در پی درگیرهای محدود میان جمهوری اسلامی و آمریکا، مقامات ایرانی و میانجیهای عرب گفتند تهران در مذاکرات با واشینگتن دو هدف اصلی را دنبال میکند: کاهش فشار اقتصادی و دسترسی دوباره به منابع مالی و بازار نفت، بدون آنکه امتیازهایی بدهد که ترامپ بتواند آن را «پیروزی» سیاسی معرفی کند.
والاستریت ژورنال سهشنبه پنجم خرداد در گزارشی نوشت تهران امیدوار است با دستیابی به توافق، بخشی از حدود ۱۰۰ میلیارد دلار دارایی مسدودشده خود را آزاد کند و دوباره به بازار جهانی نفت دسترسی پیدا کند.
بر اساس این گزارش، تهران خبر کشته شدن چند عضو سپاه پاسداران در حمله نیروهای آمریکایی را با تاخیر منتشر کرد تا گفتوگوها آسیب نبیند.
یکی از اصلیترین اختلافها در مذاکرات، آینده برنامه هستهای جمهوری اسلامی و ذخایر اورانیوم غنیشده در ایران است.
این در حالی است که محور این مذاکرات، آزادسازی ۲۴ میلیارد دلار از داراییهای بلوکهشده ایران است.
بر اساس این گزارش مقامهای ایرانی و میانجیها گفتهاند تهران به توافقی نزدیک شده که در مرحله نخست نیمی از این مبلغ آزاد شود.
والاستریت ژورنال با اشاره به این که حملات به زیرساختهای انرژی در ایران به سهمیهبندی سوخت منجر شده و تورم و پایین آمدن شدید سطح رفاه، اعتراضهای سراسری دیماه را رقم زد، تاکید کرد مقامهای عملگراتر در حکومت نگرانند ادامه بحران اقتصادی به موج تازهای از نارضایتی عمومی منجر شود.
بر اساس این گزارش با توجه به دیده نشدن مجتبی خامنهای، رهبر سوم جمهوری اسلامی، از زمان جانشینی پدرش، میانجیها در تلاشاند اطمینان پیدا کنند پیشنهادهای فعلی تهران مورد تایید جریانهای تندرو و نهادهای امنیتی نیز قرار دارد.
فشارها بر ترامپ
به گفته والاستریت ژورنال، در آمریکا نیز نشانههایی دیده میشود که دونالد ترامپ، رییسجمهوری این کشور، پس از انتقاد سناتورهای جمهوریخواه، بهدنبال تغییر برخی مفاد توافق احتمالی با ایران است.
سناتورهایی از جمله تد کروز، چارچوب توافق را «اشتباه» توصیف کرده و گفتهاند این توافق بیش از حد به برجام شبیه است و میتواند جمهوری اسلامی را تقویت کند.
ترامپ در شبکه اجتماعی تروث سوشال تلاش کرد منتقدان را آرام کند و گفت توافق جدید «کاملا برعکس» برجام خواهد بود.
او سپس اعلام کرد میخواهد عربستان سعودی، قطر، پاکستان، ترکیه، مصر و اردن به توافقهای ابراهیم بپیوندند و روابط خود را با اسرائیل، عادیسازی کنند یا گسترش دهند.
ترامپ همچنین گفت تهران نیز پس از امضای توافق صلح میتواند به این روند ملحق شود.
غافلگیری رهبران خاورمیانه
بر اساس این گزارش، پیشنهاد گسترش توافقهای ابراهیم، مقامهای خاورمیانه را غافلگیر کرد، زیرا پیش از تماس ترامپ در جریان این طرح قرار نگرفته بودند.
کاخ سفید اعلام کرد این ایده مستقیما از سوی ترامپ مطرح شده است.
والاستریت ژورنال نوشت طرح تازه ترامپ علاوه بر تاثیر بر مذاکرات حکومت ایران و آمریکا، میتواند روابط واشینگتن با کشورهای خاورمیانه را نیز تغییر دهد. منطقهای که پس از سالها جنگ، همچنان نسبت به عادیسازی روابط با اسرائیل تردیدهای جدی در آن وجود دارد.
والاستریت ژورنال در ادامه نوشت ترامپ از درخواست قبلی خود برای تحویل مستقیم ذخایر اورانیوم غنیشده در ایران به آمریکا عقبنشینی کرده و گفته است این مواد میتوانند زیر نظر آژانس بینالمللی انرژی اتمی در داخل ایران یا در مکانی دیگر نابود شوند.
برخی رسانهها در ایران گزارش دادند فروشگاه جینوست در خیابان فرشته تهران، شنبه ۱۹ مهر و پس از برگزاری جشنی در ۱۸ مهر و انتشار ویدیوهای آن، بهدست نیروی انتظامی پلمب شد.
وبسایت خبری «آسیانیوز ایران» با اشاره به این اقدام نوشت که به نظر میرسد این برخورد، صرفا یک واکنش مقطعی نیست، بلکه بخشی از یک کارزار بزرگتر برای «کنترل بیشتر بر فضای اجتماعی، مقابله با نمایش ثروت و اجرای سختگیرانهتر قوانین» است.
بسیاری از کسبوکارها نگران تاثیر این سیاست تازه بر معیشت، سلامت روان شهروندان و زندگی اجتماعی آنها هستند.
فشار اقتصادی حکومت بر مردم و استفاده از آنها برای سرکوب
در هفتههای اخیر فشار حکومت بر کسبوکارها و شهروندان به دلیل سرپیچی از قانون حجاب اجباری، رقص و سرو مشروبات الکلی افزایش چشمگیری پیدا کرده است. از جمله، در پی انتشار ویدیوهایی از برگزاری جشنی در جزیره کیش با عنوان «قهوهپارتی» در رسانههای اجتماعی، دادستان عمومی و انقلاب کیش، از تشکیل پرونده و بازداشت برگزارکنندگان آن خبر داد.
یکی از زنان کافهداری که تجربه برخورد عوامل انتظامی با چنین جشنهایی را دارد به ایراناینترنشنال گفت شاهد بوده که مقامات در بعضی موارد از افراد بازداشتشده - بدون توجه به موقعیت مالیشان - وثیقه چند میلیاردی دریافت کرده و آنها را از کار کردن منع کردهاند.
او افزود بر اساس مشاهداتش بر این باور است که حساسیت بیشتری روی تجمعات تفریحی با حضور جوانها و نسل زد وجود دارد و نیروهای امنیتی با چنین رویدادهایی خشنتر برخورد میکنند.
مقامهای جمهوری اسلامی همواره چنین جشنهایی را «برخلاف شئونات اسلامی» و «هنجارشکنی» توصیف کرده و به نظر میرسد نگران الگوبرداری کسبوکارها از یکدیگر در این زمینهاند.
در ماههای اخیر ویدیوهایی از صاحبان چندین کافه در دزفول و قم در رسانههای اجتماعی منتشر شده که در آن در سخنانی شبیه به اعتراف اجباری یا به دلیل برگزاری جشن همراه با رقص و موسیقی، از مسئولان عذرخواهی و ابراز ندامت میکنند یا از مشتریان خود میخواهند برای جلوگیری از پلمب شدن، حجاب را رعایت کنند.
کارمند یک کافه در تهران به ایراناینترنشنال گفت مقامهای جمهوری اسلامی تلاش میکنند با فشار بر صاحبان کسبوکارها و تهدید به برخورد و پلمب اماکن، مردم را در برابر هم قرار دهند و از آنها به عنوان وسیلهای برای سرکوب و سانسور خودشان و زنان استفاده کنند.
پلمب به مثابه ابزار فشار سیاسی
از طرف دیگر، شواهد و گزارشهای رسیده حاکی است حکومت از بستن کسبوکارها برای انتقامگیری از مخالفانش هم استفاده میکند.
اطلاعات و گزارشهای رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهند دستکم در دو مورد، کسبوکار شهروندان به دلیل فعالیت سیاسی خود آنها یا نزدیکانشان و با هدف اعمال فشار بر افراد، به دستور نهادهای حکومتی در تهران پلمب شدهاند.
این برخورد در گذشته هم سابقه داشته و به عنوان مثال در آذر ۱۴۰۱ و همزمان با اعتراضات سراسری در خیزش «زن، زندگی، آزادی»، اداره اماکن برای توقف اعتصاب در شهرهای مختلف کردستان و نیز در ایلام و کرمانشاه، مغازه کسبهای را که در اعتصاب شرکت کرده بودند، پلمب کردند.
کارمند یک کافه در مشهد به ایراناینترنشنال گفت حکومت فکر میکند با پلمب و بازداشت، باقی رستورانها و کافهها را «از برگزاری ایونت» بازمیدارد اما تعداد این رخدادها روز به روز بیشتر میشود و در نهایت حتی پلمب هم کارگر نیست و مراسم بسیاری از چشمش در میرود.
او افزود: «غول از چراغ جادو بیرون آمده و دیگر به آن برنمیگردد.»
مردم چه میگویند؟
رسانههای اجتماعی از جمله ایکس و اینستاگرام سرشار از روایت شهروندان از پلمب شدن کسبوکارها و فشار اجتماعی بر زنان برای حجاب اجباریاند.
گروهی از زنان با اشاره به پلمب کافه و رستورانها و جریمههای موجود، بر این باورند تنها زمانی میتوان گفت حجاب اجباری در ایران برچیده شده که زنان بتوانند آزادانه با پوشش دلخواه خود در مدرسه، دانشگاه، محل کار و اماکن دولتی حاضر شوند و مدارک هویتی بدون حجاب اجباری داشته باشند.
برخی دیگر از زنان هم با اشاره به فشار موجود بر آنها در محل کار برای حجاب اجباری، میگویند حجاب آزاد نشده، بلکه حکومت بهدلیل شجاعت زنها در سرپیچی از قانون حجاب اجباری و همچنین ترس از اعتراضات مردم بهخاطر فشارهای اجتماعی و شرایط سخت معیشتی، مستاصل شده است.
در کشوری با فرهنگ طولانی قهوهخانهداری در کنار نبود فضاهای تفریحی کافی و آزادیهای اجتماعی، کافهها جزو معدود مکانهای مورد علاقه جوانها برای جمع شدن و تنفساند.
فشار بر کافهها و رستورانها بر سر حجاب و بگیر و ببند زنان، ممکن است باعث جرقه خوردن دور جدید اعتراضات ضدحکومتی در ایران بشود.
