دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، دوشنبه ۲۸ اردیبهشت اعلام کرد که حمله برنامهریزیشده سهشنبه به جمهوری اسلامی را متوقف کرده تا فرصتی برای انجام مذاکرات برای پایان دادن به جنگ فراهم شود؛ اقدامی که پس از ارسال یک پیشنهاد جدید صلح از سوی تهران به واشینگتن صورت گرفته است.
ترامپ گفت: «ما بزرگترین ارتش جهان را داریم. ما اجازه نخواهیم داد ایران سلاح هستهای داشته باشد، بنابراین این سه کشور به علاوه کشورهای دیگر با من تماس گرفتند و آنها بهطور مستقیم با مردم ما و در حال حاضر با ایران در ارتباط هستند و به نظر میرسد احتمال بسیار خوبی وجود دارد که بتوانند به نتیجهای برسند. اگر بتوانیم این کار را بدون بمباران وحشتناک انجام دهیم، بسیار خوشحال خواهم شد.»
ترامپ گفت: «به ارتش آمریکا دستور دادهام حمله برنامهریزیشده به ایران برای فردا انجام نشود، اما همچنین به آنها دستور دادهام که در صورت نرسیدن به یک توافق قابل قبول، در هر لحظه آماده اجرای یک حمله کامل و گسترده علیه ایران باشند.»
خبرگزاری رویترز در گزارشی تاکید که پیشتر هیچ حملهای بهطور رسمی اعلام نشده بود و این خبرگزاری نتوانسته مشخص کند که آیا تدارکاتی برای حملاتی که بهمعنای ازسرگیری جنگی باشد که ۹ اسفند آغاز شد، انجام شده است یا نه.
بهگزارش رویترز، ترامپ که برای دستیابی به توافقی جهت بازگشایی تنگه هرمز تحت فشار است، پیشتر نیز ابراز امیدواری کرده بود که توافق برای پایان جنگ نزدیک است و همزمان تهدید کرده بود در صورت عدم توافق، حملات سنگینی علیه جمهوری اسلامی انجام خواهد داد.
او در پیام خود نوشت که رهبران قطر، عربستان سعودی و امارات متحده عربی از او خواستهاند حمله را متوقف کند، زیرا «توافقی حاصل خواهد شد که برای ایالات متحده آمریکا، همه کشورهای خاورمیانه و فراتر از آن بسیار قابل قبول خواهد بود.»
او جزئیاتی درباره این توافق ارائه نکرد اما گفت: «ما به اسرائیل اطلاع دادهایم، به افراد دیگری در خاورمیانه که با ما در ارتباط بودهاند نیز اطلاع دادهایم و این یک تحول بسیار مثبت است، اما خواهیم دید که آیا به نتیجهای میرسد یا خیر.»
او افزود: «ما دورههایی داشتهایم که فکر میکردیم تقریباً به توافق نزدیک شدهایم و به نتیجه نرسیدیم، اما این کمی متفاوت است.»
ترامپ ضمن تاکید دوباره بر این موضوع که تهران نباید به سلاح هستهای دست یابد، در پاسخ به پرسش شبکه خبری سیانان درباره ایران گفت: «ما کشوری را که قرار بود به سلاح هستهای دست پیدا کند متوقف کردیم و عملا ارتش آن را نابود کردیم. آنها دیگر نیروی دریایی ندارند. نیروی هوایی ندارند. تقریبا از نظر نظامی نابود شدهاند. این موضوع کوچکی نیست. مسالهای بسیار بزرگ است.»
او افزود: «ما همین حالا هم میتوانیم منطقه را ترک کنیم. بازسازی آن وضعیت برای آنها ۲۵ سال زمان خواهد برد. فکر میکنم آخرین چیزی که اکنون به آن فکر میکنند مساله هستهای است. حالا باید این موضوع را به صورت مکتوب ثبت کنند.»
رییسجمهوری آمریکا اضافه کرد: «ما کاملا ارتش آنها را نابود کردهایم. رهبری آنها را از بین بردیم. همانطور که میدانید رهبرانشان دیگر وجود ندارند. رهبران رده اول از بین رفتهاند. رهبران رده دوم هم از بین رفتهاند و اکنون با نیمی از رده سوم درگیر هستیم.»
ترامپ همچنین گفت: «فکر میکنم پیشرفت بسیار زیادی داشتهایم و موضوع بسیار ساده است. ما نمیخواهیم وارد چنین وضعیتی شویم.»
او افزود: «من گفتم یک سفر کوتاه به خاورمیانه خواهیم داشت و با ایران روبهرو خواهیم شد چون آنها بهشدت دنبال دستیابی به سلاح هستهای هستند و تنها دلیلی که آن را میخواهند استفاده از آن است. گفتم از انجام این کار خوشم نمیآید، چون اوضاع برای ما بسیار خوب پیش میرفت اما این مهمترین کاری است که میتوانیم انجام دهیم. ما نمیتوانیم اجازه دهیم ایران به سلاح هستهای دست پیدا کند.»
ترامپ اضافه کرد: «پس این کار را انجام دادیم و وقتی انجامش دادیم با مقداری مقاومت روبهرو شدیم اما در نهایت آنها را نابود کردیم.»
او همچنین گفت: «ما یک دیوار فولادی عظیم داریم که هیچ قایقی نمیتواند از آن عبور کند، محاصرهای که هیچ قایقی قادر به عبور از آن نیست، و حتی یک قایق هم نتوانسته از محاصره ما عبور کند.»
این اظهارات پس از آن مطرح شد که اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی، تایید کرد دیدگاههای تهران «از طریق پاکستان به طرف آمریکایی منتقل شده است».
بقایی نیز از جزییات تازهترین پیشنهاد صلح جمهوری اسلامی سخن نگفت. آمریکا پیشنهادهای قبلی تهران را ناکافی خوانده و آنها را رد کرده بود.
یک منبع پاکستانی نیز در گفتوگو با رویترز تایید کرد که اسلامآباد، که از زمان میزبانی تنها دور مذاکرات صلح در ماه گذشته، نقش انتقال پیام میان طرفین را بر عهده داشته، آخرین پیشنهاد تهران را به واشینگتن منتقل کرده است. با این حال، این منبع گفت پیشرفت در مذاکرات دشوار بوده است.
این منبع پاکستانی افزود: «دو طرف مدام خطوط هدف خود را تغییر میدهند.»
او اضافه کرد: «زمان زیادی نداریم.»
پیشنهادی مشابه پیشنهادهای قبلی
یک مقام ارشد جمهوری اسلامی که نامش اعلام نشده به خبرگزاری رویترز گفت پیشنهاد جدید تهران در بسیاری از جنبهها مشابه پیشنهاد قبلی جمهوری اسلامی است که ترامپ هفته گذشته آن را «مزخرف» توصیف کرده بود.
این پیشنهاد در گام نخست بر پایان جنگ، بازگشایی تنگه هرمز، که مسیر اصلی انتقال نفت است و تهران عملاا آن را مسدود کرده، لغو تحریمها، برچیدن محاصره دریایی و آزادسازی داراییهای مسدودشده ایران تمرکز دارد.
به گفته این منبع، موضوعات بحثبرانگیز مربوط به برنامه هستهای ایران و غنیسازی اورانیوم به مراحل بعدی مذاکرات موکول خواهد شد.
با این حال، بهنوشته رویترز در نشانهای از نرمتر شدن موضع واشینگتن، این مقام ارشد جمهوری اسلامی گفت آمریکا روز دوشنبه با آزادسازی یکچهارم از داراییهای مسدودشده ایران، به ارزش دهها میلیارد دلار در بانکهای خارجی موافقت کرده است. تهران خواهان آزادسازی کامل این داراییهاست.
این مقام همچنین گفت واشینگتن در زمینه ادامه برخی فعالیتهای هستهای صلحآمیز ایران تحت نظارت آژانس بینالمللی انرژی اتمی انعطاف بیشتری نشان داده است.
ایالات متحده تhیید نکرده که در مذاکرات با چنین مواردی موافقت کرده باشد.
خبرگزاری تسنیم، وابسته به سپاه پاسداران نیز به نقل از منبعی ناشناس گزارش داد که آمریکا موافقت کرده است در طول مذاکرات، تحریمهای نفتی ایران را لغو کند.
مقامهای بلافاصله به این گزارش واکنش نشان ندادند، اما یک مقام آمریکایی که نخواست نامش فاش شود، در گفتوگو با رویترز این ادعا را نادرست خواند.
دونالد ترامپ نیز دوشنبه پس از آنکه اعلام کرد حمله برنامهریزیشده به جمهوری اسلامی را فعلا متوقف کرده است، به نیویورکپست گفت: «پس از دریافت پاسخ اخیر جمهوری اسلامی درباره مذاکرات، دیگر تمایلی به دادن هیچ امتیازی به تهران ندارد.»
پس از این اظهارات و ابراز خوشبینی ترامپ درباره احتمال رسیدن به توافقی با جمهوری اسلامی، لیندسی گراهام، سناتور ارشد جمهوریخواه و از حامیان دونالد ترامپ در پستی در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «هرگونه توافق میان واشینگتن و تهران باید برای تایید به کنگره ارائه شود همانطور که در دوره ریاستجمهوری اوباما درباره برجام،این روند طی شد.»
او افزود: «اگر بتوانیم از طریق راهحلهای دیپلماتیک و در عین حال با تحقق اهداف امنیت ملیمان به این درگیری پایان دهیم، این دستاورد بزرگی خواهد بود.»
گراهام نوشت ترامپ خواستار آن است که «تنگه هرمز باید بدون هیچگونه مداخلهای از سوی ایران باز بماند»، «ایران باید برنامه موشکهای بالستیک دوربرد و هرگونه تلاش برای دستیابی به سلاح هستهای را کنار بگذارد» و «حمایت از تمامی گروههای نیابتی تروریستی در منطقه را متوقف کند.»
گراهام نوشت: «اما اینکه بگویم نسبت به اینکه ایران واقعا با شرایطی موافقت کند که این توافق را بهطور اساسی متفاوت از برجام کند، یا وارد توافقی شود که در بلندمدت دوام بیاورد، تردید دارم.»
