معاون امنیتی و انتظامی استانداری خوزستان صبح دوشنبه ۱۸ خرداد از حمله به پتروشیمی کارون خبر داد. حمله به این تاسیسات راهبردی که با سپاه پاسداران مرتبط است، می‌تواند زنجیره تولید را در بخش نظامی و غیرنظامی، با اختلال مواجه کند.
پتروشیمی کارون متعلق به هلدینگ صنایع پتروشیمی خلیج فارس است که بزرگ‌ترین هلدینگ پتروشیمی ایران به شمار می‌رود.
گزارش‌های متعدد به‌ویژه از سوی وزارت خزانه‌داری آمریکا در سال ۲۰۱۹ نشان می‌دهد این هلدینگ با قرارگاه سازندگی خاتم‌الانبیا قراردادهای مهندسی، ساخت‌وساز و تامین مالی به ارزش صدها میلیون دلار منعقد کرده است.
به همین دلیل، آمریکا هلدینگ خلیج فارس و شبکه شرکت‌های تابعه‌اش را تحریم کرد، زیرا درآمدهای آن به حمایت مالی از سپاه پاسداران و قرارگاه خاتم کمک می‌کند.
سپاه پاسداران از طریق شرکت‌ها و قراردادهای بدون مناقصه، بخش قابل توجهی از درآمدهای پتروشیمی ایران شامل صادرات و پروژه‌ها را کنترل یا دریافت می‌کند.
این پول برای تامین بودجه فعالیت‌های نظامی و موشکی و عملیات منطقه‌ای سپاه مورد استفاده قرار می‌گیرد.
نقش پتروشیمی‌ها در زنجیره ساخت تسلیحات
به‌طور کلی، پتروشیمی‌ها، از جمله پتروشیمی کارون، مانند سایر بخش‌های صنعتی ایران، از سوی سپاه پاسداران در زنجیره ساخت تسلیحات گنجانده شده‌اند.
مواد شیمیایی تولیدشده در ماهشهر (که پتروشیمی کارون در آن قرار دارد) و عسلویه، می‌توانند به‌عنوان پیش‌ماده برای سوخت موشک‌های بالستیک یا حتی برنامه شیمیایی استفاده شوند.
اسرائیل در دور قبلی حملات به تاسیسات ماهشهر از جمله کارون و مجتمع‌های اطراف آن، به‌صراحت اعلام کرد این سایت‌ها برای برنامه موشکی جمهوری اسلامی، مواد شیمیایی تولید می‌کنند.
کارکرد غیرنظامی تولیدات پتروشیمی کارون
با این حال، تولیدات پتروشیمی کارون کارکرد غیرنظامی نیز دارد. کارون اولین و بزرگ‌ترین تولیدکننده ایزوسیانات‌ها در خاورمیانه است.
ایزوسیانات‌ها مواد شیمیایی پیشرفته‌ای هستند که پایه و اساس تولید پلی‌یورتان محسوب می‌شوند و در نبود آن‌ها، بسیاری از محصولات صنعتی و مصرفی، قابل تولید نیستند.
در زنجیره تولید، پتروشیمی کارون نقش تامین‌کننده اصلی و محوری ایفا می‌کند. این شرکت با دریافت مواد اولیه‌ای مانند تولوئن و بنزن از پتروشیمی‌های مجاور و با بهره‌گیری از کلر، مونوکسید کربن و هیدروژن، ایزوسیانات تولید می‌کند.
محصولات این پتروشیمی به واحدهای پایین‌دستی منتقل و به انواع فوم، عایق، چسب و پوشش‌های پلی‌یورتان تبدیل می‌شوند.
پروژه راهبردی «هایکو» در این پتروشیمی با هدف تامین داخلی مونوکسید کربن و هیدروژن اجرا شد و وابستگی کارون به منابع خارجی را به‌طور چشمگیری کاهش داد.
این مجتمع که تنها تولیدکننده ایزوسیانات در منطقه است، پیش‌تر با تولید محصولاتی با ارزش افزوده بالا، نقش موثری در کاهش وابستگی به واردات و تقویت خودکفایی صنعتی ایفا کرده بود.
آسیب به این واحد، همانند آنچه در حمله اخیر به واحد کلر و مخازن مربوطه رخ داد، می‌تواند کل زنجیره تولید در منطقه ماهشهر و صنایع وابسته را مختل کند.
واحد کلر از اجزای حیاتی فرآیند به شمار می‌رود، زیرا بدون آن تولید فوسژن متوقف می‌شود و در نتیجه خط تولید ایزوسیانات عملا از کار می‌افتد.
از جنبه صادراتی، کارون محصولات خود از جمله آنیلین را به کشورهایی مانند هند صادر می‌کند و بخشی از محصولات دیگر آن نیز به بازارهایی همچون روسیه، ترکیه و برخی کشورهای همسایه راه یافته است.
این صادرات علاوه بر ارزآوری، جایگاه ایران را در بازار منطقه‌ای مواد شیمیایی تقویت کرد.
تاثیر محصولات کارون بر طیف وسیعی از صنایع قابل توجه است. فوم‌های نرم مورد استفاده در مبلمان، تشک، صندلی خودرو و اسفنج، فوم‌های سخت برای استفاده در عایق حرارتی ساختمان‌ها، یخچال و فریزر، لوله‌ها و چسب‌های صنعتی، رنگ‌ها، کفی کفش، قطعات خودرو و عایق‌های صوتی و حرارتی، همگی با تولیدات پتروشیمی کارون مرتبط هستند.
