روزنامه صمت: همه موتورهای رشد اقتصاد ایران از کار افتاده‌اند

این روزنامه دوشنبه ۳۱ شهریور نوشت: «رشد اقتصادی نیازمند الزاماتی چون محیط کسب‌وکار مناسب، حکمرانی مطلوب اقتصادی، دسترسی به فناوری، تامین مالی و ... است که هر کدام از آنها را می‌توان به موتوری در حرکت این شاخص تشبیه کرد؛ اما مساله این است که در حال حاضر هیچ کدام از موتورهای یادشده فعال نیستند.»

بر اساس این گزارش، در برنامه هفتم توسعه دستیابی به رشد اقتصادی ۸ درصدی به‌عنوان یکی از اهداف کلیدی تعیین شده است، اما این هدف بدون مجموعه‌ای از اصلاحات اساسی دست‌یافتنی نخواهد بود.

صمت «افزایش سرمایه‌گذاری داخلی و خارجی»، «بهبود بهره‌وری در بخش‌های تولیدی» و «اصلاح ساختار بودجه» را از جمله پیش‌شرط‌های ضروری برای رشد اقتصادی ایران برشمرد و هشدار داد «بدون رفع ناترازی انرژی، اصلاح نظام بانکی و کاهش ریسک‌های سیاستی» تحقق این امر امکان‌پذیر نیست.

در هفته‌های اخیر، تورم افسارگسیخته، فشار بر صنایع و رشد نرخ ارزهای خارجی بر نگرانی‌ها از وخامت اوضاع اقتصادی ایران افزوده است؛ روندی که در پی فعال شدن مکانیسم ماشه و احتمال تشدید تحریم‌های بین‌المللی شدت گرفته است.

پنجم شهریور، اتاق بازرگانی ایران در گزارشی به بررسی چشم‌انداز اقتصاد کشور تا پایان سال ۲۰۲۵ پرداخت و سه سناریوی خوش‌بینانه، محتمل و بدبینانه در این خصوص ارائه کرد.

در سناریوی بدبینانه، نرخ ارز با جهشی چشمگیر به ۱۶۵ هزار تومان خواهد رسید و تورم نیز به ۹۰ درصد افزایش می‌یابد. همچنین رشد اقتصادی کشور در همه سناریوها منفی پیش‌بینی شده است.

«منفی شدن رشد اقتصادی خود یک دستاورد است»

روزنامه صمت در ادامه گزارش خود به نقل از وحید شقاقی‌شهری، اقتصاددان، از «عملکرد معکوس» موتورهای رشد اقتصادی در ایران خبر داد و نوشت در چنین شرایطی، دستیابی به رشد ۸ درصدی و حتی کمتر از آن نه‌تنها دور از دسترس است، بلکه «منفی‌ نشدن این شاخص را باید یک دستاورد محسوب کرد».

شقاقی‌شهری بخش مسکن را یکی از شاخص‌های رشد اقتصادی دانست و گفت این بخش در سال‌های اخیر به دلایلی مانند بی‌ثباتی سیاسی، کاهش قدرت خرید، کمبود آب، فرونشست زمین و کاهش جمعیت با «رکود کامل» مواجه شده است.

او افزود بخش نفت نیز به‌دلیل تحریم‌ها و افت قیمت‌ها با شرایط نامناسبی روبه‌رو بوده و نتوانسته نقش «پیش‌برنده» خود را ایفا کند.

پیش‌تر در اردیبهشت‌ماه، صندوق بین‌المللی پول در گزارشی رشد اقتصادی ایران در سال ۱۴۰۴ را تقریبا صفر و نرخ تورم را ۴۳.۳ درصد پیش‌بینی کرده بود.

شقاقی‌شهری در بخش دیگری از مصاحبه با روزنامه صمت، ضعف بهره‌وری به‌دلیل تسلط شبه‌دولتی‌ها و ضعف بخش خصوصی، مشکل تامین مالی سالانه حدود ۲۰۰ میلیارد دلاری برای تحقق رشد ۸ درصدی، تشدید تحریم‌ها و افزایش ریسک سرمایه‌گذاری را از جمله مهم‌ترین موانع پیش‌روی اقتصاد ایران عنوان کرد.

این اقتصاددان اضافه کرد: «با روندی که حاکم است، به‌ نظر نمی‌رسد در سال جاری رشدی بالای یک درصد داشته باشیم و حتی در صورت عدم تحرک در راستای فعال‌سازی موتورهای رشد اقتصادی، وقوع رشد منفی اقتصاد در سال‌های ۱۴۰۵ و ۱۴۰۶ دور از انتظار نیست.»