پیامهای رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهد بسیاری از شهروندان با ابراز نگرانی از توافق احتمالی میان جمهوری اسلامی و آمریکا، آن را خیانت در حق مردم ایران و نادیده گرفتن خون کشتهشدگان اعتراضهای دیماه میدانند.
شهروندان با ابراز ناامیدی از سیاستهای دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، تاکید کردند توافق باعث تغییر رفتار حکومت نمیشود.
موج ناامیدی از سیاستهای ترامپ
احتمال توافق بر سر یک آتشبس ۶۰ روزه میان تهران و واشینگتن تقویت شده است و ترامپ نیز در شبکه تروثسوشال تاکید کرد که این توافق در آستانه نهایی شدن است.
یکی از شهروندان در پیامی گفت ترامپ به مردم ایران «قول کمک» داده بود و اگر با این حکومت مذاکره کند، به معنای رها کردن مردمی است که به او اعتماد کردهاند.
شهروند دیگری با انتقاد از سیاستهای ترامپ هشدار داد جمهوری اسلامی به «تعهدات» خود پایبند نمیماند و تا زمانی که این حکومت بر سر کار است، مردم ایران و جهان روی آرامش را نخواهند دید.
مخاطب دیگری با اشاره به افزایش اعدامها و سرکوبهای سیاسی در ایران، توافق احتمالی میان آمریکا و جمهوری اسلامی را نشانی از پایمال شدن خون جاویدنامان دیماه دانست.
او با تاکید بر اینکه دستیابی به توافق در نهایت به قربانی کردن مردم ایران خواهد انجامید، یادآور شد آنچه ۹۰ میلیون ایرانی خواهان آن هستند، «سرنگونی» حکومت جمهوری اسلامی است.
در پیامی دیگر، شهروندی نوشت مردم بیش از آنچه به خود و آینده تباه شدهشان نگاه کنند، به مادری فکر میکنند که فرزندش را در اعتراضات دیماه از دست داده اما امیدوار بود که ظلم پایدار نیست.
در میان پیامهای رسیده، برخی شهروندان با ابراز تردید نسبت به تاثیر اقتصادی توافق نوشتند حتی اگر پس از آن کاهش قیمتی رخ دهد، این «آرامش گذرا» جایگزین «نجات همیشگی» نخواهد شد.
تاکید برخی شهروندان بر لزوم اقدام از داخل کشور
شماری از شهروندان، نگران از تداوم جمهوری اسلامی و قطع حملات آمریکا به مواضع حکومت، بر این باورند که باید مردم سرنوشت کشور را به دست بگیرند و مسیر تغییر را از داخل رقم بزنند.
یکی از شهروندان در پیامی به ایراناینترنشنال نوشت دیگر امیدی به کمکرسانی ترامپ نیست و پس از کشته شدن نزدیک به ۴۰ هزار نفر در دیماه، «مماشات با حکومت» محلی از اعراب ندارد. به باور او، مردم ایران خود باید کار را تمام کنند.
مخاطب دیگری ضمن دعوت مردم به آمادهباش برای قیام نهایی یادآور شد: «ما خودمان باید کاری برای خود انجام بدهیم، حتی اگر تکتک ما کشته شویم. اما مرگ با شرافت بهتر از زندگی بیعدالت است.»
شهروند دیگری نیز در پیامی مشابه گفت تمام دنیا میدانند ایرانیان چه میخواهند و از وضعیت داخل کشور بهتر از هر شهروندی خبر دارند. به باور او، نفع این کشورها در سکوت است و همین نشان میدهد مردم ایران باید به خود امید ببندند.
شماری دیگر از شهروندان با انتقاد از آنچه «انتظار برای نجات» از سوی بازیگران خارجی خواندند، تاکید کردند مردم نباید چشم به تصمیمهای ترامپ بدوزند و باید از طریق مبارزه مدنی و اقتصادی و اعتصاب برای تغییر شرایط اقدام کنند.
این واکنشها در شرایطی منتشر میشود که هنوز مقامهای رسمی دو طرف جزییات تازهای درباره توافق احتمالی اعلام نکردهاند، اما افزایش گمانهزنیها به طرح دیدگاههای متفاوت و در برخی موارد تاکید بر اقدام از داخل کشور منجر شده است.
برخی رسانهها در ایران گزارش دادند فروشگاه جینوست در خیابان فرشته تهران، شنبه ۱۹ مهر و پس از برگزاری جشنی در ۱۸ مهر و انتشار ویدیوهای آن، بهدست نیروی انتظامی پلمب شد.
وبسایت خبری «آسیانیوز ایران» با اشاره به این اقدام نوشت که به نظر میرسد این برخورد، صرفا یک واکنش مقطعی نیست، بلکه بخشی از یک کارزار بزرگتر برای «کنترل بیشتر بر فضای اجتماعی، مقابله با نمایش ثروت و اجرای سختگیرانهتر قوانین» است.
بسیاری از کسبوکارها نگران تاثیر این سیاست تازه بر معیشت، سلامت روان شهروندان و زندگی اجتماعی آنها هستند.
فشار اقتصادی حکومت بر مردم و استفاده از آنها برای سرکوب
در هفتههای اخیر فشار حکومت بر کسبوکارها و شهروندان به دلیل سرپیچی از قانون حجاب اجباری، رقص و سرو مشروبات الکلی افزایش چشمگیری پیدا کرده است. از جمله، در پی انتشار ویدیوهایی از برگزاری جشنی در جزیره کیش با عنوان «قهوهپارتی» در رسانههای اجتماعی، دادستان عمومی و انقلاب کیش، از تشکیل پرونده و بازداشت برگزارکنندگان آن خبر داد.
یکی از زنان کافهداری که تجربه برخورد عوامل انتظامی با چنین جشنهایی را دارد به ایراناینترنشنال گفت شاهد بوده که مقامات در بعضی موارد از افراد بازداشتشده - بدون توجه به موقعیت مالیشان - وثیقه چند میلیاردی دریافت کرده و آنها را از کار کردن منع کردهاند.
او افزود بر اساس مشاهداتش بر این باور است که حساسیت بیشتری روی تجمعات تفریحی با حضور جوانها و نسل زد وجود دارد و نیروهای امنیتی با چنین رویدادهایی خشنتر برخورد میکنند.
مقامهای جمهوری اسلامی همواره چنین جشنهایی را «برخلاف شئونات اسلامی» و «هنجارشکنی» توصیف کرده و به نظر میرسد نگران الگوبرداری کسبوکارها از یکدیگر در این زمینهاند.
در ماههای اخیر ویدیوهایی از صاحبان چندین کافه در دزفول و قم در رسانههای اجتماعی منتشر شده که در آن در سخنانی شبیه به اعتراف اجباری یا به دلیل برگزاری جشن همراه با رقص و موسیقی، از مسئولان عذرخواهی و ابراز ندامت میکنند یا از مشتریان خود میخواهند برای جلوگیری از پلمب شدن، حجاب را رعایت کنند.
کارمند یک کافه در تهران به ایراناینترنشنال گفت مقامهای جمهوری اسلامی تلاش میکنند با فشار بر صاحبان کسبوکارها و تهدید به برخورد و پلمب اماکن، مردم را در برابر هم قرار دهند و از آنها به عنوان وسیلهای برای سرکوب و سانسور خودشان و زنان استفاده کنند.
پلمب به مثابه ابزار فشار سیاسی
از طرف دیگر، شواهد و گزارشهای رسیده حاکی است حکومت از بستن کسبوکارها برای انتقامگیری از مخالفانش هم استفاده میکند.
اطلاعات و گزارشهای رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهند دستکم در دو مورد، کسبوکار شهروندان به دلیل فعالیت سیاسی خود آنها یا نزدیکانشان و با هدف اعمال فشار بر افراد، به دستور نهادهای حکومتی در تهران پلمب شدهاند.
این برخورد در گذشته هم سابقه داشته و به عنوان مثال در آذر ۱۴۰۱ و همزمان با اعتراضات سراسری در خیزش «زن، زندگی، آزادی»، اداره اماکن برای توقف اعتصاب در شهرهای مختلف کردستان و نیز در ایلام و کرمانشاه، مغازه کسبهای را که در اعتصاب شرکت کرده بودند، پلمب کردند.
کارمند یک کافه در مشهد به ایراناینترنشنال گفت حکومت فکر میکند با پلمب و بازداشت، باقی رستورانها و کافهها را «از برگزاری ایونت» بازمیدارد اما تعداد این رخدادها روز به روز بیشتر میشود و در نهایت حتی پلمب هم کارگر نیست و مراسم بسیاری از چشمش در میرود.
او افزود: «غول از چراغ جادو بیرون آمده و دیگر به آن برنمیگردد.»
مردم چه میگویند؟
رسانههای اجتماعی از جمله ایکس و اینستاگرام سرشار از روایت شهروندان از پلمب شدن کسبوکارها و فشار اجتماعی بر زنان برای حجاب اجباریاند.
گروهی از زنان با اشاره به پلمب کافه و رستورانها و جریمههای موجود، بر این باورند تنها زمانی میتوان گفت حجاب اجباری در ایران برچیده شده که زنان بتوانند آزادانه با پوشش دلخواه خود در مدرسه، دانشگاه، محل کار و اماکن دولتی حاضر شوند و مدارک هویتی بدون حجاب اجباری داشته باشند.
برخی دیگر از زنان هم با اشاره به فشار موجود بر آنها در محل کار برای حجاب اجباری، میگویند حجاب آزاد نشده، بلکه حکومت بهدلیل شجاعت زنها در سرپیچی از قانون حجاب اجباری و همچنین ترس از اعتراضات مردم بهخاطر فشارهای اجتماعی و شرایط سخت معیشتی، مستاصل شده است.
در کشوری با فرهنگ طولانی قهوهخانهداری در کنار نبود فضاهای تفریحی کافی و آزادیهای اجتماعی، کافهها جزو معدود مکانهای مورد علاقه جوانها برای جمع شدن و تنفساند.
فشار بر کافهها و رستورانها بر سر حجاب و بگیر و ببند زنان، ممکن است باعث جرقه خوردن دور جدید اعتراضات ضدحکومتی در ایران بشود.
