سیتنا، پایگاه خبری در حوزه فنآوری اطلاعات، خبر داد که مصوبه ستاد راهبری و ساماندهی فضای مجازی برای بازگشت اینترنت به وضعیت قبل از دی ماه، از سوی مسعود پزشکیان برای اجرا به وزارت ارتباطات ابلاغ شد.
سیتنا که خود را «مرجع تخصصی اخبار فنآوری اطلاعات، ارتباطات، اینترنت و مخابرات» معرفی میکند، شامگاه دوشنبه چهارم خرداد نوشت: «مصوبه ستاد راهبری و ساماندهی فضای مجازی برای بازگشت اینترنت به وضعیت قبل از دی ماه ۱۴۰۴ دقایقی قبل توسط رییسجمهور جهت اجرا به وزارت ارتباطات ابلاغ شد.»
این رسانه ساعتی پیش از انتشار این خبر به نقل از یک منبع مطلع گزارش داده بود که ستاد راهبری و ساماندهی فضای مجازی به ریاست محمدرضا عارف، معاون اول رییس دولت، تشکیل جلسه داده و بازگشت اینترنت به وضعیت پیش از دی ۱۴۰۴ را تصویب کرده است.
هنوز دفتر پزشکیان در این زمینه بیانیهای رسمی صادر نکرده است.
همچنین جزئیات این تصمیم، زمان اجرای آن و اینکه آیا شامل بازگشت کامل اینترنت بینالملل خواهد بود یا تنها بخشی از محدودیتها را کاهش میدهد، هنوز اعلام نشده است.
خبرگزاری فارس نیز به نقل از یک منبع آگاه نوشت برقراری اتصال اینترنت بینالملل با ۹ رای موافق و سه رای مخالف تصویب شده و اکنون در انتظار تایید رییس دولت است.
مخالفت رسانههای سپاه با باز
سودجویان اینترنت پرو
محمد سرافراز، عضو شورای عالی فضای مجازی شنبه دوم خرداد گفت: «تجهیزات مربوط به قطع دائمی اینترنت از چین خریداری و وارد شده است.»
او افزود: «اپراتورهای عضو شورای عالی فضای مجازی در پشتپرده تصویب طرح اینترنت پرو نقش دارند و ذینفعان قطع اینترنت در بازار فروش فیلترشکن و اینترنت ویژه فعال هستند.»
علی یزدیخواه، نایبرییس کمیسیون فرهنگی مجلس، ۳۱ اردیبهشت گفته بود نهادهای بالادستی به این نتیجه رسیدهاند که بازگشایی اینترنت به صلاح همه نیست.
او افزود با قطع اینترنت «مردم مشکل عمدهای» ندارند و به اقشاری که «احساس کردیم» نیاز به اینترنت بینالملل دارند، دسترسی داده شد.
خبر تصویب این مصوبه در شرایطی مطرح میشود که از آغاز سال ۲۰۲۶ تاکنون مردم ایران دستکم ۱۰۸ روز را با قطعی یا محدودیت شدید اینترنت مواجه بودهاند.
محدودیت اینترنت بینالملل در ماههای گذشته به یکی از مهمترین فشارها بر شهروندان و کسبوکارهای دیجیتال تبدیل شده و گزارشهایی درباره بررسی سناریوهای بازگشت تدریجی اینترنت منتشر شده بود.
این تحولات همزمان با گزارشهایی درباره کمتحرکی شورای عالی فضای مجازی مطرح شده است.
عزتالله ضرغامی، عضو شورای عالی فضای مجازی، ۲۹ اردیبهشت در گفتوگو با روزنامه شرق گفت تصمیمهای مربوط به قطع اینترنت در این شورا گرفته نشده و این نهاد «نزدیک به یک سال» جلسهای نداشته است.
این همزمانی گمانهزنیها درباره انتقال مرکز تصمیمگیری در حوزه اینترنت و فضای مجازی به نهادهای تازهتاسیس را افزایش داده است؛ حوزهای که در ماههای اخیر به یکی از حساسترین مسائل امنیتی، اقتصادی و اجتماعی ایران تبدیل شده است.
برخی رسانهها در ایران گزارش دادند فروشگاه جینوست در خیابان فرشته تهران، شنبه ۱۹ مهر و پس از برگزاری جشنی در ۱۸ مهر و انتشار ویدیوهای آن، بهدست نیروی انتظامی پلمب شد.
وبسایت خبری «آسیانیوز ایران» با اشاره به این اقدام نوشت که به نظر میرسد این برخورد، صرفا یک واکنش مقطعی نیست، بلکه بخشی از یک کارزار بزرگتر برای «کنترل بیشتر بر فضای اجتماعی، مقابله با نمایش ثروت و اجرای سختگیرانهتر قوانین» است.
بسیاری از کسبوکارها نگران تاثیر این سیاست تازه بر معیشت، سلامت روان شهروندان و زندگی اجتماعی آنها هستند.
فشار اقتصادی حکومت بر مردم و استفاده از آنها برای سرکوب
در هفتههای اخیر فشار حکومت بر کسبوکارها و شهروندان به دلیل سرپیچی از قانون حجاب اجباری، رقص و سرو مشروبات الکلی افزایش چشمگیری پیدا کرده است. از جمله، در پی انتشار ویدیوهایی از برگزاری جشنی در جزیره کیش با عنوان «قهوهپارتی» در رسانههای اجتماعی، دادستان عمومی و انقلاب کیش، از تشکیل پرونده و بازداشت برگزارکنندگان آن خبر داد.
یکی از زنان کافهداری که تجربه برخورد عوامل انتظامی با چنین جشنهایی را دارد به ایراناینترنشنال گفت شاهد بوده که مقامات در بعضی موارد از افراد بازداشتشده - بدون توجه به موقعیت مالیشان - وثیقه چند میلیاردی دریافت کرده و آنها را از کار کردن منع کردهاند.
او افزود بر اساس مشاهداتش بر این باور است که حساسیت بیشتری روی تجمعات تفریحی با حضور جوانها و نسل زد وجود دارد و نیروهای امنیتی با چنین رویدادهایی خشنتر برخورد میکنند.
مقامهای جمهوری اسلامی همواره چنین جشنهایی را «برخلاف شئونات اسلامی» و «هنجارشکنی» توصیف کرده و به نظر میرسد نگران الگوبرداری کسبوکارها از یکدیگر در این زمینهاند.
در ماههای اخیر ویدیوهایی از صاحبان چندین کافه در دزفول و قم در رسانههای اجتماعی منتشر شده که در آن در سخنانی شبیه به اعتراف اجباری یا به دلیل برگزاری جشن همراه با رقص و موسیقی، از مسئولان عذرخواهی و ابراز ندامت میکنند یا از مشتریان خود میخواهند برای جلوگیری از پلمب شدن، حجاب را رعایت کنند.
کارمند یک کافه در تهران به ایراناینترنشنال گفت مقامهای جمهوری اسلامی تلاش میکنند با فشار بر صاحبان کسبوکارها و تهدید به برخورد و پلمب اماکن، مردم را در برابر هم قرار دهند و از آنها به عنوان وسیلهای برای سرکوب و سانسور خودشان و زنان استفاده کنند.
پلمب به مثابه ابزار فشار سیاسی
از طرف دیگر، شواهد و گزارشهای رسیده حاکی است حکومت از بستن کسبوکارها برای انتقامگیری از مخالفانش هم استفاده میکند.
اطلاعات و گزارشهای رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهند دستکم در دو مورد، کسبوکار شهروندان به دلیل فعالیت سیاسی خود آنها یا نزدیکانشان و با هدف اعمال فشار بر افراد، به دستور نهادهای حکومتی در تهران پلمب شدهاند.
این برخورد در گذشته هم سابقه داشته و به عنوان مثال در آذر ۱۴۰۱ و همزمان با اعتراضات سراسری در خیزش «زن، زندگی، آزادی»، اداره اماکن برای توقف اعتصاب در شهرهای مختلف کردستان و نیز در ایلام و کرمانشاه، مغازه کسبهای را که در اعتصاب شرکت کرده بودند، پلمب کردند.
کارمند یک کافه در مشهد به ایراناینترنشنال گفت حکومت فکر میکند با پلمب و بازداشت، باقی رستورانها و کافهها را «از برگزاری ایونت» بازمیدارد اما تعداد این رخدادها روز به روز بیشتر میشود و در نهایت حتی پلمب هم کارگر نیست و مراسم بسیاری از چشمش در میرود.
او افزود: «غول از چراغ جادو بیرون آمده و دیگر به آن برنمیگردد.»
مردم چه میگویند؟
رسانههای اجتماعی از جمله ایکس و اینستاگرام سرشار از روایت شهروندان از پلمب شدن کسبوکارها و فشار اجتماعی بر زنان برای حجاب اجباریاند.
گروهی از زنان با اشاره به پلمب کافه و رستورانها و جریمههای موجود، بر این باورند تنها زمانی میتوان گفت حجاب اجباری در ایران برچیده شده که زنان بتوانند آزادانه با پوشش دلخواه خود در مدرسه، دانشگاه، محل کار و اماکن دولتی حاضر شوند و مدارک هویتی بدون حجاب اجباری داشته باشند.
برخی دیگر از زنان هم با اشاره به فشار موجود بر آنها در محل کار برای حجاب اجباری، میگویند حجاب آزاد نشده، بلکه حکومت بهدلیل شجاعت زنها در سرپیچی از قانون حجاب اجباری و همچنین ترس از اعتراضات مردم بهخاطر فشارهای اجتماعی و شرایط سخت معیشتی، مستاصل شده است.
در کشوری با فرهنگ طولانی قهوهخانهداری در کنار نبود فضاهای تفریحی کافی و آزادیهای اجتماعی، کافهها جزو معدود مکانهای مورد علاقه جوانها برای جمع شدن و تنفساند.
فشار بر کافهها و رستورانها بر سر حجاب و بگیر و ببند زنان، ممکن است باعث جرقه خوردن دور جدید اعتراضات ضدحکومتی در ایران بشود.
