مشهد همچنان با تنش آبی روبهرو هستند.
او با اشاره به شش سال خشکسالی متوالی گفت در سال آبی ۱۴۰۴ میزان بارندگی در برخی مناطق بهبود یافته، اما تنش منابع آبی در بخشهایی از کشور همچنان ادامه دارد.
اعلام تنش آبی در ۵۸ شهر ایران در حالی است که فرسودگی شبکههای آبرسانی، افت منابع آب زیرزمینی، کاهش بارندگی، افزایش مصرف و ناتوانی جمهوری اسلامی در مدیریت منابع، بحران آب را در بسیاری از استانهای کشور تشدید کرده است.
پیامهای رسیده به ایراناینترنشنال در روزهای گذشته نیز از ادامه قطعیهای طولانیمدت آب و برق و کمبود آب شرب در شهرها و روستاهای مختلف ایران حکایت دارد.
یکی از مخاطبان از ملایر گزارش داد ساکنان این شهر از ابتدای خرداد به آب شرب دسترسی ندارند و آبرسانی با تانکر نیز با تاخیر انجام میشود.
همزمان، گزارشهای منتشرشده از استان خراسان جنوبی نشان میدهد این استان پس از ۲۶ سال خشکسالی، با تشدید تنش آبی روبهرو است.
بر اساس آمارهای رسمی، در سه دهه گذشته حدود چهار میلیارد و ۲۰۰ میلیون مترمکعب اضافهبرداشت از منابع آب زیرزمینی این استان ثبت شده و اکنون ۹ شهر و ۲۷ مجتمع آبرسانی آن با تنش آبی مواجه هستند.
بر اساس گزارش خبرگزاری ایرنا، شهرهای بیرجند، قاین، نهبندان، طبس، خوسف، شوسف، اسدیه، سرایان و سربیشه در فهرست مناطق دارای تنش آبی قرار دارند و وضعیت بیرجند، نهبندان، خوسف و اسدیه حادتر گزارش شده است.
این گزارش همچنین میافزاید تنها حدود ۳۰ درصد ظرفیت مخازن آب شهر بیرجند پر است و در برخی روستاهای استان نیز به دلیل کاهش منابع و افزایش مصرف، قطعی موقت آب گزارش میشود.
روزنامه «پیامما» نیز گزارش داد آب اهواز و روستاهای اطراف آن بار دیگر گلآلود و مکدر شده است و بسیاری از شهروندان برای تامین آب ناچارند آب پاک و قابل شُرب را از تانکرها خریداری کنند.
به نوشته این روزنامه، طرح آبرسانی که در دوره ریاستجمهوری ابراهیم رئیسی با هدف رفع این مشکل افتتاح شده بود، نتوانسته وضعیت را بهبود دهد و برخی روستاییان همچنان آب مورد نیاز خود را از کانالهای آبیاری کشاورزی یا رودخانه کارون تامین میکنند.
این گزارش همچنین از قطعی موقت آب و بوی نامطبوع آب لولهکشی در برخی مناطق اهواز خبر داده است.
بحران آب در روزهای اخیر در استان سمنان نیز به اعتراضهای مردمی کشیده شد؛ هشتم تیر، کشاورزان، دامداران و شهروندان گرمسار و آرادان با تجمع در ابتدای جاده بنهکوه، خواستار اجرای قانون، صیانت از حقابه حبلهرود و تسریع در رسیدگی به مطالبات آبی منطقه شدند.
این تجمع، دومین اعتراض آنان در کمتر از دو هفته بود. اعتراض نخست ۲۷ خرداد برگزار شد و به گفته معترضان، وعدههای مطرحشده پس از آن به نتیجه نرسید.
گزارشهای تازه نشان میدهد بحران آب در ایران از سطح هشدارهای رسمی فراتر رفته و در زندگی روزمره مردم آشکار شده است.
۴۷ سال پس از وعدههای روحالله خمینی، بنیانگذار جمهوری اسلامی، درباره «آب و برق مجانی»، بسیاری از شهروندان اکنون با قبضهای سنگین، قطعیهای مکرر آب و برق و کمبود آب شرب روبهرو هستند؛ وضعیتی که در نخستین روزهای تابستان ۱۴۰۵، فاصله میان وعدههای ابتدای انقلاب و واقعیت زندگی روزمره مردم را پررنگتر کرده است.
برخی رسانهها در ایران گزارش دادند فروشگاه جینوست در خیابان فرشته تهران، شنبه ۱۹ مهر و پس از برگزاری جشنی در ۱۸ مهر و انتشار ویدیوهای آن، بهدست نیروی انتظامی پلمب شد.
وبسایت خبری «آسیانیوز ایران» با اشاره به این اقدام نوشت که به نظر میرسد این برخورد، صرفا یک واکنش مقطعی نیست، بلکه بخشی از یک کارزار بزرگتر برای «کنترل بیشتر بر فضای اجتماعی، مقابله با نمایش ثروت و اجرای سختگیرانهتر قوانین» است.
بسیاری از کسبوکارها نگران تاثیر این سیاست تازه بر معیشت، سلامت روان شهروندان و زندگی اجتماعی آنها هستند.
فشار اقتصادی حکومت بر مردم و استفاده از آنها برای سرکوب
در هفتههای اخیر فشار حکومت بر کسبوکارها و شهروندان به دلیل سرپیچی از قانون حجاب اجباری، رقص و سرو مشروبات الکلی افزایش چشمگیری پیدا کرده است. از جمله، در پی انتشار ویدیوهایی از برگزاری جشنی در جزیره کیش با عنوان «قهوهپارتی» در رسانههای اجتماعی، دادستان عمومی و انقلاب کیش، از تشکیل پرونده و بازداشت برگزارکنندگان آن خبر داد.
یکی از زنان کافهداری که تجربه برخورد عوامل انتظامی با چنین جشنهایی را دارد به ایراناینترنشنال گفت شاهد بوده که مقامات در بعضی موارد از افراد بازداشتشده - بدون توجه به موقعیت مالیشان - وثیقه چند میلیاردی دریافت کرده و آنها را از کار کردن منع کردهاند.
او افزود بر اساس مشاهداتش بر این باور است که حساسیت بیشتری روی تجمعات تفریحی با حضور جوانها و نسل زد وجود دارد و نیروهای امنیتی با چنین رویدادهایی خشنتر برخورد میکنند.
مقامهای جمهوری اسلامی همواره چنین جشنهایی را «برخلاف شئونات اسلامی» و «هنجارشکنی» توصیف کرده و به نظر میرسد نگران الگوبرداری کسبوکارها از یکدیگر در این زمینهاند.
در ماههای اخیر ویدیوهایی از صاحبان چندین کافه در دزفول و قم در رسانههای اجتماعی منتشر شده که در آن در سخنانی شبیه به اعتراف اجباری یا به دلیل برگزاری جشن همراه با رقص و موسیقی، از مسئولان عذرخواهی و ابراز ندامت میکنند یا از مشتریان خود میخواهند برای جلوگیری از پلمب شدن، حجاب را رعایت کنند.
کارمند یک کافه در تهران به ایراناینترنشنال گفت مقامهای جمهوری اسلامی تلاش میکنند با فشار بر صاحبان کسبوکارها و تهدید به برخورد و پلمب اماکن، مردم را در برابر هم قرار دهند و از آنها به عنوان وسیلهای برای سرکوب و سانسور خودشان و زنان استفاده کنند.
پلمب به مثابه ابزار فشار سیاسی
از طرف دیگر، شواهد و گزارشهای رسیده حاکی است حکومت از بستن کسبوکارها برای انتقامگیری از مخالفانش هم استفاده میکند.
اطلاعات و گزارشهای رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهند دستکم در دو مورد، کسبوکار شهروندان به دلیل فعالیت سیاسی خود آنها یا نزدیکانشان و با هدف اعمال فشار بر افراد، به دستور نهادهای حکومتی در تهران پلمب شدهاند.
این برخورد در گذشته هم سابقه داشته و به عنوان مثال در آذر ۱۴۰۱ و همزمان با اعتراضات سراسری در خیزش «زن، زندگی، آزادی»، اداره اماکن برای توقف اعتصاب در شهرهای مختلف کردستان و نیز در ایلام و کرمانشاه، مغازه کسبهای را که در اعتصاب شرکت کرده بودند، پلمب کردند.
کارمند یک کافه در مشهد به ایراناینترنشنال گفت حکومت فکر میکند با پلمب و بازداشت، باقی رستورانها و کافهها را «از برگزاری ایونت» بازمیدارد اما تعداد این رخدادها روز به روز بیشتر میشود و در نهایت حتی پلمب هم کارگر نیست و مراسم بسیاری از چشمش در میرود.
او افزود: «غول از چراغ جادو بیرون آمده و دیگر به آن برنمیگردد.»
مردم چه میگویند؟
رسانههای اجتماعی از جمله ایکس و اینستاگرام سرشار از روایت شهروندان از پلمب شدن کسبوکارها و فشار اجتماعی بر زنان برای حجاب اجباریاند.
گروهی از زنان با اشاره به پلمب کافه و رستورانها و جریمههای موجود، بر این باورند تنها زمانی میتوان گفت حجاب اجباری در ایران برچیده شده که زنان بتوانند آزادانه با پوشش دلخواه خود در مدرسه، دانشگاه، محل کار و اماکن دولتی حاضر شوند و مدارک هویتی بدون حجاب اجباری داشته باشند.
برخی دیگر از زنان هم با اشاره به فشار موجود بر آنها در محل کار برای حجاب اجباری، میگویند حجاب آزاد نشده، بلکه حکومت بهدلیل شجاعت زنها در سرپیچی از قانون حجاب اجباری و همچنین ترس از اعتراضات مردم بهخاطر فشارهای اجتماعی و شرایط سخت معیشتی، مستاصل شده است.
در کشوری با فرهنگ طولانی قهوهخانهداری در کنار نبود فضاهای تفریحی کافی و آزادیهای اجتماعی، کافهها جزو معدود مکانهای مورد علاقه جوانها برای جمع شدن و تنفساند.
فشار بر کافهها و رستورانها بر سر حجاب و بگیر و ببند زنان، ممکن است باعث جرقه خوردن دور جدید اعتراضات ضدحکومتی در ایران بشود.
