مدیرکل درمان ستاد مبارزه با مواد مخدر با هشدار نسبت به گسترش سریع مواد مخدر صنعتی و روانگردانهای جدید، اعلام کرد شمار افراد دارای اعتیاد در ایران به حدود سه میلیون و ۸۰۰ هزار نفر رسیده است.
از سوی دیگر، سرعت عرضه مواد مخدر صنعتی جدید به حدی رسیده است که پیش از یافتن راهکار درمانی مناسب برای مواد قبلی، مواد جدیدی وارد بازار میشوند.
سلیمان عباسی، شنبه ششم تیر ماه در گفتوگو با خبرگزاری ایلنا گفت عوامل اجتماعی و اقتصادی مانند فقر، بیکاری، مشکلات خانوادگی و اختلالات روانی، سود کلان قاچاق مواد مخدر و همچنین آنچه او نقش «بیگانگان» در ورود مواد مخدر به کشور خواند، از مهمترین عوامل گسترش اعتیاد هستند.
به گفته این مقام دولتی، اعتیاد دیگر مانند گذشته محدود به اقشار کمبرخوردار نیست و در میان افراد تحصیلکرده و دارای موقعیت اجتماعی و اقتصادی مناسب نیز دیده میشود.
عباسی افزود با کاهش دسترسی به مواد سنتی، تولیدکنندگان به سمت ساخت مواد مخدر صنعتی با ترکیبات شیمیایی ناشناخته رفتهاند. موادی که با نامهایی مانند «فلاکا، زایلازین، میتازین، قرص کا، کمیکال، شیشه و انواع کاتینونها» در بازار عرضه میشوند.
او با اشاره به اینکه تنها از خانواده کاتینونها حدود ۱۷۸ ترکیب مختلف در جهان شناسایی شده است، گفت سرعت تولید و عرضه این مواد به اندازهای بالاست که هنوز هیچ پروتکل درمانی موثری برای بسیاری از آنها تدوین نشده و پیش از یافتن روش درمان، ترکیبات جدید وارد بازار میشوند.
عباسی همچنین تاکید کرد هنوز آمار دقیقی از میزان شیوع این مواد در ایران وجود ندارد، اما آگاهیبخشی به جوانان برای مقابله با «تبلیغات فریبنده درباره بیضرر بودن یا خواص بهظاهر مثبت این مواد» ضروری است.
به گفته او، مصرفکنندگان اغلب با وعدههایی مانند کاهش استرس، افزایش انرژی، کمک به تمرکز یا کاهش وزن، به مصرف این مواد ترغیب میشوند، اما در نهایت دچار وابستگی و عوارض جدی خواهند شد.
مدیرکل درمان ستاد مبارزه با مواد مخدر همچنین حشیش و گُل را پرمصرفترین مواد مخدر در ایران دانست و سیگار را مهمترین دروازه ورود به اعتیاد توصیف کرد.
او هشدار داد عادیسازی مصرف سیگار، بهویژه از طریق الگوبرداری جوانان از چهرههای شناختهشده، حساسیت جامعه را نسبت به مصرف مواد کاهش میدهد و حتی امکان مخلوط کردن مواد روانگردان با سیگارهای معمولی، خطر گرایش به اعتیاد را بیش از پیش افزایش داده است.
همزمان با این سخنان، کمبود و گرانی داروهای درمان اعتیاد در ایران، روند معالجه بسیاری از مصرفکنندگان مواد مخدر را با اختلال روبهرو کرده و نگرانیها را درباره روی آوردن آنها به مواد خطرناکتر و تشدید آسیبهای اجتماعی، افزایش داده است.
سعید صفاتیان، مدیرکل پیشین درمان ستاد مبارزه با مواد مخدر، پیشتر گفته بود: «از آنجا که قیمت تریاک در بازار غیرقانونی بسیار بالاست، برخی مصرفکنندگان ممکن است به سمت مواد خطرناکتری مانند شیشه سوق پیدا کنند.»
برخی رسانهها در ایران گزارش دادند فروشگاه جینوست در خیابان فرشته تهران، شنبه ۱۹ مهر و پس از برگزاری جشنی در ۱۸ مهر و انتشار ویدیوهای آن، بهدست نیروی انتظامی پلمب شد.
وبسایت خبری «آسیانیوز ایران» با اشاره به این اقدام نوشت که به نظر میرسد این برخورد، صرفا یک واکنش مقطعی نیست، بلکه بخشی از یک کارزار بزرگتر برای «کنترل بیشتر بر فضای اجتماعی، مقابله با نمایش ثروت و اجرای سختگیرانهتر قوانین» است.
بسیاری از کسبوکارها نگران تاثیر این سیاست تازه بر معیشت، سلامت روان شهروندان و زندگی اجتماعی آنها هستند.
فشار اقتصادی حکومت بر مردم و استفاده از آنها برای سرکوب
در هفتههای اخیر فشار حکومت بر کسبوکارها و شهروندان به دلیل سرپیچی از قانون حجاب اجباری، رقص و سرو مشروبات الکلی افزایش چشمگیری پیدا کرده است. از جمله، در پی انتشار ویدیوهایی از برگزاری جشنی در جزیره کیش با عنوان «قهوهپارتی» در رسانههای اجتماعی، دادستان عمومی و انقلاب کیش، از تشکیل پرونده و بازداشت برگزارکنندگان آن خبر داد.
یکی از زنان کافهداری که تجربه برخورد عوامل انتظامی با چنین جشنهایی را دارد به ایراناینترنشنال گفت شاهد بوده که مقامات در بعضی موارد از افراد بازداشتشده - بدون توجه به موقعیت مالیشان - وثیقه چند میلیاردی دریافت کرده و آنها را از کار کردن منع کردهاند.
او افزود بر اساس مشاهداتش بر این باور است که حساسیت بیشتری روی تجمعات تفریحی با حضور جوانها و نسل زد وجود دارد و نیروهای امنیتی با چنین رویدادهایی خشنتر برخورد میکنند.
مقامهای جمهوری اسلامی همواره چنین جشنهایی را «برخلاف شئونات اسلامی» و «هنجارشکنی» توصیف کرده و به نظر میرسد نگران الگوبرداری کسبوکارها از یکدیگر در این زمینهاند.
در ماههای اخیر ویدیوهایی از صاحبان چندین کافه در دزفول و قم در رسانههای اجتماعی منتشر شده که در آن در سخنانی شبیه به اعتراف اجباری یا به دلیل برگزاری جشن همراه با رقص و موسیقی، از مسئولان عذرخواهی و ابراز ندامت میکنند یا از مشتریان خود میخواهند برای جلوگیری از پلمب شدن، حجاب را رعایت کنند.
کارمند یک کافه در تهران به ایراناینترنشنال گفت مقامهای جمهوری اسلامی تلاش میکنند با فشار بر صاحبان کسبوکارها و تهدید به برخورد و پلمب اماکن، مردم را در برابر هم قرار دهند و از آنها به عنوان وسیلهای برای سرکوب و سانسور خودشان و زنان استفاده کنند.
پلمب به مثابه ابزار فشار سیاسی
از طرف دیگر، شواهد و گزارشهای رسیده حاکی است حکومت از بستن کسبوکارها برای انتقامگیری از مخالفانش هم استفاده میکند.
اطلاعات و گزارشهای رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهند دستکم در دو مورد، کسبوکار شهروندان به دلیل فعالیت سیاسی خود آنها یا نزدیکانشان و با هدف اعمال فشار بر افراد، به دستور نهادهای حکومتی در تهران پلمب شدهاند.
این برخورد در گذشته هم سابقه داشته و به عنوان مثال در آذر ۱۴۰۱ و همزمان با اعتراضات سراسری در خیزش «زن، زندگی، آزادی»، اداره اماکن برای توقف اعتصاب در شهرهای مختلف کردستان و نیز در ایلام و کرمانشاه، مغازه کسبهای را که در اعتصاب شرکت کرده بودند، پلمب کردند.
کارمند یک کافه در مشهد به ایراناینترنشنال گفت حکومت فکر میکند با پلمب و بازداشت، باقی رستورانها و کافهها را «از برگزاری ایونت» بازمیدارد اما تعداد این رخدادها روز به روز بیشتر میشود و در نهایت حتی پلمب هم کارگر نیست و مراسم بسیاری از چشمش در میرود.
او افزود: «غول از چراغ جادو بیرون آمده و دیگر به آن برنمیگردد.»
مردم چه میگویند؟
رسانههای اجتماعی از جمله ایکس و اینستاگرام سرشار از روایت شهروندان از پلمب شدن کسبوکارها و فشار اجتماعی بر زنان برای حجاب اجباریاند.
گروهی از زنان با اشاره به پلمب کافه و رستورانها و جریمههای موجود، بر این باورند تنها زمانی میتوان گفت حجاب اجباری در ایران برچیده شده که زنان بتوانند آزادانه با پوشش دلخواه خود در مدرسه، دانشگاه، محل کار و اماکن دولتی حاضر شوند و مدارک هویتی بدون حجاب اجباری داشته باشند.
برخی دیگر از زنان هم با اشاره به فشار موجود بر آنها در محل کار برای حجاب اجباری، میگویند حجاب آزاد نشده، بلکه حکومت بهدلیل شجاعت زنها در سرپیچی از قانون حجاب اجباری و همچنین ترس از اعتراضات مردم بهخاطر فشارهای اجتماعی و شرایط سخت معیشتی، مستاصل شده است.
در کشوری با فرهنگ طولانی قهوهخانهداری در کنار نبود فضاهای تفریحی کافی و آزادیهای اجتماعی، کافهها جزو معدود مکانهای مورد علاقه جوانها برای جمع شدن و تنفساند.
فشار بر کافهها و رستورانها بر سر حجاب و بگیر و ببند زنان، ممکن است باعث جرقه خوردن دور جدید اعتراضات ضدحکومتی در ایران بشود.
