پیروزی شگفتانگیز نروژ برابر برزیل و صعود این تیم به مرحله یکچهارم نهایی جام جهانی ۲۰۲۶، بار دیگر نگاهها را به مدل متفاوت استعدادیابی و آموزش ورزش در این کشور جلب کرده است؛ مدلی که برخلاف بسیاری از قدرتهای فوتبال جهان، بر لذت بردن کودکان از ورزش تاکید دارد، نه قهرمانی در سنین پایین.
گاردین در گزارشی نوشته است نروژ با جمعیتی تنها ۵.۵ میلیون نفری، پس از ۲۸ سال به جام جهانی بازگشت و موفق شد برزیل، پنجبار قهرمان جهان، را حذف کند. در حالی که ستارههایی مانند وینیسیوس جونیور، نیمار و ماتئوس کونیا در سیستم تخصصی فوتبال برزیل رشد کردهاند، بازیکنانی مانند ارلینگ هالند، مارتین اودگارد و آنتونیو نوسا مسیر کاملا متفاوتی را پشت سر گذاشتهاند.
بدون جدول، بدون جام، بدون فشار
فدراسیون ورزش نروژ (NIF) در سال ۲۰۰۷ قوانین ویژهای برای ورزش کودکان تصویب کرد که اجرای آن برای همه باشگاهها و مربیان الزامی است.
بر اساس این قوانین، کودکان تا ۹ سالگی تنها در مسابقات محلی شرکت میکنند و خبری از جدول ردهبندی، اعلام نتایج یا اهدای جام نیست. رقابتهای منطقهای از ۱۱ سالگی آغاز میشود، اما همچنان نتایج و ردهبندی رسمی وجود ندارد و تنها از ۱۳ سالگی امکان حضور در مسابقات قهرمانی کشوری فراهم میشود.
هدف اصلی این قوانین، حفظ لذت، امنیت و حق انتخاب کودکان در ورزش عنوان شده است.
هالند؛ محصول چند رشته ورزشی
ارلینگ هالند یکی از مشهورترین نمونههای موفق این سیستم است. او تا ۱۴ سالگی، علاوه بر فوتبال، هندبال، دوومیدانی و اسکی صحرانوردی را نیز دنبال میکرد و حتی مسئولان هندبال نروژ امیدوار بودند او این رشته را انتخاب کند.
کارشناسان معتقدند بسیاری از ویژگیهای فیزیکی هالند، از جمله پرشهای بلند برای ضربات سر و قدرت انفجاری او، حاصل سالها فعالیت در رشتههایی مانند هندبال و اسکی است؛ مهارتهایی که بعدها در فوتبال به کمک او آمدند.
فقط هالند نیست
الکساندر سورلوث، دیگر مهاجم نروژ، نیز دوران کودکی خود را میان فوتبال، هندبال و اسکیت سرعت سپری کرده است. اوریان نیلند، دروازهبان این تیم، هم پیش از تمرکز بر فوتبال، هندبال و اسکی آلپاین را تجربه کرده بود؛ موضوعی که به اعتقاد بسیاری، در واکنشهای سریع و مهار پنالتی او مقابل برزیل نیز بیتاثیر نبوده است.
صبر به جای عجله
روزنامه گاردین معتقد است موفقیت نروژ نتیجه سیستمی است که به جای شتاب برای کشف استعدادها، به کودکان فرصت میدهد آزادانه ورزش کنند و رشته مورد علاقه خود را انتخاب کنند.
این رویکرد پیشتر نیز در ورزش نروژ موفق بوده است؛ کشوری که در چهار دوره متوالی بازیهای المپیک زمستانی صدرنشین جدول مدالها شده و در آخرین دوره نیز با کسب ۱۸ مدال طلا، رکورد جدیدی ثبت کرد.
هدف، شادی بود؛ نتیجه، حذف برزیل
در حالی که بسیاری از کشورها از همان سالهای نخست کودکان را وارد مسیر حرفهای فوتبال میکنند، قوانین نروژ هرگز با هدف ساختن قهرمان جام جهانی نوشته نشد. هدف این بود که کودکان بدون ترس از شکست، از ورزش لذت ببرند و برای انتخاب آینده خود آزادی داشته باشند.
اکنون اما همین فلسفه، تیمی را ساخته که موفق شده یکی از مدعیان اصلی جام جهانی را حذف کند و در آستانه خلق بزرگترین افتخار تاریخ فوتبال نروژ قرار بگیرد؛ تیمی که شاید مهمترین دستاوردش، نه فقط شکست برزیل، بلکه اثبات این باشد که گاهی صبر و لذت بردن از ورزش، نتیجهای بزرگتر از قهرمانیهای زودهنگام به همراه دارد.
