مستند «یک رفاقت از زندان وکیلآباد مشهد تا سن دیگو» تهیه شده از سوی شبکه ایراناینترنشنال به کارگردانی اردوان روزبه، در بخش مستند و تحلیل سیاسی تلویزیونی برنده جایزه تلی سال ۲۰۲۶ شد.
جایزه تلی یک رقابت بینالمللی در حوزه تولیدات ویدیویی، تلویزیونی، تبلیغات و محتوای دیجیتال است که از سال ۱۹۷۹ میلادی برگزار میشود و داورانی از شرکتهایی بزرگ مثل نتفلیکس و اچ.بی.او، هزاران اثر ارسالی را بررسی میکنند.
مستند «یک رفاقت: از زندان وکیلآباد مشهد تا سن دیگو» امسال در رقابت با ۱۳ هزار اثر از از سراسر جهان برنده جایزه شد.
این مستند روایتگر داستان واقعی و غیرمنتظره دوستی میان مایکل وایت، کهنهسرباز آمریکایی، و مهدی وطنخواه، فعال سیاسی ایرانی است؛ دو زندانی که در بند عمومی زندان وکیلآباد مشهد با یکدیگر آشنا شدند.
مایکل وایت در سال ۲۰۱۸ پس از سفر به ایران بازداشت شد و در بازداشتگاههای امنیتی جمهوری اسلامی تحت بازجوییهای سنگین، شکنجه روانی و فشار برای اعتراف اجباری قرار گرفت. او بعدها روایت کرد که بازجویان تلاش داشتند او را وادار کنند اعتراف کند برای آمریکا و اسرائیل جاسوسی میکرده است.
مستند، فراتر از یک روایت شخصی، به موضوع گروگانگیری شهروندان خارجی از سوی جمهوری اسلامی بهعنوان ابزاری برای فشار سیاسی و باجخواهی دیپلماتیک میپردازد؛ سیاستی که در سالهای گذشته در پروندههایی چون جیسون رضاییان، نزار زکا و دیگر زندانیان دوتابعیتی نیز تکرار شده است. در بخشی از روایت، حتی به مایکل وایت گفته میشود که او میتواند بخشی از معامله تبادل زندانیان میان تهران و واشینگتن باشد.
این مستند همچنین تصویری از ساختار سرکوب در جمهوری اسلامی ارائه میدهد؛ کشوری که از سوی نهادهای حقوق بشری بهعنوان یکی از بزرگترین زندانهای روزنامهنگاران، فعالان سیاسی و مخالفان شناخته میشود و همواره در فهرست کشورهایی با بالاترین آمار اعدام در جهان قرار دارد.
داستان «یک رفاقت: از زندان وکیلآباد مشهد تا سن دیگو» اما تنها درباره زندان و شکنجه نیست؛ این فیلم درباره پیوند انسانی میان دو انسان از دو سرزمین است که در دل یکی از تاریکترین تجربههای زندگیشان شکل گرفت.
مایکل وایت پس از آزادی و بازگشت به آمریکا، تلاش گستردهای را برای کمک به خروج مهدی وطنخواه، زندانی سیاسی، از ایران آغاز کرد و در نهایت مهدی توانست به آمریکا مهاجرت کند و اکنون در سن دیگو زندگی میکند.
این مستند پیش از این جوایز بهترین فیلمبرداری و تدوین را در جشنواره فیلم مستند کوتاه نیویورک برای آیدین روزبه به ارمغان آورده بود.
