دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، جمعه در آخرین دور گفتوگوهایش با شی جینپینگ، رییسجمهوری چین، از دستاوردهای اقتصادی سخن گفت که واکنش مثبتی در بازارها ایجاد نکرد، در حالی که پکن درباره نحوه برخورد واشینگتن با تایوان هشدار داد و گفت «جنگ ایران» هرگز نباید آغاز میشد.
ترامپ نخستین رییسجمهوری آمریکاست که از زمان سفر قبلی خود در سال ۲۰۱۷ به چین، بار دیگر به این کشور سفر میکند. کشوری که مهمترین رقیب راهبردی و اقتصادی واشینگتن به شمار میرود.
خبرگزاری رویترز جمعه ۲۵ اردیبهشت نوشت که ترامپ در آستانه انتخابات حساس میاندورهای آمریکا تلاش کرده با کسب نتایج ملموس، «محبوبیت آسیبدیده» خود را ترمیم کند.
رییسجمهوری آمریکا که در کنار شی روی صندلیهای قرمز تزئینی در مجموعه مجلل «ژونگنانهای» (Zhongnanhai) - باغ سلطنتی سابق و محل استقرار رهبران چین - نشسته بود، گفت: «چند توافق تجاری فوقالعاده انجام دادهایم. توافقهایی عالی برای هر دو کشور.»
پیش از آن، دو رهبر در فضای باز قدم زده و گفتوگو کرده بودند. جایی که ترامپ از زیبایی گلهای رز تعریف کرد و شی وعده داد بذر این گلها را برای او بفرستد.
سپس دو طرف در ضیافتی شامل کوفته خرچنگ، صدف کونگپائو و دامپلینگ میگو شرکت کردند.
هشدار پکن درباره جنگ ایران
همزمان با آماده شدن ترامپ برای آخرین دیدار خود، وزارت خارجه چین بیانیهای صریح منتشر کرد و نارضایتی پکن از جنگ ایران را نشان داد.
در این بیانیه آمده است: «این درگیری که اساسا نباید رخ میداد، هیچ دلیلی برای ادامه یافتن ندارد.»
وزارت خارجه چین افزود پکن از تلاشها برای رسیدن به توافق صلح در جنگی حمایت میکند که بهشدت بر عرضه انرژی و اقتصاد جهانی تاثیر گذاشته است.
ترامپ در ژونگنانهای گفت دو رهبر درباره ایران گفتوگو کردهاند و دیدگاههایشان «بسیار نزدیک» بوده است؛ هرچند شی در این باره اظهار نظر نکرد.
رویترز نوشت: «انتظار میرفت ترامپ از چین بخواهد ایران را برای توافق با واشینگتن و پایان دادن به جنگی که باعث افزایش قیمتها و آسیب سیاسی به او در داخل آمریکا شده، تحت فشار قرار دهد.»
اما تحلیلگران بعید میدانند شی حاضر باشد فشار جدی بر تهران وارد کند یا حمایت از ساختار نظامی جمهوری اسلامی را متوقف سازد؛ زیرا ایران برای چین نقش وزنهای راهبردی در برابر آمریکا را دارد.
تنگه هرمز و خرید نفت آمریکا
خلاصه کوتاه منتشرشده از سوی واشینگتن درباره گفتوگوهای ۲۴ اردیبهشت ترامپ و شی بر تمایل مشترک دو کشور برای بازگشایی تنگه هرمز - که در پی جنگ ایران عملا بسته شده - و همچنین علاقه چین به خرید نفت آمریکا به منظور کاهش وابستگی به انرژی خاورمیانه تمرکز داشت.
در شرایط عادی، یکپنجم نفت و گاز طبیعی مایع جهان از تنگه هرمز عبور میکند.
مقامهای آمریکایی گفتند دو کشور درباره فروش محصولات کشاورزی، گوشت گاو و انرژی به چین نیز توافق کردند و در زمینه ایجاد سازوکارهایی برای مدیریت تجارت آینده پیشرفت داشتند.
دو طرف همچنین انتظار دارند حدود ۳۰ میلیارد دلار کالای غیرحساس را برای تجارت شناسایی کنند.
با این حال، جزییات این توافقها محدود بود و نشانهای از پیشرفت درباره فروش تراشههای پیشرفته هوش مصنوعی «اچ۲۰۰» (H200) شرکت «انویدیا» (Nvidia) به چین دیده نشد. موضوعی که با حضور دقیقه آخری جنسن هوانگ، مدیرعامل انویدیا، در این سفر اهمیت بیشتری پیدا کرده بود.
ترامپ به شبکه فاکسنیوز گفت چین با خرید ۲۰۰ هواپیمای بوئینگ موافقت کرده است؛ نخستین خرید هواپیماهای تجاری آمریکایی از سوی چین در نزدیک به یک دهه گذشته.
اما این رقم بسیار کمتر از حدود ۵۰۰ فروندی بود که بازارها انتظار داشتند و همین مساله باعث شد سهام بوئینگ بیش از چهار درصد سقوط کند.
چیم لی، تحلیلگر ارشد چین در «اکونومیست اینتلیجنس یونیت» (Economist Intelligence Unit)، گفت: «این نشست شاید از نظر راهبردی برای بازارها اطمینانبخش باشد، اما از نظر محتوایی ناامیدکننده بود.»
به گفته او، مهمترین دستاورد نشست شاید حفظ آتشبس شکننده تجاری باشد که دو رهبر در دیدار آبان ۱۴۰۴ بر سر آن توافق کردند. توافقی که طی آن ترامپ تعرفههای سه رقمی علیه کالاهای چینی را متوقف کرد و شی نیز از محدود کردن صادرات مواد معدنی کمیاب عقب نشست.
جیمیسون گریر، نماینده تجاری آمریکا که ترامپ را در این سفر همراهی میکند، ۲۵ اردیبهشت به بلومبرگ گفت هنوز درباره تمدید این آتشبس پس از پایان مهلت آن در اواخر امسال، تصمیمی گرفته نشده است.
هشدار صریح شی درباره تایوان
اظهارات شی درباره اینکه سوءمدیریت مساله تایوان میتواند به درگیری منجر شود، هشداری تند - هرچند نه بیسابقه - در نشستی بود که در مجموع فضایی دوستانه و آرام داشت.
تایوان که تنها حدود ۸۰ کیلومتر با سواحل چین فاصله دارد، سالهاست یکی از مهمترین نقاط تنش در روابط آمریکا و چین است.
پکن هرگز استفاده از زور برای کنترل این جزیره را رد نکرده و آمریکا نیز طبق قانون موظف است امکان دفاع تایوان را فراهم کند.
مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، که او نیز ترامپ را در سفر چین همراهی کرد، به شبکه انبیسی نیوز گفت: «سیاست آمریکا درباره تایوان تغییری نکرده است.»
او افزود: «چینیها همیشه این موضوع را مطرح میکنند ... ما هم موضع خود را روشن میکنیم و جلو میرویم.»
لین چیا-لونگ، وزیر خارجه تایوان، ۲۵ اردیبهشت از آمریکا بهدلیل تاکید دوباره بر حمایت از تایپه تشکر کرد.
شی در ضیافت رسمی شامگاه ۲۴ اردیبهشت گفت روابط چین و آمریکا مهمترین رابطه جهان است و افزود: «باید این رابطه را حفظ کنیم و هرگز آن را خراب نکنیم.»
پرونده جیمی لای
روبیو گفت ترامپ در دیدار با شی موضوع جیمی لای، منتقد سرشناس چین در هنگکنگ و صاحب یک امپراتوری رسانهای را مطرح کرده است.
لای در بهمن ۱۴۰۴ در بزرگترین پرونده امنیت ملی تاریخ هنگکنگ به ۲۰ سال زندان محکوم شد.
روبیو به انبیسی نیوز گفت: «رییسجمهوری همیشه این پرونده و چند پرونده دیگر را مطرح میکند و امیدواریم پاسخ مثبتی دریافت کنیم.»
او افزود: «ما به هر ترتیبی که برای طرف مقابل قابل قبول باشد آمادهایم؛ به شرط آن که آزادی او تامین شود.»
لای همه اتهامهای مطرحشده علیه خود را رد کرده است.
وزارت خارجه چین پیشتر در پاسخ به پرسشها درباره لای گفته بود مسائل مربوط به هنگکنگ، موضوع داخلی چین است.
