نیویورکتایمز در گزارشی تحقیقی فاش کرد که اسرائیل بیش از یک سال در صحرای غربی عراق دو پایگاه مخفی ایجاد و بهطور متناوب از آنها برای پشتیبانی از عملیات نظامی علیه حکومت ایران استفاده کرده است؛ پایگاههایی که به گفته مقامهای عراقی و منطقهای، در جنگ ۱۲ روزه نیز نقش داشتهاند.
این گزارش همچنین به کشته شدن یک چوپان عراقی اشاره میکند که به گفته خانوادهاش، پس از کشف یکی از این پایگاهها جان خود را از دست داده است.
به گزارش نیویورکتایمز، ماجرا از سوم مارس [۱۲ اسفند] آغاز شد؛ زمانی که عوض الشمری، چوپان ۲۹ ساله اهل منطقه النخیب در غرب عراق، برای خرید مایحتاج روزانه از محل سکونت خود خارج شد اما هرگز بازنگشت.
سه شاهد از ساکنان بادیهنشین منطقه به این روزنامه گفتهاند که خودروی او هنگام بازگشت توسط یک بالگرد تعقیب شد و هدف شلیکهای متعدد قرار گرفت تا سرانجام در میان شنهای بیابان متوقف شد. چند ساعت بعد، خانواده او خودروی سوخته و جسدش را پیدا کردند.
به گفته امیر الشمری، پسرعموی او، عوض پیش از کشته شدن با فرماندهی نظامی منطقه تماس گرفته و حضور سربازان، بالگردها، چادرها و یک باند فرود را در منطقه گزارش کرده بود؛ تاسیساتی که مقامهای ارشد عراقی و منطقهای میگویند بخشی از یک پایگاه مخفی اسرائیل برای پشتیبانی از عملیات علیه ایران بوده است.
دو پایگاه اسرائیلی در عراق؛ یکی افشا شد، دیگری همچنان در ابهام
نیویورکتایمز به نقل از مقامهای عراقی گزارش داده که اسرائیل دستکم دو پایگاه مخفی در صحرای غربی عراق داشته است. وجود یکی از این پایگاهها پیشتر توسط والاستریت ژورنال گزارش شده بود، اما مقامهای عراقی اکنون از وجود پایگاه دومی نیز خبر دادهاند که تاکنون علنی نشده بود.
بر اساس این گزارش، پایگاهی که عوض الشمری به آن برخورد کرد، پیش از جنگ اخیر میان آمریکا، اسرائیل و جمهوری اسلامی ایجاد شده بود و در جنگ ۱۲ روزه در خرداد علیه تهران مورد استفاده قرار گرفت.
یکی از مقامهای امنیتی منطقهای به نیویورکتایمز گفته اسرائیل از اواخر سال ۲۰۲۴ برای ساخت این پایگاه برنامهریزی میکرد و در حال شناسایی مناطق دورافتاده برای استفاده در درگیریهای آینده بود.
به گفته دو مقام امنیتی منطقه، این پایگاه برای پشتیبانی هوایی، سوختگیری و ارائه خدمات پزشکی به نیروهای اسرائیلی به کار میرفت و هدف آن کاهش فاصله پروازی هواپیماهای اسرائیلی تا ایران بود.
این مقامها تاکید کردهاند که پایگاه مذکور در عملیات اسرائیل علیه جمهوری اسلامی در سال ۲۰۲۵ «بسیار موثر» بوده است.
تردیدها درباره اطلاع آمریکا از حضور اسرائیل در عراق
نیویورکتایمز مینویسد اطلاعات مقامهای منطقهای نشان میدهد دستکم یکی از این پایگاهها از ژوئن ۲۰۲۵ [خرداد ۱۴۰۴] یا حتی پیشتر برای آمریکا شناختهشده بوده است؛ موضوعی که این احتمال را مطرح میکند واشینگتن از حضور نیروهای اسرائیلی در خاک عراق اطلاع داشته اما آن را با بغداد در میان نگذاشته باشد.
مقامهای منطقهای گفتهاند ساختار امنیتی عراق و نقش آمریکا در آن، بخشی از محاسبات اسرائیل برای فعالیت مخفیانه در خاک عراق بوده است.
دو مقام امنیتی عراق نیز به این روزنامه گفتهاند که در جریان جنگهای اخیر، واشینگتن بغداد را وادار کرده بود برای حفاظت از هواپیماهای آمریکایی، رادارهای خود را خاموش کند؛ اقدامی که وابستگی عراق به آمریکا برای تشخیص تهدیدهای هوایی را افزایش داده بود.
در همین حال، فرماندهان سابق ارتش آمریکا و دیپلماتهای آمریکایی به نیویورکتایمز گفتهاند با توجه به همکاری نزدیک نظامی آمریکا و اسرائیل، «غیرقابل تصور» است که فرماندهی مرکزی ارتش آمریکا (سنتکام) از حضور اسرائیل در غرب عراق بیاطلاع بوده باشد.
حمله به نیروهای عراقی و شناسایی پایگاه
بر اساس گزارش، ارتش عراق پیش از کشف پایگاه توسط چوپان، بیش از یک ماه به حضور احتمالی نیروهای اسرائیلی در بیابان مشکوک بود و فعالیتها را از دور زیر نظر داشت.
ژنرال علی الحمدانی، فرمانده نیروهای فرات غربی عراق، به نیویورکتایمز گفته است: «تا امروز، دولت درباره این موضوع سکوت کرده است.»
پس از گزارش عوض الشمری، نیروهای شناسایی عراق به منطقه اعزام شدند، اما طبق اعلام مقامهای عراقی، هدف حمله قرار گرفتند؛ حملهای که در آن یک سرباز کشته، دو نفر زخمی و دو خودرو منهدم شد.
حمدانی گفته است پس از تماس فرماندهان عراقی با ارتش آمریکا و دریافت این پاسخ که نیروهای حاضر آمریکایی نیستند، مقامهای عراقی نتیجه گرفتند که با نیروهای اسرائیلی روبهرو بودهاند. او گفت: «وقتی تایید شد نیروها آمریکایی نیستند، فهمیدیم که اسرائیلی هستند.»
افشای پایگاه دوم و نگرانی درباره حاکمیت عراق
چهار روز پس از حمله به نیروهای عراقی، پارلمان عراق فرماندهان نظامی را برای ارائه توضیح فراخواند.
حسن فدعام، یکی از نمایندگان حاضر در جلسه، به نیویورکتایمز گفت: «پایگاه النخیب فقط همان پایگاهی است که کشف شد.» یک مقام دیگر عراقی نیز وجود پایگاه دوم اسرائیل در صحرای غربی عراق را تایید کرده، اما محل دقیق آن را فاش نکرده است.
گزارش نیویورکتایمز میگوید افشای این پایگاهها پرسشهای دشواری را برای بغداد ایجاد کرده است؛ از جمله اینکه آیا نیروهای عراقی واقعاً از حضور خارجی در خاک کشور بیاطلاع بودهاند یا از آن اطلاع داشته اما سکوت کردهاند.
وعد الکدو، نماینده پارلمان عراق که در جلسه محرمانه توجیهی شرکت داشته، به این روزنامه گفته است: «این موضوع نشاندهنده بیاعتنایی آشکار به حاکمیت عراق، دولت و نیروهای آن و همچنین کرامت مردم عراق است.»
پیامدهای منطقهای؛ تشدید تنش میان ایران، عراق و آمریکا
نیویورکتایمز مینویسد افشای پایگاههای اسرائیلی میتواند تلاشهای آمریکا برای مهار نفوذ حکومت ایران در عراق را پیچیدهتر کند و تعادل شکننده بغداد میان تهران و واشینگتن را بیش از پیش تحت فشار قرار دهد.
رمزی مردینی، بنیانگذار موسسه تحلیل ریسک ژئوپول لب، به این روزنامه گفته است: «همکاری با آمریکا اکنون ممکن است بهعنوان همسویی با اسرائیل تعبیر شود. اگر جنگ با ایران از سر گرفته شود، این موضوع میتواند بهانهای برای دخالت نظامی مستقیمتر ایران در عراق باشد.»
به گفته گزارش، پایگاه اسرائیلی در النخیب اکنون دیگر فعال نیست، اما وضعیت پایگاه دوم همچنان نامشخص است.
در همین حال، خانواده عوض الشمری همچنان خواهان تحقیق درباره مرگ او هستند. امیر الشمری، پسرعموی او، به نیویورکتایمز گفته است: «آنها میخواهند دولت بررسی کند چرا این اتفاق افتاد و حقوق او محترم شمرده شود.»
