واکنشها به پیام دونالد ترامپ در حمایت از معترضان ایرانی در حال افزایش است. علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، طبق معمول به آن حمله کرد. اصلاحطلبان نیز از او پیروی کردند. شاهزاده رضا پهلوی از آن تشکر کرد و جمعی از فعالان سیاسی مخالف جمهوری اسلامی نیز پیامهایی مشابه دادند.
یک روز پس از آنکه ترامپ در پیامی، از معترضان ایرانی در برابر خشونت سرکوبگران جمهوری اسلامی حمایت کرد، واکنشها نسبت به آن پیام در حال افزایش است. بهویژه آنکه پس از آن پیام، آمریکا به ونزوئلا حمله و رییسجمهوری آن را بازداشت کرد.
ترامپ، جمعه ۱۲ دی با اشاره به اعتراضات مردمی در ایران اعلام کرد اگر جمهوری اسلامی «به معترضان مسالمتجو شلیک کند و آنها را بهطور خشونتآمیز بکشد»، ایالات متحده برای نجات مردم اقدام خواهد کرد. رئیسجمهور آمریکا در پیامی بیسابقه که در شبکه اجتماعی تروث سوشال نوشت، کشتن خشونتآمیز معترضان در ایران را «رویه همیشگی» جمهوری اسلامی دانست و تاکید کرد ایالات متحده در «حالت آمادهباش کامل» قرار دارد و برای اقدام آماده است.
این پیام با واکنش مقامهای جمهوری اسلامی مواجه شد و شماری از آنها، از جمله علی لاریجانی، عباس عراقچی و علی شمخانی، آمریکا و اسرائیل را به هدف قرار دادن منافعشان تهدید کردند.
قدردانی شاهزاده رضا پهلوی از پیام ترامپ
شاهزاده رضا پهلوی در واکنش به حمایت ترامپ از مردم ایران در شبکه ایکس نوشت: «از رهبری قاطع و حمایت شما از هممیهنانم سپاسگزارم. هشدار شما به سرکردگان جنایتکار جمهوری اسلامی، به ملت ایران قدرت و امید بیشتری میدهد.»
شاهزاده رضا پهلوی در بخشی از پست خود نوشت: «امید به اینکه سرانجام رئیسجمهوری از ایالات متحده آمریکا قاطعانه در کنارشان ایستاده است.»
او تاکید کرد: «مردم ایران در حالی که جان خود را به خطر میاندازند تا به ۴۶ سال سلطه این رژیم و هرجومرج و ترور آن پایان دهند، پیامی را همراه با مسئولیتی بزرگ به من سپردهاند: تلاش برای احیای رابطهای که ایران زمانی با آمریکا داشت؛ رابطهای که صلح و شکوفایی را برای خاورمیانه به ارمغان آورد.»
عبداله مهتدی، دبیرکل حزب کومله کردستان ایران و مسیح علینژاد، از چهرههای مخالف جمهوری اسلامی نیز از پیام ترامپ استقبال کردند.
علی خامنهای: «اغتشاشگران» پشت «معترضان مومن انقلابی» هستند
علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی در واکنش بدون اشاره مستقیم به ترامپ گفت جمهوری اسلامی «در مقابل دشمن کوتاه نمیآید» و «دشمن را به زانو در خواهد آورد».
خامنهای گفت «اینکه یک عدهای تحت عناوین گوناگون میآیند به قصد تخریب و ناامن کردن کشور پشت سر بازاریهای مومن و سالم و انقلابی قرار بگیرند، از اعتراض آنها سوءاستفاده کنند و اغتشاش کنند، اصلا قابل قبول نیست.»
جبهه اصلاحات: هرگونه سوء استفاده و مداخله خارجی محکوم است
جبهه اصلاحات، با صدور بیانیهای در واکنش تلویحی به پیام ترامپ در بیانیهای هرگونه «مداخله، تهدید یا سوءاستفاده دولتها و جریانهای خارجی» را محکوم کرد.
در این بیانیه، آمده است: «جبهه اصلاحات ایران از رویکرد دولت آقای دکتر پزشکیان در پرهیز از خشونت، تاکید بر شنیدن صدای معترضان و تلاش برای مدیریت مسالمتآمیز اعتراضات قدردانی میکند.»
این بیانیه تاکید کرده است: «اعتراضات مردم ایران خاستگاهی کاملا داخلی دارد و تنها از طریق راهحلهای بومی، مسالمتآمیز و مدنی قابل پیگیری و پاسخگویی است.»
آذر منصوری دبیرکل حزب اتحاد ملت و رئیس جبهه اصلاحات در حساب کاربری خود در شبکه ایکس نوشت: «هرگونه دخالت خارجی را صریح و قاطع محکوم میکنیم؛ این دخالتها به زیان اعتراضات خشونتپرهیز است. حاکمیت در اجرای اصل ۲۷، خود مسیر امن اعتراضات را فراهم کند.»
حمیدرضا جلائیپور، فعال سیاسی اصلاحطلب نیز با «مضحک» توصیف کردن پیام رییسجمهوری آمریکا نوشت: «عجب مضحکهای است که حامی و تمهیدگرِ بزرگترین نسلکشی قرن و رفیقِ آزارگران جنسی و کسی که در کشور خودش نماد گرایشهای اقتدارگرا و حامی سرکوبگران جهان و مداخلاتی شناخته میشود که جز مرگ و آوارگی و فقر نیافریده، به کشور دیگری درباره حفظ جان و حقوق انسانها تهدید و موعظه کند.»
عطاالله مهاجرانی، وزیر دولت محمد خاتمی و فعال اصلاحطلب ساکن لندن در متنی، با حمله به پیام ترامپ نوشت: «حمله ٱمریکا شبیه آخرین تیر بخت النصر می ماند. کمانه می کند و بر پیکر خودش می نشیند. سناریو اعتراضات همین است.»
جنگ کلیدواژهها و توصیفها
«اعتراضات خشونتپرهیز»، «اغتشاش» و توصیفهایی از این دست، در ادبیات سیاسی جمهوری اسلامی در مناسبتهای مختلف، کارکردهای متفاوتی دارد.
در آبان خونین ۹۸، چهرههای اصلاحطلب نظیر مصطفی تاجزاده، عباس عبدی، علی ربیعی، با تاکید بر «غارت» و «خشونت» اعتراضات آن سال را توصیف کردند.
اکنون نیز بیانیه جبهه اصلاحات و اظهارات چهرههای این جریان، با تاکید بر «اعتراضات مسالمتآمیز»، عملا اعتراضات شهروندان را طبقهبندی میکنند.
در سوی دیگر این صحنه، خامنهای نیز شهروندانی که معترضند را به دو دسته «معترض مومن و انقلابی» و «اغتشاشگر» تقسیم میکند.
از سوی دیگر، از زمان شورشهای دهه ۷۰، نظیر کوی طلاب مشهد، تاکنون، جمهوری اسلامی هرگز به طور رسمی، هیچ اعتراضی را «مسالمتآمیز» توصیف نکرده است. در نهایت تمام اعتراضات به «اغتشاشات» تعبیر شدند. حتی راهپیمایی سکوت در زمان جنبش سبز، در پایان راه و میدان آزادی، با تیراندازی مستقیم نیروهای حکومتی مواجه شد؛ راهپیمایی که در آن میرحسین موسوی، اکیدا از شهروندان خواسته بود علیه نیروهای سرکوب دست به هیچ اقدام خشونتآمیزی نزنند.
در برابر خشونت عریان جمهوری اسلامی، تاکید چهرههای اصلاحطلب بر «خشونتپرهیزی» به نوعی خلعصلاح معترضان است.
برخی رسانهها در ایران گزارش دادند فروشگاه جینوست در خیابان فرشته تهران، شنبه ۱۹ مهر و پس از برگزاری جشنی در ۱۸ مهر و انتشار ویدیوهای آن، بهدست نیروی انتظامی پلمب شد.
وبسایت خبری «آسیانیوز ایران» با اشاره به این اقدام نوشت که به نظر میرسد این برخورد، صرفا یک واکنش مقطعی نیست، بلکه بخشی از یک کارزار بزرگتر برای «کنترل بیشتر بر فضای اجتماعی، مقابله با نمایش ثروت و اجرای سختگیرانهتر قوانین» است.
بسیاری از کسبوکارها نگران تاثیر این سیاست تازه بر معیشت، سلامت روان شهروندان و زندگی اجتماعی آنها هستند.
فشار اقتصادی حکومت بر مردم و استفاده از آنها برای سرکوب
در هفتههای اخیر فشار حکومت بر کسبوکارها و شهروندان به دلیل سرپیچی از قانون حجاب اجباری، رقص و سرو مشروبات الکلی افزایش چشمگیری پیدا کرده است. از جمله، در پی انتشار ویدیوهایی از برگزاری جشنی در جزیره کیش با عنوان «قهوهپارتی» در رسانههای اجتماعی، دادستان عمومی و انقلاب کیش، از تشکیل پرونده و بازداشت برگزارکنندگان آن خبر داد.
یکی از زنان کافهداری که تجربه برخورد عوامل انتظامی با چنین جشنهایی را دارد به ایراناینترنشنال گفت شاهد بوده که مقامات در بعضی موارد از افراد بازداشتشده - بدون توجه به موقعیت مالیشان - وثیقه چند میلیاردی دریافت کرده و آنها را از کار کردن منع کردهاند.
او افزود بر اساس مشاهداتش بر این باور است که حساسیت بیشتری روی تجمعات تفریحی با حضور جوانها و نسل زد وجود دارد و نیروهای امنیتی با چنین رویدادهایی خشنتر برخورد میکنند.
مقامهای جمهوری اسلامی همواره چنین جشنهایی را «برخلاف شئونات اسلامی» و «هنجارشکنی» توصیف کرده و به نظر میرسد نگران الگوبرداری کسبوکارها از یکدیگر در این زمینهاند.
در ماههای اخیر ویدیوهایی از صاحبان چندین کافه در دزفول و قم در رسانههای اجتماعی منتشر شده که در آن در سخنانی شبیه به اعتراف اجباری یا به دلیل برگزاری جشن همراه با رقص و موسیقی، از مسئولان عذرخواهی و ابراز ندامت میکنند یا از مشتریان خود میخواهند برای جلوگیری از پلمب شدن، حجاب را رعایت کنند.
کارمند یک کافه در تهران به ایراناینترنشنال گفت مقامهای جمهوری اسلامی تلاش میکنند با فشار بر صاحبان کسبوکارها و تهدید به برخورد و پلمب اماکن، مردم را در برابر هم قرار دهند و از آنها به عنوان وسیلهای برای سرکوب و سانسور خودشان و زنان استفاده کنند.
پلمب به مثابه ابزار فشار سیاسی
از طرف دیگر، شواهد و گزارشهای رسیده حاکی است حکومت از بستن کسبوکارها برای انتقامگیری از مخالفانش هم استفاده میکند.
اطلاعات و گزارشهای رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهند دستکم در دو مورد، کسبوکار شهروندان به دلیل فعالیت سیاسی خود آنها یا نزدیکانشان و با هدف اعمال فشار بر افراد، به دستور نهادهای حکومتی در تهران پلمب شدهاند.
این برخورد در گذشته هم سابقه داشته و به عنوان مثال در آذر ۱۴۰۱ و همزمان با اعتراضات سراسری در خیزش «زن، زندگی، آزادی»، اداره اماکن برای توقف اعتصاب در شهرهای مختلف کردستان و نیز در ایلام و کرمانشاه، مغازه کسبهای را که در اعتصاب شرکت کرده بودند، پلمب کردند.
کارمند یک کافه در مشهد به ایراناینترنشنال گفت حکومت فکر میکند با پلمب و بازداشت، باقی رستورانها و کافهها را «از برگزاری ایونت» بازمیدارد اما تعداد این رخدادها روز به روز بیشتر میشود و در نهایت حتی پلمب هم کارگر نیست و مراسم بسیاری از چشمش در میرود.
او افزود: «غول از چراغ جادو بیرون آمده و دیگر به آن برنمیگردد.»
مردم چه میگویند؟
رسانههای اجتماعی از جمله ایکس و اینستاگرام سرشار از روایت شهروندان از پلمب شدن کسبوکارها و فشار اجتماعی بر زنان برای حجاب اجباریاند.
گروهی از زنان با اشاره به پلمب کافه و رستورانها و جریمههای موجود، بر این باورند تنها زمانی میتوان گفت حجاب اجباری در ایران برچیده شده که زنان بتوانند آزادانه با پوشش دلخواه خود در مدرسه، دانشگاه، محل کار و اماکن دولتی حاضر شوند و مدارک هویتی بدون حجاب اجباری داشته باشند.
برخی دیگر از زنان هم با اشاره به فشار موجود بر آنها در محل کار برای حجاب اجباری، میگویند حجاب آزاد نشده، بلکه حکومت بهدلیل شجاعت زنها در سرپیچی از قانون حجاب اجباری و همچنین ترس از اعتراضات مردم بهخاطر فشارهای اجتماعی و شرایط سخت معیشتی، مستاصل شده است.
در کشوری با فرهنگ طولانی قهوهخانهداری در کنار نبود فضاهای تفریحی کافی و آزادیهای اجتماعی، کافهها جزو معدود مکانهای مورد علاقه جوانها برای جمع شدن و تنفساند.
فشار بر کافهها و رستورانها بر سر حجاب و بگیر و ببند زنان، ممکن است باعث جرقه خوردن دور جدید اعتراضات ضدحکومتی در ایران بشود.
