ایراناینترنشنال نسخهای از دستورالعمل محرمانه شورای عالی امنیت ملی، شعام، را مشاهده کرده است که از مدیران رسانهها میخواهد طی ۴۸ ساعت منتهی به آغاز مراسم تشییع جنازه علی خامنهای اخبار مرتبط با مذاکرات و توافق را از اولویت پوشش خارج کنند و بر پوشش مراسم متمرکز شوند.
در این دستورالعمل که ایراناینترنشنال عصر سهشنبه نهم تیر نسخهای از آن را مشاهده کرد، به مدیران مسئول و سردبیران رسانهها گفته شده که دلیل این توصیه «آغاز برنامههای مرتبط با تشییع تاریخی رهبر شهید انقلاب» از روز جمعه، «لزوم حفظ انسجام در سطح ملی» و «ایجاد تمرکز در تولید محتوای رسانهای» است.
بر اساس متن این نامه، شعام از رسانهها خواسته است موضوعات مرتبط با «پیگیری تفاهمنامه اسلامآباد»، از جمله تاکید بر «اجرای متوازن تعهدات بهویژه در موضوع هرمز»، «تبیین تحولات در داخل لبنان و نقش مخرب دولت این کشور»، «لزوم پایان تجاوزات اسرائیل» و «مخالفت با تحمیل راهحل از بیرون» را تا ۴۸ ساعت آینده به تدریج از اولویت پردازش رسانهای خارج کنند.
در حالی که مراجع رسمی جمهوری اسلامی، شنبه ۱۳ تیر را آغاز مراسم تشییع جنازه علی خامنهای اعلام کردهاند، در متن محرمانه شعام از «جمعه» بهعنوان زمان شروع مراسم نام برده شده است؛ روزی که با ۱۲ تیر مطابقت دارد.
در این دستورالعمل تاکید شده است که ظرفیت رسانهها باید «عمدتا» در خدمت تبیین «ابعاد شخصیتی، فکری، فرهنگی، سیاسی، تاریخی و ملی شهید ایران»، بازنمایی «حضور و همبستگی مردم» و پوشش «هرچه باشکوهتر» مراسم تشییع قرار گیرد.
در این دستورالعمل همچنین از رسانهها خواسته شده است در این دوره زمانی از برجسته کردن مجادلات سیاسی داخلی، اختلافات جناحی، حاشیههای رسانهای و موضوعاتی که به گفته شعام میتواند با «دوقطبیسازی» تمرکز افکار عمومی را از این «مناسبت ملی و تاریخی» منحرف کند، «اکیدا» پرهیز کنند.
در بخش پایانی این نامه آمده است: «در این دوره زمانی، توصیه میشود، از ضریب دادن به مجادلات سیاسی داخلی، اختلافات جناحی، حواشی رسانهای و موضوعاتی که میتواند با دو قطبی سازی تمرکز افکار عمومی را از این مناسبت ملی و تاریخی منحرف کند، اکیدا پرهیز شود همچنین اخبار و تحلیلهای مرتبط با مذاکرات، توافق و سایر تحولات سیاسی و منطقهای صرفاً در حد ضرورت و بدون تبدیلشدن به محور اصلی فضای رسانهای و بازتولید یا ضریب دادن به روایتهای رسانهای رقیب درباره شکست یا عقبنشینی ایران دنبال شوند.»
این دستورالعمل محرمانه نشان میدهد نهادهای امنیتی جمهوری اسلامی در آستانه مراسم تشییع خامنهای، در پی مدیریت متمرکز فضای رسانهای، کاهش برجستگی موضوع مذاکرات و تحولات منطقهای و هدایت افکار عمومی به سمت پوشش مراسم و روایت رسمی حکومت از خامنهای هستند.
ستاد تشییع جنازه خامنهای دوم تیر تشکیل جلسه دارد و اعلام کرد دولت تصویب کرده است که به مناسبت این مراسم، استان تهران در روزهای ۱۳ و ۱۴ تیر، استان قم در روز ۱۶ تیر، استان خراسان رضوی در روز ۱۸ تیر و کل کشور در روز ۱۵ تیر تعطیل خواهد بود.
علیرضا زاکانی، شهردار تهران، ۲۷ خرداد در جمع خبرنگاران گفت جنازه رهبر پیشین جمهوری اسلامی روز ۱۷ تیر در عراق نیز تشییع خواهد شد.
طبق مصوبه این ستاد، خاکسپاری خامنهای و دیگر اعضای کشتهشده خانوادهاش ۱۸ تیر در حرم امام هشتم شیعیان در مشهد انجام خواهد شد.
برخی رسانهها در ایران گزارش دادند فروشگاه جینوست در خیابان فرشته تهران، شنبه ۱۹ مهر و پس از برگزاری جشنی در ۱۸ مهر و انتشار ویدیوهای آن، بهدست نیروی انتظامی پلمب شد.
وبسایت خبری «آسیانیوز ایران» با اشاره به این اقدام نوشت که به نظر میرسد این برخورد، صرفا یک واکنش مقطعی نیست، بلکه بخشی از یک کارزار بزرگتر برای «کنترل بیشتر بر فضای اجتماعی، مقابله با نمایش ثروت و اجرای سختگیرانهتر قوانین» است.
بسیاری از کسبوکارها نگران تاثیر این سیاست تازه بر معیشت، سلامت روان شهروندان و زندگی اجتماعی آنها هستند.
فشار اقتصادی حکومت بر مردم و استفاده از آنها برای سرکوب
در هفتههای اخیر فشار حکومت بر کسبوکارها و شهروندان به دلیل سرپیچی از قانون حجاب اجباری، رقص و سرو مشروبات الکلی افزایش چشمگیری پیدا کرده است. از جمله، در پی انتشار ویدیوهایی از برگزاری جشنی در جزیره کیش با عنوان «قهوهپارتی» در رسانههای اجتماعی، دادستان عمومی و انقلاب کیش، از تشکیل پرونده و بازداشت برگزارکنندگان آن خبر داد.
یکی از زنان کافهداری که تجربه برخورد عوامل انتظامی با چنین جشنهایی را دارد به ایراناینترنشنال گفت شاهد بوده که مقامات در بعضی موارد از افراد بازداشتشده - بدون توجه به موقعیت مالیشان - وثیقه چند میلیاردی دریافت کرده و آنها را از کار کردن منع کردهاند.
او افزود بر اساس مشاهداتش بر این باور است که حساسیت بیشتری روی تجمعات تفریحی با حضور جوانها و نسل زد وجود دارد و نیروهای امنیتی با چنین رویدادهایی خشنتر برخورد میکنند.
مقامهای جمهوری اسلامی همواره چنین جشنهایی را «برخلاف شئونات اسلامی» و «هنجارشکنی» توصیف کرده و به نظر میرسد نگران الگوبرداری کسبوکارها از یکدیگر در این زمینهاند.
در ماههای اخیر ویدیوهایی از صاحبان چندین کافه در دزفول و قم در رسانههای اجتماعی منتشر شده که در آن در سخنانی شبیه به اعتراف اجباری یا به دلیل برگزاری جشن همراه با رقص و موسیقی، از مسئولان عذرخواهی و ابراز ندامت میکنند یا از مشتریان خود میخواهند برای جلوگیری از پلمب شدن، حجاب را رعایت کنند.
کارمند یک کافه در تهران به ایراناینترنشنال گفت مقامهای جمهوری اسلامی تلاش میکنند با فشار بر صاحبان کسبوکارها و تهدید به برخورد و پلمب اماکن، مردم را در برابر هم قرار دهند و از آنها به عنوان وسیلهای برای سرکوب و سانسور خودشان و زنان استفاده کنند.
پلمب به مثابه ابزار فشار سیاسی
از طرف دیگر، شواهد و گزارشهای رسیده حاکی است حکومت از بستن کسبوکارها برای انتقامگیری از مخالفانش هم استفاده میکند.
اطلاعات و گزارشهای رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهند دستکم در دو مورد، کسبوکار شهروندان به دلیل فعالیت سیاسی خود آنها یا نزدیکانشان و با هدف اعمال فشار بر افراد، به دستور نهادهای حکومتی در تهران پلمب شدهاند.
این برخورد در گذشته هم سابقه داشته و به عنوان مثال در آذر ۱۴۰۱ و همزمان با اعتراضات سراسری در خیزش «زن، زندگی، آزادی»، اداره اماکن برای توقف اعتصاب در شهرهای مختلف کردستان و نیز در ایلام و کرمانشاه، مغازه کسبهای را که در اعتصاب شرکت کرده بودند، پلمب کردند.
کارمند یک کافه در مشهد به ایراناینترنشنال گفت حکومت فکر میکند با پلمب و بازداشت، باقی رستورانها و کافهها را «از برگزاری ایونت» بازمیدارد اما تعداد این رخدادها روز به روز بیشتر میشود و در نهایت حتی پلمب هم کارگر نیست و مراسم بسیاری از چشمش در میرود.
او افزود: «غول از چراغ جادو بیرون آمده و دیگر به آن برنمیگردد.»
مردم چه میگویند؟
رسانههای اجتماعی از جمله ایکس و اینستاگرام سرشار از روایت شهروندان از پلمب شدن کسبوکارها و فشار اجتماعی بر زنان برای حجاب اجباریاند.
گروهی از زنان با اشاره به پلمب کافه و رستورانها و جریمههای موجود، بر این باورند تنها زمانی میتوان گفت حجاب اجباری در ایران برچیده شده که زنان بتوانند آزادانه با پوشش دلخواه خود در مدرسه، دانشگاه، محل کار و اماکن دولتی حاضر شوند و مدارک هویتی بدون حجاب اجباری داشته باشند.
برخی دیگر از زنان هم با اشاره به فشار موجود بر آنها در محل کار برای حجاب اجباری، میگویند حجاب آزاد نشده، بلکه حکومت بهدلیل شجاعت زنها در سرپیچی از قانون حجاب اجباری و همچنین ترس از اعتراضات مردم بهخاطر فشارهای اجتماعی و شرایط سخت معیشتی، مستاصل شده است.
در کشوری با فرهنگ طولانی قهوهخانهداری در کنار نبود فضاهای تفریحی کافی و آزادیهای اجتماعی، کافهها جزو معدود مکانهای مورد علاقه جوانها برای جمع شدن و تنفساند.
فشار بر کافهها و رستورانها بر سر حجاب و بگیر و ببند زنان، ممکن است باعث جرقه خوردن دور جدید اعتراضات ضدحکومتی در ایران بشود.
