نتبلاکس، نهاد ناظر بر دسترسی آزاد به اینترنت و اختلالهای شبکه، از بازگشت جزئی اتصال به اینترنت در ایران خبر داد. همزمان، اعلام بازگشایی تدریجی اینترنت بینالملل به صحنهای از کشمکش میان نهادهای مختلف حکومت تبدیل شده و خبرگزاری فارس از لغو دستور بازگشایی اینترنت خبر داده است.
نتبلاکس سهشنبه پنجم خرداد در تازهترین بهروزرسانی خود نوشت که قطعی اینترنت در ایران اکنون وارد هشتادوهشتمین روز شده و مردم پس از بیش از دو هزار و ۸۸ ساعت همچنان در تاریکی دیجیتال بهسر میبرند. با این حال، دادههای زنده نشان میدهد که اتصال به اینترنت بهصورت جزئی در حال بازگشتن است.
همزمان، وزارت ارتباطات و مقامهای دولت پزشکیان از آغاز روند اتصال و بازگشت اینترنت به وضعیت پیش از دیماه ۱۴۰۴ سخن خبر دادند و از سوی دیگر، دیوان عدالت اداری اعلام کرد که اجرای مصوبه ستاد ویژه ساماندهی فضای مجازی تا زمان بررسی شکایتی علیه این نهاد متوقف شده است. خبرگزاری فارس، وابسته به سپاه پاسداران، نیز از لغو دستور بازگشایی اینترنت گزارش داد.
خبرگزاری ایسنا، شامگاه دوشنبه چهارم خرداد به نقل از یک منبع مطلع در وزارت ارتباطات گزارش داد با صدور دستور اتصال اینترنت بینالملل از سوی ستار هاشمی، وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات، روند اتصال در حال انجام است.
بر اساس این گزارش، دسترسی به اینترنت بینالملل طی ۲۴ ساعت آینده برای همه کاربران در ایران فراهم خواهد شد.
همزمان احسان چیتساز، معاون سیاستگذاری و برنامهریزی توسعه فاوا و اقتصاد دیجیتال وزارت ارتباطات، نیز در گفتوگو با سیتنا،پایگاه خبری در حوزه فنآوری اطلاعات، از آغاز بازگشایی تدریجی اینترنت بینالملل خبر داد.
او گفت در پی دستور مسعود پزشکیان، تا دقایقی دیگر نخستین دسترسیها به اینترنت بینالملل برقرار میشود و کاربران بهتدریج شاهد بازگشایی اینترنت خواهند بود.
چیتساز نیز بر برقرار شدن «دسترسی کامل کاربران به اینترنت بینالملل تا ۲۴ ساعت آینده» تاکید کرد.
سیتنا به نقل از یک منبع مطلع نوشت برخی سرویسها و پیامرسانهای بینالمللی در فاز نخست بازگشایی قرار ندارند و بهتدریج، در مراحل بعدیِ بازگشایی شبکه، در دسترس کاربران قرار خواهند گرفت.
گزارش فارس از لغو دستور بازگشایی اینترنت
همزمان با این پیشرفتها در زمینه بازگشت اینترنت به وضعیت پیش از ۱۸ و ۱۹ دی ۱۴۰۴، خبرگزاری فارس، وابسته به سپاه پاسداران، گزارش داد دیوان عدالت اداری در پی طرح شکایتهایی درباره ابطال «سند ایجاد ستاد ویژه ساماندهی و راهبری فضای مجازی کشور»، دستور موقت توقف اجرای این مصوبه را صادر کرده است.
بر اساس اعلام دیوان عدالت اداری، هیات تخصصی صنایع و بازرگانی این دیوان با احراز «ضرورت و فوریت» موضوع، اجرای مصوبه مربوط به ایجاد «ستاد ویژه ساماندهی و راهبری فضای مجازی کشور» را تا زمان رسیدگی به شکایت متوقف کرده است.
دیوان عدالت اداری همچنین اعلام کرد مصوبات این ستاد تا زمان رسیدگی به شکایت، غیرقابل اجرا خواهد بود.
پیشتر مسعود پزشکیان، با ایجاد این ستاد و معرفی محمدرضا عارف به عنوان رییس آن، خواستار تعیین تکلیف وضعیت اینترنت شده بود و دوشنبه این ستاد مصوب کرد که اینترنت بینالمللی در ایران، به شرایط پیش از دیماه ۱۴۰۴ بازگردد.
همچنین فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت پزشکیان، سهشنبه گفت ستاد ویژه ساماندهی فضای مجازی با بازگشایی اینترنت موافقت کرده و این تصمیم از سوی مسعود پزشکیان ابلاغ شده است.
علی یزدیخواه، نایبرییس کمیسیون فرهنگی مجلس، ۳۱ اردیبهشت گفته بود نهادهای بالادستی به این نتیجه رسیدهاند که بازگشایی اینترنت به صلاح همه نیست.
ادامه قطع اینترنت در ایران با ایجاد چالشهای گسترده در حوزههای آموزشی، تجاری و معیشتی، روند عادی زندگی شهروندان را با بحرانی جدی روبهرو کرده است.
این اختلالات همچنین الگوی دسترسی کاربران تلفن همراه در ایران به اینترنت جهانی را دستخوش تغییر کرده و نحوه استفاده آنان از خدمات آنلاین را تحت تاثیر قرار داده است.
برخی رسانهها در ایران گزارش دادند فروشگاه جینوست در خیابان فرشته تهران، شنبه ۱۹ مهر و پس از برگزاری جشنی در ۱۸ مهر و انتشار ویدیوهای آن، بهدست نیروی انتظامی پلمب شد.
وبسایت خبری «آسیانیوز ایران» با اشاره به این اقدام نوشت که به نظر میرسد این برخورد، صرفا یک واکنش مقطعی نیست، بلکه بخشی از یک کارزار بزرگتر برای «کنترل بیشتر بر فضای اجتماعی، مقابله با نمایش ثروت و اجرای سختگیرانهتر قوانین» است.
بسیاری از کسبوکارها نگران تاثیر این سیاست تازه بر معیشت، سلامت روان شهروندان و زندگی اجتماعی آنها هستند.
فشار اقتصادی حکومت بر مردم و استفاده از آنها برای سرکوب
در هفتههای اخیر فشار حکومت بر کسبوکارها و شهروندان به دلیل سرپیچی از قانون حجاب اجباری، رقص و سرو مشروبات الکلی افزایش چشمگیری پیدا کرده است. از جمله، در پی انتشار ویدیوهایی از برگزاری جشنی در جزیره کیش با عنوان «قهوهپارتی» در رسانههای اجتماعی، دادستان عمومی و انقلاب کیش، از تشکیل پرونده و بازداشت برگزارکنندگان آن خبر داد.
یکی از زنان کافهداری که تجربه برخورد عوامل انتظامی با چنین جشنهایی را دارد به ایراناینترنشنال گفت شاهد بوده که مقامات در بعضی موارد از افراد بازداشتشده - بدون توجه به موقعیت مالیشان - وثیقه چند میلیاردی دریافت کرده و آنها را از کار کردن منع کردهاند.
او افزود بر اساس مشاهداتش بر این باور است که حساسیت بیشتری روی تجمعات تفریحی با حضور جوانها و نسل زد وجود دارد و نیروهای امنیتی با چنین رویدادهایی خشنتر برخورد میکنند.
مقامهای جمهوری اسلامی همواره چنین جشنهایی را «برخلاف شئونات اسلامی» و «هنجارشکنی» توصیف کرده و به نظر میرسد نگران الگوبرداری کسبوکارها از یکدیگر در این زمینهاند.
در ماههای اخیر ویدیوهایی از صاحبان چندین کافه در دزفول و قم در رسانههای اجتماعی منتشر شده که در آن در سخنانی شبیه به اعتراف اجباری یا به دلیل برگزاری جشن همراه با رقص و موسیقی، از مسئولان عذرخواهی و ابراز ندامت میکنند یا از مشتریان خود میخواهند برای جلوگیری از پلمب شدن، حجاب را رعایت کنند.
کارمند یک کافه در تهران به ایراناینترنشنال گفت مقامهای جمهوری اسلامی تلاش میکنند با فشار بر صاحبان کسبوکارها و تهدید به برخورد و پلمب اماکن، مردم را در برابر هم قرار دهند و از آنها به عنوان وسیلهای برای سرکوب و سانسور خودشان و زنان استفاده کنند.
پلمب به مثابه ابزار فشار سیاسی
از طرف دیگر، شواهد و گزارشهای رسیده حاکی است حکومت از بستن کسبوکارها برای انتقامگیری از مخالفانش هم استفاده میکند.
اطلاعات و گزارشهای رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهند دستکم در دو مورد، کسبوکار شهروندان به دلیل فعالیت سیاسی خود آنها یا نزدیکانشان و با هدف اعمال فشار بر افراد، به دستور نهادهای حکومتی در تهران پلمب شدهاند.
این برخورد در گذشته هم سابقه داشته و به عنوان مثال در آذر ۱۴۰۱ و همزمان با اعتراضات سراسری در خیزش «زن، زندگی، آزادی»، اداره اماکن برای توقف اعتصاب در شهرهای مختلف کردستان و نیز در ایلام و کرمانشاه، مغازه کسبهای را که در اعتصاب شرکت کرده بودند، پلمب کردند.
کارمند یک کافه در مشهد به ایراناینترنشنال گفت حکومت فکر میکند با پلمب و بازداشت، باقی رستورانها و کافهها را «از برگزاری ایونت» بازمیدارد اما تعداد این رخدادها روز به روز بیشتر میشود و در نهایت حتی پلمب هم کارگر نیست و مراسم بسیاری از چشمش در میرود.
او افزود: «غول از چراغ جادو بیرون آمده و دیگر به آن برنمیگردد.»
مردم چه میگویند؟
رسانههای اجتماعی از جمله ایکس و اینستاگرام سرشار از روایت شهروندان از پلمب شدن کسبوکارها و فشار اجتماعی بر زنان برای حجاب اجباریاند.
گروهی از زنان با اشاره به پلمب کافه و رستورانها و جریمههای موجود، بر این باورند تنها زمانی میتوان گفت حجاب اجباری در ایران برچیده شده که زنان بتوانند آزادانه با پوشش دلخواه خود در مدرسه، دانشگاه، محل کار و اماکن دولتی حاضر شوند و مدارک هویتی بدون حجاب اجباری داشته باشند.
برخی دیگر از زنان هم با اشاره به فشار موجود بر آنها در محل کار برای حجاب اجباری، میگویند حجاب آزاد نشده، بلکه حکومت بهدلیل شجاعت زنها در سرپیچی از قانون حجاب اجباری و همچنین ترس از اعتراضات مردم بهخاطر فشارهای اجتماعی و شرایط سخت معیشتی، مستاصل شده است.
در کشوری با فرهنگ طولانی قهوهخانهداری در کنار نبود فضاهای تفریحی کافی و آزادیهای اجتماعی، کافهها جزو معدود مکانهای مورد علاقه جوانها برای جمع شدن و تنفساند.
فشار بر کافهها و رستورانها بر سر حجاب و بگیر و ببند زنان، ممکن است باعث جرقه خوردن دور جدید اعتراضات ضدحکومتی در ایران بشود.
