ترامپ از توافق قطعی و همیشگی بر سر بازرسی‌های هسته‌ای ایران خبر داد، تهران رد کرد

هم‌زمان با ادامه رایزنی‌ها پس از تفاهم اولیه میان آمریکا و جمهوری اسلامی، اظهارات تازه مقام‌های دو طرف نشان می‌دهد اختلاف طرفین بر سر روایت مذاکرات، از پرونده هسته‌ای تا دارایی‌های آزادشده، همچنان ادامه دارد.

ترامپ سه‌شنبه دوم تیر در شبکه اجتماعی تروث‌سوشال نوشت جمهوری اسلامی «به‌طور کامل و قطعی» با «بالاترین سطح از بازرسی‌های هسته‌ای برای مدت بسیار طولانی در آینده، برای همیشه» موافقت کرده و اگر چنین توافقی وجود نداشت، مذاکرات دیگری نیز انجام نمی‌شد.

او همچنین نوشت دارایی‌های آزادشده جمهوری اسلامی در یک حساب امانی تحت کنترل آمریکا قرار خواهد گرفت و برای خرید مواد غذایی و اقلام پزشکی از آمریکا، از جمله ذرت، گندم و سویا، صرف خواهد شد.

رییس‌جمهوری آمریکا افزود بر اساس این موضوع و «دیگر امتیازهای مهم» جمهوری اسلامی، با باز ماندن تنگه هرمز و اعمال نشدن محاصره دریایی دیگری موافقت کرده است. او همچنین گفت ایران به این اقلام به‌شدت نیاز دارد و این وضعیت را یک «بحران انسانی» توصیف کرد.

اختلاف روایت‌ها درباره بازرسی‌های هسته‌ای

جی‌دی ونس، معاون رییس‌جمهوری آمریکا نیز مذاکرات برگزارشده در برگن‌اشتوک سوئیس را پایه‌ای مناسب برای دستیابی به توافق نهایی توصیف کرد و گفت تهران با بازگشت بازرسان هسته‌ای به ایران موافقت کرده است.

در مقابل مقام‌های جمهوری اسلامی اعلام کردند گفت‌وگو درباره پرونده هسته‌ای ایران هنوز آغاز نشده و توافقی برای بازگشت بازرسان آژانس یا سطح بازرسی‌ها نیز صورت نگرفته است.

اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت خارجه جمهوری اسلامی، دوشنبه گفت مقام‌های تهران در سوئیس هیچ دیداری با رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، نداشته‌اند و برنامه‌ای برای بازرسی آژانس از تاسیسات هسته‌ای آسیب‌دیده وجود ندارد.

تهران همچنین گفته است در مذاکراتی که با میانجی‌گری قطر و پاکستان برگزار شد، گفت‌وگو درباره برنامه هسته‌ای آغاز نشده و توافقی برای دعوت دوباره از بازرسان آژانس صورت نگرفته است.

علی شیرازی، عضو تحریریه ایران‌اینترنشنال، با ارزیابی این مواضع گفت: «دو احتمال مطرح است؛ یا این اظهارات برای مصرف داخلی و آرام کردن مخالفان تفاهم بیان شده است، یا جمهوری اسلامی از همان گام‌های نخست در حال فاصله گرفتن از تعهدات پیش‌بینی‌شده در تفاهم‌نامه است.»

تهران: درباره دارایی‌های آزادشده خودمان تصمیم می‌گیریم

علی بحرینی، سفیر جمهوری اسلامی در دفتر سازمان ملل در ژنو نیز گفت تنها جمهوری اسلامی درباره نحوه استفاده از دارایی‌های آزادشده تصمیم می‌گیرد و هیچ کشور دیگری در این تصمیم‌ها یا روندها نقشی نخواهد داشت.

او همچنین گفت در مذاکرات پیشرفت خوبی حاصل شده و قرار است طی روزهای آینده دو کارگروه برای بررسی رفع تحریم‌ها و فعالیت‌های هسته‌ای جمهوری اسلامی تشکیل شود.

به گفته بحرینی، پنج بخش از توافق اولیه باید به‌طور کامل اجرا شود تا مذاکرات درباره پرونده هسته‌ای و نقش احتمالی آژانس بین‌المللی انرژی اتمی آغاز شود.

در کنار پرونده هسته‌ای، لبنان و تنگه هرمز نیز از محورهای مهم گفت‌وگوها هستند. بحرینی گفت لبنان «بدون تردید» بخشی از تفاهم‌نامه اسلام‌آباد است و بر اساس آن نباید حمله جدیدی علیه لبنان صورت گیرد.

او افزود حمله به لبنان، از جمله جنوب این کشور و بیروت، خط قرمز جمهوری اسلامی است و اگر اسرائیل به هر شکلی تفاهم‌نامه را نقض کند، تهران پاسخ خواهد داد.

هم‌زمان، وزارت خارجه عمان و جمهوری اسلامی در بیانیه‌ای مشترک، به‌عنوان دو کشور ساحلی تنگه هرمز، بر تعهد خود به تامین عبور و مرور ایمن در این آبراه و حفظ حقوق حاکمیتی خود در آب‌های سرزمینی تاکید کردند.

در این بیانیه آمده است عمان همچنان از تفاهم‌نامه اسلام‌آباد میان آمریکا و جمهوری اسلامی حمایت می‌کند و بر ادامه گفت‌وگو و هماهنگی برای اجرای موفق آن تاکید دارد.

بر اساس این بیانیه، جمهوری اسلامی و عمان یک کارگروه مشترک در سطح وزارتخانه‌های خارجه تشکیل می‌دهند تا درباره مدیریت آینده کشتیرانی در تنگه هرمز، خدمات مرتبط و هزینه‌های آن بر اساس استانداردهای بین‌المللی به توافق برسند.

دو طرف همچنین با کشورهای ساحلی منطقه و دیگر طرف‌های ذی‌ربط درباره ترتیبات آینده این تنگه رایزنی خواهند کرد.

هم‌زمان، کاظم غریب‌آبادی، معاون وزیر خارجه و رییس هیات مذاکرات فنی جمهوری اسلامی، گفت مذاکرات فنی چهار کشور به پایان رسیده و طرف‌ها بر سر ترتیبات و سازوکار مذاکرات آتی به توافق رسیده‌اند.

او افزود بر اساس تفاهم به‌دست‌آمده، مذاکرات آینده زیر نظر کمیته عالی‌رتبه پیگیری اجرای یادداشت تفاهم اسلام‌آباد برگزار خواهد شد و یک «نقطه تماس» میان کشورهای عضو این یادداشت تفاهم برای تسهیل عبور ایمن کشتی‌های تجاری از تنگه هرمز ایجاد می‌شود.

مجموعه این موضع‌گیری‌ها نشان می‌دهد مسیر مذاکرات، با وجود اعلام پیشرفت در گفت‌وگوها، همچنان زیر سایه اختلاف روایت‌ها قرار دارد؛ آمریکا از توافق بر سر بازرسی‌های هسته‌ای، کنترل حساب امانی دارایی‌های آزادشده و امتیازهای جمهوری اسلامی سخن می‌گوید، اما مقام‌های تهران آغاز گفت‌وگو درباره پرونده هسته‌ای و نقش‌آفرینی دیگر کشورها در هزینه‌کرد این دارایی‌ها را رد می‌کنند.