همزمان با ششمین روز اعتراضات مردمی در ایران، پیام دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، در حمایت از معترضان، واکنش مقامها و رسانههای جمهوری اسلامی را برانگیخت و آنها بار دیگر لفاظیهای تهدیدآمیز علیه ایالات متحده و اسرائیل را در دستور کار قرار دادند.
علی لاریجانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی، جمعه ۱۲ دی در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «ترامپ بداند دخالت آمریکا در این مساله داخلی برابر است با بههمریختگی کل منطقه و هدم منافع آمریکا. مردم آمریکا بدانند ماجراجویی را ترامپ شروع کرد. مراقب سربازان خود باشند.»
او با تکرار مواضع پیشین مقامهای جمهوری اسلامی در سالهای گذشته، معترضان را به ارتباط با کشورهای خارجی متهم کرد و افزود: «با موضعگیری مقامات اسرائیلی و ترامپ، پشت صحنه ماجرا روشن شد.»
لاریجانی همچنین کوشید تجمعات گسترده ضد حکومتی در نقاط مختلف ایران را به اعتراض بازاریان علیه مشکلات اقتصادی تقلیل دهد: «ما مواضع کسبه معترض را از عوامل تخریبگر جدا میدانیم.»
اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی، نیز بدون اشاره به ادامه کشتار معترضان، بر لزوم «گفتوگو و تعامل» در کشور برای «حل مشکلات» تاکید کرد و گفت: «ایرانیان اجازه هیچگونه مداخله خارجی را نخواهند داد.»
ترامپ ساعاتی پیش با انتشار پیامی در شبکه اجتماعی تروث سوشال هشدار داد اگر جمهوری اسلامی «به معترضان مسالمتجو شلیک کند و آنها را بهطور خشونتآمیز بکشد»، ایالات متحده برای نجات مردم اقدام خواهد کرد.
او تاکید کرد ایالات متحده در «حالت آمادهباش کامل» قرار دارد و برای اقدام آماده است.
تهدید شمخانی به «پاسخ پشیمانکننده»
علی شمخانی، مشاور رهبر جمهوری اسلامی و عضو شورای دفاع، در واکنش به پیام ترامپ در ایکس نوشت «امنیت ملی» برای حکومت ایران «خط قرمز» به شمار میآید.
او تهدید کرد: «هر دست مداخلهگری که با بهانهجویی به امنیت ایران نزدیک شود، پیش از رسیدن با پاسخ پشیمانکننده قطع خواهد شد.»
پرویز سروری، نایبرییس شورای شهر تهران و عضو پیشین سپاه پاسداران، نیز در واکنش به پیام ترامپ اعلام کرد جمهوری اسلامی ممکن است «اقدامات پیشدستانه» را در دستور کار قرار دهد.
او گفت: «ما نمیتوانیم دائما در وضعیت "نه جنگ، نه صلح" باقی بمانیم و صرفا به دشمن بگوییم که اگر تو بزنی، ما میزنیم. این کاملا اشتباه است؛ چرا که فضای امنیت و ثبات را به دشمن میدهیم و برای خودمان بیثباتی ایجاد میکنیم.»
او افزود: «ما باید اعلام کنیم در صورت ادامه این روند، هر سناریویی از سوی جمهوری اسلامی محتمل است... جامعه اسرائیلی باید بداند که ممکن است ما بزنیم.»
با وجود گذشت شش روز از شروع موج جدید اعتراضات در ایران، علی خامنهای تاکنون هیچ موضعگیری یا واکنش علنی نداشته است.
جمهوری اسلامی در دهههای گذشته همواره اعتراضات مردمی را با سرکوب گسترده و خشونتآمیز پاسخ داده است.
به گزارش وبسایت حقوق بشری هرانا، در دور جدید اعتراضات سراسری در ایران تاکنون هشت نفر از معترضان کشته شدهاند.
از این تعداد، ایراناینترنشنال توانسته هویت چهار نفر شامل میرحسام خدایاریفرد از کوهدشت، داریوش انصاری بختیاروند از فولادشهر، خداداد شیروانی منفرد از مرودشت و شایان اسدالهی از ازنا را تایید کند.
بر اساس گزارش نهادهای مستقل مانند سازمان حقوق بشر ایران، در جریان خیزش «زن، زندگی، آزادی» نیز ۵۵۱ معترض، از جمله ۶۸ کودک، کشته شدند.
واکنش خبرگزاریهای سپاه پاسداران
خبرگزاری فارس، وابسته به سپاه پاسداران، نوشت پیام ترامپ در راستای «حمایت عوامل خارجی از اغتشاشات» در ایران صادر شده است.
مقامها و رسانههای حکومتی در سالهای گذشته از لفظ «اغتشاش» و «آشوب» برای اشاره به اعتراضات مردمی علیه جمهوری اسلامی استفاده کردهاند.
فارس در ادامه با استناد به گفتههای «برخی ناظران» افزود: «پیام ترامپ اثبات میکند یک سر آشوبهای اخیر در ایران، مستقیما در واشنگتن است و اغتشاشگران اکنون نمیتوانند پنهان کنند که پیادهنظام دشمنان ایران هستند.»
تسنیم، دیگر خبرگزاری وابسته به سپاه، نیز رییسجمهوری آمریکا را به «دخالت در امور داخلی ایران» و حمایت از «اغتشاشات» متهم کرد.
دولت استرالیا پیشتر با ارسال بیانیهای به ایراناینترنشنال، خشونت جمهوری اسلامی علیه معترضان را محکوم و تاکید کرد همچنان بهطور قاطع از حقوق بشر مردم ایران حمایت میکند.
برخی رسانهها در ایران گزارش دادند فروشگاه جینوست در خیابان فرشته تهران، شنبه ۱۹ مهر و پس از برگزاری جشنی در ۱۸ مهر و انتشار ویدیوهای آن، بهدست نیروی انتظامی پلمب شد.
وبسایت خبری «آسیانیوز ایران» با اشاره به این اقدام نوشت که به نظر میرسد این برخورد، صرفا یک واکنش مقطعی نیست، بلکه بخشی از یک کارزار بزرگتر برای «کنترل بیشتر بر فضای اجتماعی، مقابله با نمایش ثروت و اجرای سختگیرانهتر قوانین» است.
بسیاری از کسبوکارها نگران تاثیر این سیاست تازه بر معیشت، سلامت روان شهروندان و زندگی اجتماعی آنها هستند.
فشار اقتصادی حکومت بر مردم و استفاده از آنها برای سرکوب
در هفتههای اخیر فشار حکومت بر کسبوکارها و شهروندان به دلیل سرپیچی از قانون حجاب اجباری، رقص و سرو مشروبات الکلی افزایش چشمگیری پیدا کرده است. از جمله، در پی انتشار ویدیوهایی از برگزاری جشنی در جزیره کیش با عنوان «قهوهپارتی» در رسانههای اجتماعی، دادستان عمومی و انقلاب کیش، از تشکیل پرونده و بازداشت برگزارکنندگان آن خبر داد.
یکی از زنان کافهداری که تجربه برخورد عوامل انتظامی با چنین جشنهایی را دارد به ایراناینترنشنال گفت شاهد بوده که مقامات در بعضی موارد از افراد بازداشتشده - بدون توجه به موقعیت مالیشان - وثیقه چند میلیاردی دریافت کرده و آنها را از کار کردن منع کردهاند.
او افزود بر اساس مشاهداتش بر این باور است که حساسیت بیشتری روی تجمعات تفریحی با حضور جوانها و نسل زد وجود دارد و نیروهای امنیتی با چنین رویدادهایی خشنتر برخورد میکنند.
مقامهای جمهوری اسلامی همواره چنین جشنهایی را «برخلاف شئونات اسلامی» و «هنجارشکنی» توصیف کرده و به نظر میرسد نگران الگوبرداری کسبوکارها از یکدیگر در این زمینهاند.
در ماههای اخیر ویدیوهایی از صاحبان چندین کافه در دزفول و قم در رسانههای اجتماعی منتشر شده که در آن در سخنانی شبیه به اعتراف اجباری یا به دلیل برگزاری جشن همراه با رقص و موسیقی، از مسئولان عذرخواهی و ابراز ندامت میکنند یا از مشتریان خود میخواهند برای جلوگیری از پلمب شدن، حجاب را رعایت کنند.
کارمند یک کافه در تهران به ایراناینترنشنال گفت مقامهای جمهوری اسلامی تلاش میکنند با فشار بر صاحبان کسبوکارها و تهدید به برخورد و پلمب اماکن، مردم را در برابر هم قرار دهند و از آنها به عنوان وسیلهای برای سرکوب و سانسور خودشان و زنان استفاده کنند.
پلمب به مثابه ابزار فشار سیاسی
از طرف دیگر، شواهد و گزارشهای رسیده حاکی است حکومت از بستن کسبوکارها برای انتقامگیری از مخالفانش هم استفاده میکند.
اطلاعات و گزارشهای رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهند دستکم در دو مورد، کسبوکار شهروندان به دلیل فعالیت سیاسی خود آنها یا نزدیکانشان و با هدف اعمال فشار بر افراد، به دستور نهادهای حکومتی در تهران پلمب شدهاند.
این برخورد در گذشته هم سابقه داشته و به عنوان مثال در آذر ۱۴۰۱ و همزمان با اعتراضات سراسری در خیزش «زن، زندگی، آزادی»، اداره اماکن برای توقف اعتصاب در شهرهای مختلف کردستان و نیز در ایلام و کرمانشاه، مغازه کسبهای را که در اعتصاب شرکت کرده بودند، پلمب کردند.
کارمند یک کافه در مشهد به ایراناینترنشنال گفت حکومت فکر میکند با پلمب و بازداشت، باقی رستورانها و کافهها را «از برگزاری ایونت» بازمیدارد اما تعداد این رخدادها روز به روز بیشتر میشود و در نهایت حتی پلمب هم کارگر نیست و مراسم بسیاری از چشمش در میرود.
او افزود: «غول از چراغ جادو بیرون آمده و دیگر به آن برنمیگردد.»
مردم چه میگویند؟
رسانههای اجتماعی از جمله ایکس و اینستاگرام سرشار از روایت شهروندان از پلمب شدن کسبوکارها و فشار اجتماعی بر زنان برای حجاب اجباریاند.
گروهی از زنان با اشاره به پلمب کافه و رستورانها و جریمههای موجود، بر این باورند تنها زمانی میتوان گفت حجاب اجباری در ایران برچیده شده که زنان بتوانند آزادانه با پوشش دلخواه خود در مدرسه، دانشگاه، محل کار و اماکن دولتی حاضر شوند و مدارک هویتی بدون حجاب اجباری داشته باشند.
برخی دیگر از زنان هم با اشاره به فشار موجود بر آنها در محل کار برای حجاب اجباری، میگویند حجاب آزاد نشده، بلکه حکومت بهدلیل شجاعت زنها در سرپیچی از قانون حجاب اجباری و همچنین ترس از اعتراضات مردم بهخاطر فشارهای اجتماعی و شرایط سخت معیشتی، مستاصل شده است.
در کشوری با فرهنگ طولانی قهوهخانهداری در کنار نبود فضاهای تفریحی کافی و آزادیهای اجتماعی، کافهها جزو معدود مکانهای مورد علاقه جوانها برای جمع شدن و تنفساند.
فشار بر کافهها و رستورانها بر سر حجاب و بگیر و ببند زنان، ممکن است باعث جرقه خوردن دور جدید اعتراضات ضدحکومتی در ایران بشود.
