روزنامه نیویورک تایمز به نقل از دو مقام آمریکایی نوشت که حملات نظامی آمریکا به هدافی در جنوب ایران در شامگاه دوشنبه پس از آن انجام شد که تحلیلگران اطلاعاتی مجموعهای از اقدامات نظامی جمهوری اسلامی را شناسایی کردند که بهطور «بالقوه تهدیدآمیز» بود.
این رسانه در گزارشی کوتاه که شامگاه سهشنبه منتشر شد، نوشت این مقامها گفتند جمهوری اسلامی چند پهپاد انتحاری را در نزدیکی شماری از حدود ۲۴ ناو جنگی نیروهای آمریکا در محدوده دریای عمان و دریای عرب به پرواز درآورده بودند. این ناوها در اجرای عملیات محاصره دریایی بندرهای جنوب ایران نقش دارند.
به گفته این منابع که به دلیل حساسیت مسائل عملیاتی نخواستند نامشان فاش شود، تحلیلگران اطلاعاتی آمریکا تحرکاتی را در برخی از مواضع موشکهای زمینبههوای جمهوری اسلامی در نزدیکی تنگه هرمز شناسایی کردند که هواپیماهای تهاجمی مستقر در خشکی و ناوهای هواپیمابرِ فعال در عملیات محاصره دریایی را تهدید میکرد.
یکی از سخنگوهای فرماندهی مرکزی ایالات متحده، سنتکام، شامگاه دوشنبه چهارم خرداد اعلام کرد که ارتش این کشور اهدافی را در ایران، در نزدیکی تنگه هرمز، هدف قرار داد. همزمان، رسانههای نزدیک به حکومت نیز از کشته شدن تعدادی از اعضای سپاه پاسداران در حمله آمریکا به قایقهای تندروی متعلق به این نیروها خبر دادند.
در بیانیه سنتکام اعلام شده بود که حملات آمریکا جنبه دفاعی داشته و شامل «سایتهای پرتاب موشک و قایقهای جمهوری اسلامی بوده که در تلاش برای کارگذاری مین بودند».
یک مقام دفاعی آمریکا نیز اعلام کرد که این حملات در بندرعباس، در جنوب ایران و نزدیک به تنگه هرمز انجام شده است.
مقامهای پنتاگون روز سهشنبه گزارشهای رسانههای ایرانی را که مدعی شده بودند جمهوری اسلامی یک پهپاد آمریکایی امکیو-۹ ریپر را سرنگون کرده است، رد کردند.
مقامهای آمریکایی همچنین گفتند که سپاه پاسداران ممکن است در حال آزمودن این موضوع بوده باشد که آیا نیروهایش در شرایطی که دو طرف میکوشند توافق احتمالی را تثبیت کنند، از فضای عملیاتی تازه و بیشتری برخوردار شدهاند یا نه.
تهران و واشینگتن همچنان بر سر موضوعهای دشواری از جمله برنامه هستهای جمهوری اسلامی، جنگ اسرائیل و حزبالله در لبنان و همچنین درخواست تهران برای لغو تحریمها و آزادسازی داراییهای بلوکهشده، اختلاف دارند.
با این حال، دو طرف پس از هفتهها مذاکره عمدتا غیرمستقیم میگویند درباره یک یادداشت تفاهم که جنگ را متوقف میکند و به مذاکرهکنندگان ۶۰ روز فرصت میدهد تا به توافق نهایی برسند، پیشرفتهایی حاصل شده است.
مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، سهشنبه پنجم خرداد گفت که مذاکرات برای دستیابی به توافق با جمهوری اسلامی ممکن است «چند روز» طول بکشد.
اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی، پیش از او گفته بود در بسیاری از موضوعهای مطرحشده، جمعبندیهایی حاصل شده است، اما این به معنای دستیابی قریبالوقوع به توافق برای پایان جنگ نیست.
برخی رسانهها در ایران گزارش دادند فروشگاه جینوست در خیابان فرشته تهران، شنبه ۱۹ مهر و پس از برگزاری جشنی در ۱۸ مهر و انتشار ویدیوهای آن، بهدست نیروی انتظامی پلمب شد.
وبسایت خبری «آسیانیوز ایران» با اشاره به این اقدام نوشت که به نظر میرسد این برخورد، صرفا یک واکنش مقطعی نیست، بلکه بخشی از یک کارزار بزرگتر برای «کنترل بیشتر بر فضای اجتماعی، مقابله با نمایش ثروت و اجرای سختگیرانهتر قوانین» است.
بسیاری از کسبوکارها نگران تاثیر این سیاست تازه بر معیشت، سلامت روان شهروندان و زندگی اجتماعی آنها هستند.
فشار اقتصادی حکومت بر مردم و استفاده از آنها برای سرکوب
در هفتههای اخیر فشار حکومت بر کسبوکارها و شهروندان به دلیل سرپیچی از قانون حجاب اجباری، رقص و سرو مشروبات الکلی افزایش چشمگیری پیدا کرده است. از جمله، در پی انتشار ویدیوهایی از برگزاری جشنی در جزیره کیش با عنوان «قهوهپارتی» در رسانههای اجتماعی، دادستان عمومی و انقلاب کیش، از تشکیل پرونده و بازداشت برگزارکنندگان آن خبر داد.
یکی از زنان کافهداری که تجربه برخورد عوامل انتظامی با چنین جشنهایی را دارد به ایراناینترنشنال گفت شاهد بوده که مقامات در بعضی موارد از افراد بازداشتشده - بدون توجه به موقعیت مالیشان - وثیقه چند میلیاردی دریافت کرده و آنها را از کار کردن منع کردهاند.
او افزود بر اساس مشاهداتش بر این باور است که حساسیت بیشتری روی تجمعات تفریحی با حضور جوانها و نسل زد وجود دارد و نیروهای امنیتی با چنین رویدادهایی خشنتر برخورد میکنند.
مقامهای جمهوری اسلامی همواره چنین جشنهایی را «برخلاف شئونات اسلامی» و «هنجارشکنی» توصیف کرده و به نظر میرسد نگران الگوبرداری کسبوکارها از یکدیگر در این زمینهاند.
در ماههای اخیر ویدیوهایی از صاحبان چندین کافه در دزفول و قم در رسانههای اجتماعی منتشر شده که در آن در سخنانی شبیه به اعتراف اجباری یا به دلیل برگزاری جشن همراه با رقص و موسیقی، از مسئولان عذرخواهی و ابراز ندامت میکنند یا از مشتریان خود میخواهند برای جلوگیری از پلمب شدن، حجاب را رعایت کنند.
کارمند یک کافه در تهران به ایراناینترنشنال گفت مقامهای جمهوری اسلامی تلاش میکنند با فشار بر صاحبان کسبوکارها و تهدید به برخورد و پلمب اماکن، مردم را در برابر هم قرار دهند و از آنها به عنوان وسیلهای برای سرکوب و سانسور خودشان و زنان استفاده کنند.
پلمب به مثابه ابزار فشار سیاسی
از طرف دیگر، شواهد و گزارشهای رسیده حاکی است حکومت از بستن کسبوکارها برای انتقامگیری از مخالفانش هم استفاده میکند.
اطلاعات و گزارشهای رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهند دستکم در دو مورد، کسبوکار شهروندان به دلیل فعالیت سیاسی خود آنها یا نزدیکانشان و با هدف اعمال فشار بر افراد، به دستور نهادهای حکومتی در تهران پلمب شدهاند.
این برخورد در گذشته هم سابقه داشته و به عنوان مثال در آذر ۱۴۰۱ و همزمان با اعتراضات سراسری در خیزش «زن، زندگی، آزادی»، اداره اماکن برای توقف اعتصاب در شهرهای مختلف کردستان و نیز در ایلام و کرمانشاه، مغازه کسبهای را که در اعتصاب شرکت کرده بودند، پلمب کردند.
کارمند یک کافه در مشهد به ایراناینترنشنال گفت حکومت فکر میکند با پلمب و بازداشت، باقی رستورانها و کافهها را «از برگزاری ایونت» بازمیدارد اما تعداد این رخدادها روز به روز بیشتر میشود و در نهایت حتی پلمب هم کارگر نیست و مراسم بسیاری از چشمش در میرود.
او افزود: «غول از چراغ جادو بیرون آمده و دیگر به آن برنمیگردد.»
مردم چه میگویند؟
رسانههای اجتماعی از جمله ایکس و اینستاگرام سرشار از روایت شهروندان از پلمب شدن کسبوکارها و فشار اجتماعی بر زنان برای حجاب اجباریاند.
گروهی از زنان با اشاره به پلمب کافه و رستورانها و جریمههای موجود، بر این باورند تنها زمانی میتوان گفت حجاب اجباری در ایران برچیده شده که زنان بتوانند آزادانه با پوشش دلخواه خود در مدرسه، دانشگاه، محل کار و اماکن دولتی حاضر شوند و مدارک هویتی بدون حجاب اجباری داشته باشند.
برخی دیگر از زنان هم با اشاره به فشار موجود بر آنها در محل کار برای حجاب اجباری، میگویند حجاب آزاد نشده، بلکه حکومت بهدلیل شجاعت زنها در سرپیچی از قانون حجاب اجباری و همچنین ترس از اعتراضات مردم بهخاطر فشارهای اجتماعی و شرایط سخت معیشتی، مستاصل شده است.
در کشوری با فرهنگ طولانی قهوهخانهداری در کنار نبود فضاهای تفریحی کافی و آزادیهای اجتماعی، کافهها جزو معدود مکانهای مورد علاقه جوانها برای جمع شدن و تنفساند.
فشار بر کافهها و رستورانها بر سر حجاب و بگیر و ببند زنان، ممکن است باعث جرقه خوردن دور جدید اعتراضات ضدحکومتی در ایران بشود.
