امانوئل مکرون، رییسجمهور فرانسه، دوشنبه ۱۵ تیر وارد سوریه شد. این نخستین سفر رهبر یک کشور عضو اتحادیه اروپا به دمشق از زمان سرنگونی بشار اسد در سال ۲۰۲۴ بهدست نیروهای شورشی به رهبری احمد الشرع، رییسجمهوری کنونی سوریه، است.
خبرگزاری رویترز در گزارشی این سفر را نشاندهنده تحول ژئوپلیتیکی سوریه تحت رهبری الشرع دانسته و نوشته است فرمانده پیشین القاعده که روابط نزدیکی با قدرتهای غربی و کشورهای خاورمیانه که در دوران حکومت اسد از دمشق فاصله گرفته بودند، برقرار کرده و در تلاش است کشوری را که طی ۱۳ سال جنگ ویران شده، بازسازی کند.
مکرون پس از ورود به دمشق در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «من اینجا هستم تا بر تعهد فرانسه به مردم سوریه تاکید کنم. برای سوریهای مستقل، متحد در عین تنوع، و در صلح با همسایگانش. بیایید با هم صفحهای تازه از ثبات و صلح بگشاییم.»
مکرون در فرودگاه دمشق مورد استقبال اسعد الشیبانی، وزیر امور خارجه سوریه، قرار گرفت. او دوشنبه شب در شامی کاری با احمد الشرع شرکت میکند و سهشنبه نیز مذاکراتی با رهبران این کشور خواهد داشت.
بازسازی سوریه یکی از محورهای اصلی این سفر خواهد بود. شماری از مدیران ارشد شرکتهای بزرگ، از جمله مدیران عامل توتالانرژیز (TotalEnergies) و شرکت فرانسوی حملونقل کانتینری سیامای سیجیام (CMA CGM) رییسجمهوری سوریه را در این سفر همراهی میکنند.
یک مقام کاخ الیزه پیش از سفر به خبرنگاران گفت که مکرون همچنین بر تعهد فرانسه به سوریهای آزاد، چندصدایی و احترامگذار به تمامی اقوام و مذاهب تاکید خواهد کرد و با شهروندان سوری از پیشینهها و گرایشهای مختلف دیدار خواهد داشت.
الشرع که از اکثریت سنی سوریه است، پس از پایان دادن به بیش از پنج دهه حکومت سختگیرانه خاندان اسد، وعده داده است نظامی فراگیر در سوریه ایجاد کند. با این حال، این وعده با موجهایی از خشونت میان نیروهای طرفدار دولت و اعضای اقلیتهای مذهبی و قومی روبهرو شده است؛ درگیریهایی که سال گذشته صدها کشته بر جای گذاشت.
یک مقام کاخ ریاستجمهوری فرانسه گفت سوریه تنها زمانی میتواند شریک فرانسه باشد که اصل تکثرگرایی را بهطور کامل رعایت کند. از نظر پاریس، به هیچ وجه قابل قبول نیست که صرفا یک شکل از انحصار قدرت جایگزین شکل دیگری شود.
الشرع سال گذشته در نخستین سفر خود به یک کشور اروپایی پس از سرنگونی اسد، با مکرون در فرانسه دیدار کرده بود. مکرون از اصلیترین حامیان لغو تحریمهای غرب علیه سوریه بود؛ تحریمهایی که بخش عمده آنها سال گذشته برداشته شد.
هشدار درباره هرگونه مداخله در لبنان
الشرع که در سال ۲۰۱۶ روابط خود را با القاعده قطع کرد، سوریه را وارد مرحلهای تازه کرده است؛ تغییری که در روابط نزدیک او با دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، نیز بازتاب یافته است. سال گذشته، دمشق به ائتلاف جهانی به رهبری آمریکا علیه گروه «دولت اسلامی» (داعش) پیوست.
ترامپ اخیرا احتمال مشارکت نیروهای سوری در نبرد با حزبالله لبنان، گروه شیعه مورد حمایت ایران، را مطرح کرده است؛ گروهی که در جریان جنگ داخلی سوریه در کنار بشار اسد جنگیده بود.
مقام کاخ الیزه به خبرنگاران گفت مکرون بهصراحت به الشرع اعلام کرده است که سوریه تحت هیچ شرایطی نباید نیروهای خود را به لبنان اعزام کند و الشرع نیز پاسخ داده که فارغ از هرگونه درخواست یا فشار، دست به چنین اقدامی نخواهد زد.
الشرع پیشتر نیز آنچه را «شایعات» درباره حضور نیروهای سوری در لبنان خوانده، رد کرده بود.
پس از سقوط اسد، فرانسه در میانجیگری میان دولت دمشق و گروههای کرد سوریه، که در چارچوب ائتلاف ضد داعش کنترل بخش بزرگی از شمال این کشور را در اختیار گرفته بودند، نقش ایفا کرد.
دولت دمشق و گروههای اصلی کرد سوریه در ماه فوریه، پس از آنکه نیروهای دولتی بخشهای وسیعی از مناطق تحت کنترل کردها را تصرف کردند، توافقی برای ادغام این مناطق امضا کردند؛ توافقی که با حمایت آمریکا حاصل شد.
سفر رهبران قطر و اوکراین
فرانسه از سال ۱۹۲۰ تا زمان استقلال سوریه در سال ۱۹۴۶، این کشور را تحت قیمومت خود اداره میکرد.
منابع دیپلماتیک اعلام کردند که گفتوگوها بر همکاری در زمینه مبارزه با تروریسم و همچنین احتمال ارتقای روابط دیپلماتیک متمرکز خواهد بود. فرانسه در حال حاضر تنها از طریق یک کاردار که حضور دائمی در دمشق ندارد و عمدتا در بیروت مستقر است، در سوریه نمایندگی دارد.
اتحادیه اروپا در ماه مه ۲۰۲۵ تمامی تحریمهای اقتصادی علیه سوریه را لغو کرد، اما همچنان تحریمهای مربوط به اعضای دولت پیشین اسد و همچنین تحریمهایی را که به دلایل امنیتی وضع شده بود، حفظ کرده است.
همچنین در ماه مه، اتحادیه اروپا نام هفت نهاد سوری از جمله وزارتخانههای دفاع و کشور سوریه را از فهرست تحریمها حذف کرد، اما همزمان محدودیتها علیه اشخاص و نهادهای وابسته به دولت سابق اسد را تمدید کرد.
شیخ تمیم بن حمد آل ثانی، امیر قطر، نخستین رییس کشور خارجی بود که پس از سقوط اسد به سوریه سفر کرد. او در ژانویه ۲۰۲۵ وارد دمشق شد. اورزولا فون در لاین، رییس کمیسیون اروپا، نیز در همان ماه از سوریه دیدار کرد. همچنین ولودیمیر زلنسکی، رییسجمهوری اوکراین، در جریان سفر خود به سوریه در ماه آوریل با احمد الشرع دیدار کرد.
