کمبود بنزین، صف‌های طولانی جایگاه‌ها و گسترش بازار سیاه سوخت

پیام‌های مخاطبان نشان می‌دهند سهمیه‌بندی‌های غیر‌رسمی و بدون نظارت، باعث شده خرید بنزین آزاد برای بسیاری از مردم به تجربه‌ای «پرهزینه و تحقیرآمیز» تبدیل شود.

شهروندی گفت ۲۳ اردیبهشت نتوانسته با کارت شخصی خود بنزین بزند، چون سهمیه شخصی‌اش تمام شده بوده.

او توضیح داد که مسئول جایگاه فقط در صورتی کارت آزاد می‌داده که پول را مستقیم به خودش بدهد، اما با همین شرایط هم بیشتر از ۱۵ لیتر به قیمت لیتری هفت هزار تومان نمی‌فروخته است.

ایران‌اینترنشنال اواسط اسفند و هم‌زمان با حملات آمریکا و اسرائیل به مواضع جمهوری اسلامی، به نقل از شهروندان از تعطیلی برخی جایگاه‌های سوخت در تهران، کرج و شهرهای اطراف و همچنین جیره‌بندی بنزین خبر داده بود.

شهروندی دیگر در پیامی گفت: «سه روز پیش بنزین زدم، ۳۰ لیتر سهمیه‌ آزاد ماند در کارتم. امروز رفتم دوباره بنزین بزنم، نوشت سهمیه‌ شما تمام شده. حتی از همان دو قطره بنزینی که به اسم سهمیه می‌دهند هم دزدی می‌کنند.»

مقام‌های جمهوری اسلامی در دو ماه اخیر اظهار‌نظرهای متناقضی درباره کمبود سوخت داشته‌اند.

مسعود پزشکیان، رییس دولت جمهوری اسلامی، اواخر فروردین گفت در حوزه‌هایی مانند انرژی و سوخت «برخی کمبودها» وجود دارد.

۱۹ اردیبهشت نیز اسماعیل سقاب اصفهانی، معاون پزشکیان و رییس سازمان بهینه‌سازی انرژی، اعلام کرد در جریان جنگ به زیرساخت‌های شبکه گاز و سوخت کشور آسیب وارد و بخشی از ظرفیت تولید بنزین با مشکل مواجه شده است و در یک‌ونیم تا دو سال آینده «چاره‌ای جز صرفه‌جویی» وجود ندارد.

با این حال پیش از این و در نهم اردیبهشت، محسن پاک‌نژاد، وزیر نفت، گفته بود در تامین و توزیع سوخت «نگرانی وجود ندارد».

کمبود سوخت و بازار سیاه

مخاطبی از بندرعباس نوشت وضعیت عرضه سوخت در این شهر و سراسر هرمزگان «بسیار وحشتناک» شده و حتی دارندگان کارت شخصی هم گاهی بیش از یک ساعت در صف می‌مانند، در حالی که به گفته او «بنزین لیتری ۱۵ هزار تومان در سطح شهر فراوان است».

احمد مرادی، عضو کمیسیون انرژی مجلس، ۲۴ اردیبهشت به تشکیل صف‌های طولانی بنزین در هرمزگان اشاره کرد و «شرایط جنگی، گرمای شدید و نگرانی مردم از کمبود سوخت» را از عوامل اصلی افزایش مصرف دانست.

او خواهان اختصاص سهمیه بنزین پنج هزار تومانی متناسب با شرایط ویژه هرمزگان به کارت‌های مردم و جمع‌آوری کارت‌های آزاد شد.

در غیاب سازوکاری سراسری برای مدیریت عرضه سوخت، اطلاعات رسیده به ایران‌اینترنشنال از بحرانی‌تر شدن وضعیت جایگاه‌ها و گسترش بازار سیاه بنزین در استان‌های مختلف حکایت دارد.

یک شهروند از زاهدان گفت کمبود شدید بنزین و محدودیت‌های عرضه، بازار سیاه را گسترش داده است: «آن‌قدر همه چیز بدون نظارت رها شده و هر کسی هر کاری دلش می‌خواهد می‌کند که بنزین آزاد در خیابان گاهی تا هر ۲۰ لیتر یک میلیون تومان هم فروخته می‌شود.»

در اصفهان نیز شماری از مخاطبان از حذف کارت‌های آزاد جایگاه‌ها خبر دادند.

یک مخاطب توضیح داد مسئولان برخی پمپ‌بنزین‌ها برای در اختیار گذاشتن کارت سوخت آزاد، از خودروهای ایرانی ۱۰۰ هزار تومان و از خودروهای خارجی ۳۰۰ تا ۴۰۰ هزار تومان دریافت می‌کنند تا افراد بتوانند فقط ۱۵ لیتر بنزین بزنند.

سایت دیده‌بان ایران ۲۸ اسفند گزارش داده بود پس از کاهش سهمیه سوخت کارت‌های شخصی از ۳۰ لیتر به ۲۰ لیتر در پی حملات به انبار نفت شهران، عرضه‌کنندگان سیار بنزین در تهران، ۱۰ لیتر بنزین را تا دو میلیون تومان می‌فروشند. رقمی که معادل هر لیتر ۲۰۰ هزار تومان است.

صف‌های طولانی و سهمیه‌های محدود

شهروندان از شهرهای مختلف همچنین از تشکیل صف‌های طولانی و محدودیت شدید در عرضه بنزین آزاد خبر دادند.

مخاطبی از اهواز نوشت: «خیلی زور دارد که روی یکی از بزرگ‌ترین میادین نفتی دنیا زندگی می‌کنیم، اما باید مدت طولانی در صف بایستیم و برای ۱۵ لیتر بنزین التماس کنیم.»

در جاده مشهد به نیشابور و تربت حیدریه نیز به گفته یکی از شهروندان، صف‌های طولانی در جایگاه‌های سوخت شکل گرفته و در برخی جایگاه‌ها فقط تا سقف ۱۵ لیتر بنزین آزاد عرضه می‌شود.

این شهروند یادآوری کرد سهمیه کارت برخی جایگاه‌ها هم تمام شده است.

از شهرستان سیریک در هرمزگان هم گزارش شده است که مردم از ساعت پنج صبح در صف می‌ایستند و به هر خودرو بیشتر از ۲۰ لیتر بنزین آزاد داده نمی‌شود.

فشار مضاعف بر مناطق محروم

برخی پیام‌ها به تاثیر کمبود و گرانی سوخت بر زندگی مردم در مناطق محروم اشاره دارند.

شهروندی ساکن سیستان و بلوچستان نوشت: «ما اینجا محروم و گرسنه بودیم، این روزها محروم‌تر و گرسنه‌تر هم شده‌ایم. گالن ۷۰ لیتری بنزین پنج میلیون تومان شده است. برای رسیدن به بیمارستان باید ۴۰ تا ۶۰ لیتر بنزین مصرف کنیم، چون بیشتر مردم اینجا روستانشین هستند و فاصله تا مرکز استان ۶۰۰ تا ۷۰۰ کیلومتر است.»

در قشم نیز یکی از مخاطبان گفت تعداد کمی از صیادان هنوز به دریا می‌روند اما مجبورند ۶۰ لیتر بنزین را با قیمت یک میلیون و ۵۰۰ هزار تومان تهیه کنند.

روزنامه اطلاعات ۲۱ اردیبهشت با اشاره به «ادامه جنگ، تحریم‌ها و محدودیت توان دولت»، از مردم خواست در مصرف آب، برق و سوخت صرفه‌جویی کنند و نوشت: «چه اصراری وجود دارد افراد برای تفریح فقط دور دور کنند؟»

به گفته شهروندان اما بحران سوخت از سطح توصیه به صرفه‌جویی عبور کرده و به بخشی از دشواری روزمره زندگی تبدیل شده است.

مخاطبی در همین زمینه نوشت: «اواسط اردیبهشت برای ماشینم بنزین آزاد زدم. قیمت وی‌پی‌ان‌ها با قیمت یک باک بنزین من برابر شده است.»