وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی استفاده حکومت ایران از لبنان را که از سوی رییسجمهور این کشور مطرح شده است، رد کرد. جوزف عون، رییسجمهوری لبنان، گفته است تهران، لبنان را به «مهره چانهزنی» خود تبدیل کرده است.
عباس عراقچی شنبه ۱۶ خرداد در پستی در حساب شبکه ایکس خود، در واکنش به انتقادات شدید رییسجمهوری لبنان، نوشت: «اگر لبنان مهره چانهزنی ایران بود، مدتها پیش به توافق رسیده بودیم. آقای رییسجمهور، لبنان را از دشمن واقعیاش نجات دهید.»
او گفت: «بر اساس اظهارات آقای عون، ممکن است تصور شود این ایران است که یکپنجم لبنان را اشغال کرده، یکچهارم لبنانیها را آواره کرده و هر روز کشور او را بمباران میکند.»
عراقچی پس از مصاحبه اخیر عون با سیانان، این واکنش را نشان داد.
روابط تهران و بیروت در سایه تحولات منطقه پس از حملات هفتم اکتبر حماس به اسرائیل دچار تنش شده است.
پس از کشته شدن حسن نصرالله، دبیرکل پیشین حزبالله لبنان و متحد تهران، در مهرماه ۱۴۰۳، موقعیت این گروه شبه نظامی لبنانی به شدت تضعیف شد.
بهدنبال مرگ او و آسیب دیدن بخش بزرگی از نیروهای حزبالله در عملیات موسوم به پیجرها، زمزمههای خلع سلاح حزبالله آغاز شد.
دولت لبنان نزدیک به یک سال پس از مرگ نصرالله، در مرداد ۱۴۰۴ کلیات طرح آمریکا برای خلع سلاح حزبالله را در جلسه کابینه خود تصویب کرد.
این طرح را تام باراک، نماینده ویژه دونالد ترامپ در منطقه، به دولت لبنان ارائه کرد.
همزمان با تصویب این طرح در کابینه لبنان، عراقچی در بخشی از مصاحبهاش با صداوسیمای جمهوری اسلامی در مورد حزبالله، تاکید کرد: «این بار اول نیست که برای خلع سلاح حزبالله و اینکه سلاح مقاومت را از کار بیندازند، تلاش میکنند. علت آن روشن است، چرا که در میدان نبرد، توانمندی سلاح مقاومت برای همگان آشکار شده است.»
مقاومت حزبالله در مقابل تصمیم دولت رسمی لبنان با حمایت جمهوری اسلامی، روابط تهران و بیروت را دستخوش تنش بیشتری کرد، تا آنجا که سه روز پس از مصاحبه عراقچی، در ۱۸ مرداد ۱۴۰۴، حزب «بلوک ملی لبنان» خواستار اقدام فوری دولت این کشور برای احضار سفیر جمهوری اسلامی در بیروت و معرفی او بهعنوان «عنصر نامطلوب» شد.
کمتر از یک هفته پس از مصوبه کابینه دولت لبنان، خبر سفر قریبالوقوع علی لاریجانی، دبیر وقت شورای عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی، به بیروت مورد انتقاد رسانهها و محافل سیاسی لبنان قرار گرفت.
این سفر دخالت آشکار تهران در امور داخلی لبنان و تلاشی برای تشویق حزبالله به حفظ سلاح، توصیف و از آن با عنوان «بیشرمی» و «جسارت» یاد شد.
اکنون کمتر از یک سال پس از مصوبه دولت لبنان، حزبالله همچنان در مقابل خلع سلاح مقاومت میکند. تهران نیز موضوع توقف حملات اسرائیل به حزبالله را در مذاکرات با آمریکا گنجانده است.
برخی رسانهها در ایران گزارش دادند فروشگاه جینوست در خیابان فرشته تهران، شنبه ۱۹ مهر و پس از برگزاری جشنی در ۱۸ مهر و انتشار ویدیوهای آن، بهدست نیروی انتظامی پلمب شد.
وبسایت خبری «آسیانیوز ایران» با اشاره به این اقدام نوشت که به نظر میرسد این برخورد، صرفا یک واکنش مقطعی نیست، بلکه بخشی از یک کارزار بزرگتر برای «کنترل بیشتر بر فضای اجتماعی، مقابله با نمایش ثروت و اجرای سختگیرانهتر قوانین» است.
بسیاری از کسبوکارها نگران تاثیر این سیاست تازه بر معیشت، سلامت روان شهروندان و زندگی اجتماعی آنها هستند.
فشار اقتصادی حکومت بر مردم و استفاده از آنها برای سرکوب
در هفتههای اخیر فشار حکومت بر کسبوکارها و شهروندان به دلیل سرپیچی از قانون حجاب اجباری، رقص و سرو مشروبات الکلی افزایش چشمگیری پیدا کرده است. از جمله، در پی انتشار ویدیوهایی از برگزاری جشنی در جزیره کیش با عنوان «قهوهپارتی» در رسانههای اجتماعی، دادستان عمومی و انقلاب کیش، از تشکیل پرونده و بازداشت برگزارکنندگان آن خبر داد.
یکی از زنان کافهداری که تجربه برخورد عوامل انتظامی با چنین جشنهایی را دارد به ایراناینترنشنال گفت شاهد بوده که مقامات در بعضی موارد از افراد بازداشتشده - بدون توجه به موقعیت مالیشان - وثیقه چند میلیاردی دریافت کرده و آنها را از کار کردن منع کردهاند.
او افزود بر اساس مشاهداتش بر این باور است که حساسیت بیشتری روی تجمعات تفریحی با حضور جوانها و نسل زد وجود دارد و نیروهای امنیتی با چنین رویدادهایی خشنتر برخورد میکنند.
مقامهای جمهوری اسلامی همواره چنین جشنهایی را «برخلاف شئونات اسلامی» و «هنجارشکنی» توصیف کرده و به نظر میرسد نگران الگوبرداری کسبوکارها از یکدیگر در این زمینهاند.
در ماههای اخیر ویدیوهایی از صاحبان چندین کافه در دزفول و قم در رسانههای اجتماعی منتشر شده که در آن در سخنانی شبیه به اعتراف اجباری یا به دلیل برگزاری جشن همراه با رقص و موسیقی، از مسئولان عذرخواهی و ابراز ندامت میکنند یا از مشتریان خود میخواهند برای جلوگیری از پلمب شدن، حجاب را رعایت کنند.
کارمند یک کافه در تهران به ایراناینترنشنال گفت مقامهای جمهوری اسلامی تلاش میکنند با فشار بر صاحبان کسبوکارها و تهدید به برخورد و پلمب اماکن، مردم را در برابر هم قرار دهند و از آنها به عنوان وسیلهای برای سرکوب و سانسور خودشان و زنان استفاده کنند.
پلمب به مثابه ابزار فشار سیاسی
از طرف دیگر، شواهد و گزارشهای رسیده حاکی است حکومت از بستن کسبوکارها برای انتقامگیری از مخالفانش هم استفاده میکند.
اطلاعات و گزارشهای رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهند دستکم در دو مورد، کسبوکار شهروندان به دلیل فعالیت سیاسی خود آنها یا نزدیکانشان و با هدف اعمال فشار بر افراد، به دستور نهادهای حکومتی در تهران پلمب شدهاند.
این برخورد در گذشته هم سابقه داشته و به عنوان مثال در آذر ۱۴۰۱ و همزمان با اعتراضات سراسری در خیزش «زن، زندگی، آزادی»، اداره اماکن برای توقف اعتصاب در شهرهای مختلف کردستان و نیز در ایلام و کرمانشاه، مغازه کسبهای را که در اعتصاب شرکت کرده بودند، پلمب کردند.
کارمند یک کافه در مشهد به ایراناینترنشنال گفت حکومت فکر میکند با پلمب و بازداشت، باقی رستورانها و کافهها را «از برگزاری ایونت» بازمیدارد اما تعداد این رخدادها روز به روز بیشتر میشود و در نهایت حتی پلمب هم کارگر نیست و مراسم بسیاری از چشمش در میرود.
او افزود: «غول از چراغ جادو بیرون آمده و دیگر به آن برنمیگردد.»
مردم چه میگویند؟
رسانههای اجتماعی از جمله ایکس و اینستاگرام سرشار از روایت شهروندان از پلمب شدن کسبوکارها و فشار اجتماعی بر زنان برای حجاب اجباریاند.
گروهی از زنان با اشاره به پلمب کافه و رستورانها و جریمههای موجود، بر این باورند تنها زمانی میتوان گفت حجاب اجباری در ایران برچیده شده که زنان بتوانند آزادانه با پوشش دلخواه خود در مدرسه، دانشگاه، محل کار و اماکن دولتی حاضر شوند و مدارک هویتی بدون حجاب اجباری داشته باشند.
برخی دیگر از زنان هم با اشاره به فشار موجود بر آنها در محل کار برای حجاب اجباری، میگویند حجاب آزاد نشده، بلکه حکومت بهدلیل شجاعت زنها در سرپیچی از قانون حجاب اجباری و همچنین ترس از اعتراضات مردم بهخاطر فشارهای اجتماعی و شرایط سخت معیشتی، مستاصل شده است.
در کشوری با فرهنگ طولانی قهوهخانهداری در کنار نبود فضاهای تفریحی کافی و آزادیهای اجتماعی، کافهها جزو معدود مکانهای مورد علاقه جوانها برای جمع شدن و تنفساند.
فشار بر کافهها و رستورانها بر سر حجاب و بگیر و ببند زنان، ممکن است باعث جرقه خوردن دور جدید اعتراضات ضدحکومتی در ایران بشود.
