روزنامه واشینگتنپست شنبه شش تیر، بهنقل از یک مقام آمریکایی نوشت که اگر جمهوری اسلامی به تعهدات خود عمل نکند، دولت آمریکا بهسادگی میتواند معافیتهای تحریمی را لغو کند و فشارها بر حکومت ایران را از سر بگیرد.
او که بهنوشته واشینگتنپست بر اساس دستورالعملهای کاخ سفید و به شرط ناشناس ماندن گفتوگو میکرد، گفت: «اگر ایران تعهدات خود را اجرا نکند، ما بهسادگی میتوانیم معافیتهای تحریمی را لغو کنیم و دوباره فشارها را بازگردانیم. این معافیتها اهرم فشار ما را تضعیف نمیکنند، بلکه آن را تقویت میکنند.»
این مقام آمریکایی افزود: «برای اینکه ایران در بلندمدت از این توافق بهرهمند شود، باید به توافق نهایی با ایالات متحده دست پیدا کند.»
بهنوشته گزارش واشینگتنپست، در حالی که رهبران جمهوری اسلامی بهدنبال بهرهبرداری از دستاوردهای پس از جنگ هستند، توافق با ترامپ یک شریان حیاتی اقتصادی در اختیار آنان قرار میدهد. ورود منابع مالی تازه در چارچوب توافق مقدماتی صلح ترامپ میتواند به رهبران جمهوری اسلامی فرصت دهد اقتصاد کشور را تثبیت و پس از ماهها جنگ، روند بازسازی را آغاز کنند.
معافیتهای تحریمی که به جمهوری اسلامی اجازه میدهد نفت ایران را با دلار آمریکا به فروش برساند و همچنین تعهدات مربوط به آزادسازی داراییهای بلوکهشده ایران، میتواند دسترسی حکومت ایران به میلیاردها دلار ارز خارجی مورد نیاز را فراهم کند.
واشینگتنپست در گزارش خود نوشت: «جمهوری اسلامی، که با وجود ترورهای ویرانگر در سطوح مختلف فرماندهی خود عمدتا ساختارش خود را حفظ کرده است، اکنون باید با خسارتها و ویرانیهای گسترده ناشی از جنگ مقابله کند.»
بهنوشته این روزنامه حتی پیش از آغاز جنگ نیز بحران فزاینده اقتصادی کشور، اصلیترین عامل نارضایتی داخلی به شمار میرفت اما منتقدان این توافق معتقدند این گشایش اقتصادی در نهایت به جمهوری اسلامی امکان خواهد داد نیروهای نظامی خود را بازسازی و از گروههای مسلح همپیمان خود، از جمله حزبالله لبنان، حمایت کند.
دولت ترامپ میگوید ایران را ملزم کرده است بخشی از داراییهای آزادشده خود را صرف خرید مواد غذایی از کشاورزان آمریکایی کند، اما درآمدهای نفتی ایران مشمول محدودیت مشابهی نیست.
بهنوشته واشینگتنپست ساختار حاکم بر ایران پس از جنگ با دو ارتش قدرتمند جهان، با روحیهای تقویتشده وارد مذاکرات صلح با ایالات متحده شد و از این مذاکرات برای کسب امتیازهای مهمی استفاده کرد؛ از جمله دریافت کمکهای اقتصادی، رسمیت یافتن کنترل ایران بر تنگه راهبردی هرمز و داشتن نقشی در پرونده درگیری میان اسرائیل و حزبالله لبنان.
با این حال، مقامهای دولت ترامپ میگویند این توافق «مبتنی بر عملکرد» است و بیشتر مشوقهای اقتصادی منوط به پایبندی جمهوری اسلامی به مفاد توافق اولیه، از جمله بازگشایی تنگه هرمز و پذیرش بازرسیهای هستهای، خواهد بود.
از زمان اجرایی شدن توافق در هفته گذشته، حجم زیادی از نفت ایران وارد بازارهای جهانی شده است. بر اساس آمار شرکت ردیابی دریایی تانکر تراکرز، حکومت ایران بیش از ۴۰ میلیون بشکه نفت صادر کرده است؛ بخش عمده این نفت، ذخایری بود که در دوره محاصره دریایی آمریکا در مخازن انباشته شده بود.
به گفته گرگوری برو، تحلیلگر ایران و بازارهای انرژی در موسسه مشاوره ریسک سیاسی اوراسیا گروپ در نیویورک، پس از آنکه صادرات ایران به وضعیتی باثبات برسد، انتظار میرود این کشور در هفتههای آینده روزانه بین ۱.۶ تا ۱.۷ میلیون بشکه نفت صادر کند.
برو به واشینگتنپست گفت این میزان صادرات طی دو ماه آینده حدود ۸ تا ۹ میلیارد دلار درآمد نفتی برای جمهوری اسلامی به همراه خواهد داشت.
او افزود: «ایران از این فروشها مقدار قابل توجهی ارز خارجی به دست خواهد آورد و در عمل این پول قابلیت استفاده در هر بخشی را خواهد داشت.»
به گفته او، تهران در عمل میتواند این درآمدها را هر جا که بخواهد هزینه کند؛ از جمله برای نیروهای نظامی خود یا گروههای نیابتی.
با این حال، برو معتقد است در کوتاهمدت این منابع مالی به معنای یک درآمد بادآورده برای ساختار امنیتی جمهوری اسلامی نخواهد بود زیرا نیازهای اقتصادی و بازسازی کشور آنقدر گسترده است که تهران ناچار خواهد شد بخش عمده این منابع را صرف بازسازی کند.
در طول دوره ۶۰ روزه مذاکراتی که در توافق پیشبینی شده است، مجموع منافع اقتصادی ایران، شامل درآمد حاصل از فروش نفت و داراییهای آزادشده، ممکن است به حدود ۳۰ میلیارد دلار برسد.
بهنوشته واشینگتنپست و بر اساس برخی برآوردها، هزینه بازسازی ایران پس از جنگ ممکن است به حدود ۳۰۰ میلیارد دلار برسد.
حملات هوایی آمریکا و اسرائیل هزاران سازه از جمله تاسیسات هستهای، مراکز نظامی، کارخانهها، جادهها، پلها، مراکز تحقیقاتی و انبارهای سوخت را تخریب یا نابود کرده است.
