کاهش قدرت خرید مردم، کسب‌وکارها را به تعطیلی کشانده است

در هفته‌های اخیر صاحبان مشاغل خدماتی و اصنافی که معیشتشان به خرید روزانه و مصرف عمومی مردم وابسته است، در پیام‌هایی به ایران‌اینترنشنال تاکید کردند مردم حتی خریدهای روزمره و خدماتی را هم کاهش داده‌اند و بسیاری از بازارها به مرحله‌ای رسیده‌اند که دیگر مشتری وجود ندارد.

بر اساس این پیام‌ها، طیف گسترده‌ای از مشاغل، از رستوران‌ها و قهوه‌خانه‌ها تا فروشگاه‌های پوشاک و واحدهای گردشگری و خواروبارفروشی‌ها با رکود مواجه شده‌اند.

بسیاری از صاحبان این مشاغل می‌گویند افزایش شدید قیمت کالاها و کاهش قدرت خرید مردم باعث شده شهروندان، در کنار حذف بسیاری از هزینه‌های غیرضروری، حتی خریدهای معمول و روزمره خود را نیز محدود کنند.

برخی، وضعیت کنونی را یکی از دشوارترین دوره‌های سال‌های اخیر توصیف و تاکید کردند ترس از نامعلوم بودن آینده باعث شده مردم بیش از گذشته محتاط شوند و تا حد ممکن پول خود را برای موارد «ضروری و پیش‌بینی نشده» نگه دارند.

رستوران‌ها و فست‌فودها متاثر از بحران اقتصادی

صاحب یک قهوه‌خانه در میدان خراسان تهران گفت: «تنباکو کیلویی پنج میلیون تومان و ذغال کیلویی ۴۰۰ هزار تومان شده است. مجبور می‌شویم قیمت خدمات را بالا ببریم، اما با این کار مشتری‌ها را هم از دست می‌دهیم.»

یک شهروند دیگر هم از تعطیلی کارگاه تولیدی خود خبر داد و گفت به‌دلیل گرانی مواد اولیه، جنگ و کاهش توان مالی مردم، ورشکست شده و ناچار شده کارگاهش را ببندد.

او افزود: «چند کارگر بیکار شدند و همه دستگاه‌ها را نصف قیمت فروختم، چون توان پرداخت اجاره را نداشتم.»

در بازار تهران نیز به گفته شهروندان، بسیاری از غذاخوری‌ها عملا بدون مشتری مانده‌اند.

مخاطبی در پیامی به ایران‌اینترنشنال در یک نمونه به قیمت ۸۰۰ هزار تومانی یک پرس قرمه‌سبزی اشاره کرد و گفت فروش بیشتر رستوران‌ها و فست‌فودها به صفر رسیده است.

پیش‌تر احمد میدری، وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی، از ثبت‌نام دریافت بیمه بیکاری حدود ۲۳۰ هزار کارگری خبر داده بود که از آغاز جنگ تاکنون شغل خود را از دست داده‌اند.

حجت‌الله میرزایی، مدیر سابق صندوق‌های بازنشستگی کشور، نیز ۳۱ اردیبهشت پیش‌بینی کرد در سال جاری حدود ۴.۵ میلیون نفر دیگر به جمعیت زیر خط فقر اضافه شوند.

علاوه بر صاحبان کسب‌وکار، شهروندان نیز در پیام‌های هر روزه خود به ایران‌اینترنشنال گفتند با شدت تورم و نامعلوم بودن وضعیت گرانی‌های بیشتر، مردم حتی برای خواروبار هم فقط برای یکی دو روز خرید می‌کنند و دیگر توان خرید ماهانه ندارند.

بر اساس این پیام‌ها، برای یک سبد خرید روزمره شامل یک پاکت شیر، یک جعبه خرما، یک مایع ظرفشویی، سه بسته کره ۱۰۰ گرمی، یک ماست کوچک، یک بسته جو پرک، رشته پلویی، دو بسته چیپس خلالی، ۵۰۰ گرم قهوه و ۲۵۰ گرم گردو از میدان تره‌بار، باید شش میلیون و ۴۰۰ هزار تومان هزینه کرد.

به گفته مخاطبان، مردم با حسرت به فروشگاه‌ها نگاه می‌کنند، اما نمی‌توانند چیزی بخرند. از هر ۲۰۰ نفر شاید فقط یک نفر بتواند کمی مرغ، آن هم برای یک وعده یک خانواده سه نفره بخرد و دیگر توان خرید برای یک ماه را ندارند.

صاحب یک سوخاری‌فروشی در اصفهان گفت: «فیله مرغ کیلویی ۹۵۰ هزار تومان شده. با این وضعیت، اگر من هم مرغ بخرم و بفروشم، چه کسی می‌آید بخرد؟»

در شرایطی که قیمت یک ساندویچ به‌طور متوسط به ۵۰۰ هزار تومان و یک پیتزا به یک میلیون و ۲۰۰ هزار تومان رسیده، بسیاری از رستوران‌داران و فست‌فودها مجبور به تعدیل نیرو و در نظر گرفتن ایده تعطیلی کسب‌وکار خود شده‌اند.

خبرگزاری ایلنا اواسط اردیبهشت گزارش داده بود تورم سالانه اقلام خوراکی، بر اساس داده‌های رسمی، بین ۱۱۷ تا ۱۶۵ درصد است.

فرامرز توفیقی، فعال کارگری، همان زمان در گفت‌وگو با ایلنا این عدد را «عجیب» خواند اما یادآوری کرد داده‌های میدانی نشان می‌دهند تورم واقعی خوراکی‌ها در عرض یک سال بیش از ۲۰۰ درصد بوده است.

بازار کساد پوشاک

بسیاری از صاحبان مغازه‌های مرتبط با پوشاک نیز گفتند بازارها در چهار ماه اخیر بیش از همیشه خالی بوده است.

صاحب یک تولیدی کفش از تبریز گفت از زمان اعتراضات دی‌ماه تاکنون بازار نیمه تعطیل بوده و تولید و فروش خوابیده است.

مغازه‌داری از تهرانپارس نیز به ایران‌اینترنشنال گفت مردم در تامین هزینه‌های اولیه زندگی مانده‌اند و بازار از زمان جنگ ۱۲ روزه تاکنون مدام کساد بوده است.

او افزود اکنون زندگی خود را از پس‌اندازهایش می‌گذراند.

پیش‌تر نیز گزارش‌های متعددی درباره افزایش نرخ تورم، کاهش قدرت خرید و جهش قیمت کالاهای اساسی منتشر شده بود.

بر اساس گزارش شهروندان، هزینه‌های معمول زندگی در ماه‌های اخیر به شکل قابل توجهی افزایش یافته و حتی خریدهای روزمره و ساده نیز برای بسیاری از مردم به چالشی جدی تبدیل شده است.

این فشار به‌طور مستقیم بر کسب‌وکارهای مستقل و مشاغل آزاد نیز وارد شده است.

شهروندی گفت از ابتدای هفته مجموع فروش مغازه‌اش به یک میلیون تومان هم نرسیده و در حالی که چک‌های سنگین و قسط و قرض دارد، از حالا به همسرش گفته آخر ماه «خبری از حقوق نیست».

یک فروشنده لباس زیر در بازار بزرگ تهران گفت: «چند نفر از همسایه‌های ما ورشکست شده‌اند و مغازه‌هایشان را تخلیه کرده‌اند. امروز ساعت دو ظهر، اولین فروش روزم را داشتم.»

از کارگاه‌های کوچک تا گردشگری و هتل‌ها دچار رکودند

رکود مشاغل در ایران تنها محدود به بازار غذا و پوشاک نیست. پیام‌های رسیده همچنین حاکی از موج گسترده بیکاری و ورشکستگی در کسب‌وکارهای صنعتی و خدماتی وابسته به صنایع مختلف است.

مخاطبان ایران‌اینترنشنال تاکید کردند حدود ۷۰ درصد واحدهای اقامتی شهرهای گردشگرپذیری مانند مشهد و بیشتر هتل‌ها خالی از مسافر هستند و بسیاری از آن‌ها دست به تعدیل نیرو زده‌اند.

یکی از کارکنان این حوزه گفت: «صنعت گردشگری و هتلداری در کیش فروپاشیده است. چهار ماه است حقوق نگرفته‌ایم. مشتری وجود ندارد و همه فقط دوام می‌آورند تا ببینند چه می‌شود.»

شهروندی دیگر هم گفت آژانس‌های مسافرتی یکی پس از دیگری در حال جمع کردن هستند.

بسیاری از فعالان این حوزه‌ها که تعدیل، اخراج یا بیکار شده‌اند، گفتند همچون دیگر صنف‌هایی که با بحران اقتصادی مواجه شده‌اند، به مشاغلی مانند رانندگی در اسنپ یا کارهای موقت و کم‌ثبات روی آورده‌اند.

کارگری که در کارخانه تولید ظروف آشپزخانه کار می‌کرد، گفت صاحب کارخانه «تقریبا همه را اخراج کرده» و ترجیح داده مواد اولیه را نگه دارد تا اینکه تولید کند و حقوق بدهد.

او افزود: «حدود ۴۰۰ نفر بیکار شده‌اند. جمهوری اسلامی کاری کرده که تولید، ضرر باشد.»

هم‌زمان با این بحران اقتصادی، مسعود پزشکیان، رییس دولت جمهوری اسلامی، ۳۰ اردیبهشت مردم را به «اسراف و افزایش بی‌رویه توقعات» متهم و آن‌ها را دعوت به «صرفه‌جویی» کرد.

او ۲۹ اردیبهشت هم بدون ارائه راهکار، گفت «حتما گرانی خواهیم داشت» و به مردم تاکید کرد باید «سختی جنگ» را بپذیرند.

در سال‌های گذشته نیز شماری از مقام‌های جمهوری اسلامی در مواجهه با هر بحرانی از جمله بیکاری، گرانی و تورم در ایران، شهروندان را به «صرفه‌جویی»، «مقاومت» و حذف برخی مواد خوراکی و تفریحات روزمره از زندگی خود تشویق کرده‌اند.

مردی ۳۷ ساله ساکن بوشهر که سال‌ها مغازه‌دار بوده، گفت در آستانه تعطیلی کامل قرار دارد، چون دیگر توان خرید جنس و پرداخت اجاره مغازه را ندارد.

در کرمانشاه نیز یک واردکننده ویپ و پاد از توقف واردات و جهش هزینه حمل‌ونقل خبر داد.

به گفته او، بعد از بسته شدن بندرها، هیچ محصولی به دست‌شان نرسیده و هزینه حمل بار از ۱۵ هزار تومان به ۲۱۵ هزار تومان رسیده است.

برخی شهروندان گفتند آنچه بیش از خود گرانی آن‌ها را نگران کرده، عادی شدن بحران برای مردم است.

شهروندی از شیراز در پیامی برای ایران‌اینترنشنال نوشت: «دیگر هیچ‌کس از گرانی تعجب نمی‌کند و شاید این ترسناک‌ترین بخش ماجرا باشد. اینکه مردم به درد، به حذف گوشت، حذف سفر، حذف آرزو و حذف زندگی عادت کنند، و کم‌کم فقط برای بقا برنامه‌ریزی کنند.»