آتشبس شکننده میان آمریکا و جمهوری اسلامی بار دیگر عصر یکشنبه ۲۰ اردیبهشت با آتشسوزی ناشی از انفجار یک پهپاد در سواحل قطر و ورود پهپادهایی به حریم هوایی امارات متحده عربی و قطر به آزمون گذاشته شد. همزمان، تهران اعلام کرد پاسخ خود به پیشنهاد آمریکا را به پاکستان ارائه کرده است.
رسانههای رسمی جمهوری اسلامی عصر یکشنبه اعلام کردند که پاسخ ارائهشده تهران به پاکستان که میانجیگری این دور از مذاکرات را بر عهده دارد بر پایان دادن به جنگ «در همه جبههها، بهویژه لبنان» متمرکز است و بر «تضمین امنیت کشتیرانی» نیز تاکید دارد.
ساعتی پیش از اعلام این خبر، وزارت دفاع امارات متحده عربی از سرنگون کردن دو پهپاد در حریم هوایی این کشور خبر دادند و جمهوری اسلامی را مسئول این حملات اعلام کردند. آنها همچنین گفتند که این حملات خسارت جانی به دنبال نداشت.
پیش از آن، سرتیپ سعود عبدالعزیز العتیبی، سخنگوی وزارت دفاع کویت، از ورود «پهپادهای متخاصم» به حریم هوایی این کشور در بامداد یکشنبه ۲۰ اردیبهشت خبر داده و گفته بود که نیروهای دفاعی «بر اساس رویههای تعیینشده» واکنش نشان دادند. این وزارتخانه اعلام نکرد که پهپادها از کجا به سوی این کشور فرستاده شده بود.
در همین حال، وزارت دفاع قطر اعلام کرد یک کشتی تجاری که از ابوظبی به سوی بندری در جنوب این کشور در حرکت بود، هدف یک پهپاد قرار گرفت و دچار «آتشسوزی کوچکی» شد. این حریق نیز بدون خسارت جانی خاموش شد.
طبق اعلام مرکز عملیات تجارت دریایی بریتانیا، وابسته به نیروی دریایی این کشور، این حمله در فاصله ۲۳ مایل دریایی در شمالشرق دوحه، پایتخت قطر، رخ داده است. این مرکز جزئیاتی درباره مالک یا مبداء کشتی ارائه نکرد و هیچ طرفی نیز مسئولیت حمله را بر عهده نگرفت.
تبادل آتش میان نیروهای آمریکایی مستقر در منطقه، جمهوری اسلامی و کشورهای حاشیه خلیجفارس، بهویژه امارات، در روزهای گذشته ادامه داشت و نگرانیها بابت آتشبس را افزایش داد. با این حال، ایالات متحده همچنان معتقد است آتشبس پابرجاست و این حملات در حدی نیست که بتوان آتشبس را خاتمهیافته دانست.
محتوای سند تفاهم پیشنهادی آمریکا در این دور از مذاکرات بهطور دقیق روشن نیست. مقامهای جمهوری اسلامی در روزهای گذشته درباره محتوای طرح مورد بررسی گفته بودند که دو کشور در حال کار روی یک توافق کوتاهمدت هستند که جنگ را به مدت ۳۰ روز متوقف میکند و به محاصره تنگه هرمز، یک مسیر کلیدی حمل و نقل نفت و گاز در خلیج فارس از سوی حکومت ایران، پایان میدهد. به گفته آنها ایالات متحده و ایران سعی خواهند کرد در طول این آرامش یک ماهه به یک توافق جامع برسند.
اسرائیل و آمریکا همچنان بر خروج اورانیوم از ایران تاکید دارند
یکی از اصلیترین نقاط اختلاف در مذاکرات، سرنوشت ذخایر اورانیوم با غنای بالای ایران است. آژانس بین المللی انرژی اتمی میگوید ایران بیش از ۴۰۰ کیلوگرم اورانیوم دارد که تا خلوص ۶۰ درصد غنیسازی شده است. این سطح از نظر فنی تنها یک گام کوتاه با درجه تسلیحاتی فاصله دارد.
هرچند جمهوری اسلامی بارها اعلام کرده که سرنوشت این مقدار اورانیوم قابل مذاکره نیست اما آمریکا و اسرائیل همچنان بر انتقال این اورانیوم به خارج از ایران تاکید دارند و آن را بخشی از توافق احتمالی میدانند.
بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، یکشنبه در مصاحبه با شبکه خبری سیبیاِس، بار دیگر بر «خروج اورانیوم غنیشده از ایران» و «برچیده شدن تاسیسات غنیساز» جمهوری اسلامی تاکید کرد و گفت که جنگ علیه حکومت ایران هنوز تمام نشده است.
او خارج شدن اورانیوم ذیل توافق را «بهترین راه» خواند و در پاسخ به این سوال که اگر توافقی حاصل نشود، برنامه اسرائیل درباره اورانیوم با با غنی بالا چیست، گفت: «قرار نیست جدول زمانی مشخصی برای آن ارائه دهم، اما میگویم که این ماموریتی فوقالعاده مهم است.»
بلومبرگ ۱۸ اردیبهشت گزارش داد دولت ترامپ در تلاش برای پایان دادن به جنگ با ایران، تمرکز خود را از مذاکرات دشوار درباره برنامه هستهای و موشکی جمهوری اسلامی به بازگشایی تنگه هرمز منتقل کرده است. بر اساس این گزارش، راهبرد جدید کاخ سفید بر «بازگشایی تنگه هرمز به هر قیمتی» متمرکز شده و مذاکرات پیچیدهتر درباره برنامه هستهای و موشکهای بالستیک حکومت ایران به مراحل بعدی موکول شده است.
با این حال، دونالد ترامپ، رییسجمهوری ایالات متحده، نیز عصر یکشنبه در گفتوگو با شریل اتکیسون در برنامه رسانهای «فول مِژِر» به موضوع اورانیوم غنیشدهای که اکنون در اختیار جمهوری اسلامی است اشاره کرد و گفت«ما آنجا را تحت نظر داریم و بالاخره به آن دست پیدا میکنیم.»
او افزود: «همهچیز تحت نظر است. اگر کسی به آن محل نزدیک شود، خبردار میشویم و نابودش میکنیم.»
ترامپ، رییسجمهور آمریکا، در بخش دیگری از این مصاحبه در پاسخ به این که آیا جنگ علیه جمهوری اسلامی تمام شده است، گفت: «نه، من این را نگفتم. من گفتم آنها شکست خوردهاند، اما این به معنای پایان کارشان نیست.»
ترامپ افزود: «ما میتوانیم دو هفته دیگر هم وارد عمل شویم و هر هدفی را بزنیم. اهداف مشخصی داشتیم و احتمالا ۷۰ درصد آنها را زدهایم، اما اهداف دیگری هم داریم که ممکن است به آنها حمله کنیم.»
رییسجمهور آمریکا تاکید کرد: «اما حتی اگر این کار را هم نکنیم، سالهای زیادی طول میکشد تا آنها دوباره خود را بازسازی کنند.»
محمد اکرمینیا، سخنگوی ارتش جمهوری اسلامی، شنبه ۱۹ اردیبهشت به ایرنا، خبرگزاری دولتی جمهوری اسلامی، گفت که نیروهای نظامی برای حفاظت از سایتهای هستهای محل نگهداری این اورانیوم در «آمادگی کامل» قرار دارند.
او بدون اشاره به جزئیات، افزود: «ما این احتمال را در نظر گرفته بودیم که ممکن است [آمریکا و اسرائیل] قصد داشته باشند از طریق عملیات نفوذی یا عملیات هلیبرن آن را سرقت کنند.»
رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، ماه گذشته به آسوشیتدپرس گفت بخش عمده اورانیوم با غنای بالای ایران احتمالا همچنان در مجموعه هستهای اصفهان قرار دارد.
برخی رسانهها در ایران گزارش دادند فروشگاه جینوست در خیابان فرشته تهران، شنبه ۱۹ مهر و پس از برگزاری جشنی در ۱۸ مهر و انتشار ویدیوهای آن، بهدست نیروی انتظامی پلمب شد.
وبسایت خبری «آسیانیوز ایران» با اشاره به این اقدام نوشت که به نظر میرسد این برخورد، صرفا یک واکنش مقطعی نیست، بلکه بخشی از یک کارزار بزرگتر برای «کنترل بیشتر بر فضای اجتماعی، مقابله با نمایش ثروت و اجرای سختگیرانهتر قوانین» است.
بسیاری از کسبوکارها نگران تاثیر این سیاست تازه بر معیشت، سلامت روان شهروندان و زندگی اجتماعی آنها هستند.
فشار اقتصادی حکومت بر مردم و استفاده از آنها برای سرکوب
در هفتههای اخیر فشار حکومت بر کسبوکارها و شهروندان به دلیل سرپیچی از قانون حجاب اجباری، رقص و سرو مشروبات الکلی افزایش چشمگیری پیدا کرده است. از جمله، در پی انتشار ویدیوهایی از برگزاری جشنی در جزیره کیش با عنوان «قهوهپارتی» در رسانههای اجتماعی، دادستان عمومی و انقلاب کیش، از تشکیل پرونده و بازداشت برگزارکنندگان آن خبر داد.
یکی از زنان کافهداری که تجربه برخورد عوامل انتظامی با چنین جشنهایی را دارد به ایراناینترنشنال گفت شاهد بوده که مقامات در بعضی موارد از افراد بازداشتشده - بدون توجه به موقعیت مالیشان - وثیقه چند میلیاردی دریافت کرده و آنها را از کار کردن منع کردهاند.
او افزود بر اساس مشاهداتش بر این باور است که حساسیت بیشتری روی تجمعات تفریحی با حضور جوانها و نسل زد وجود دارد و نیروهای امنیتی با چنین رویدادهایی خشنتر برخورد میکنند.
مقامهای جمهوری اسلامی همواره چنین جشنهایی را «برخلاف شئونات اسلامی» و «هنجارشکنی» توصیف کرده و به نظر میرسد نگران الگوبرداری کسبوکارها از یکدیگر در این زمینهاند.
در ماههای اخیر ویدیوهایی از صاحبان چندین کافه در دزفول و قم در رسانههای اجتماعی منتشر شده که در آن در سخنانی شبیه به اعتراف اجباری یا به دلیل برگزاری جشن همراه با رقص و موسیقی، از مسئولان عذرخواهی و ابراز ندامت میکنند یا از مشتریان خود میخواهند برای جلوگیری از پلمب شدن، حجاب را رعایت کنند.
کارمند یک کافه در تهران به ایراناینترنشنال گفت مقامهای جمهوری اسلامی تلاش میکنند با فشار بر صاحبان کسبوکارها و تهدید به برخورد و پلمب اماکن، مردم را در برابر هم قرار دهند و از آنها به عنوان وسیلهای برای سرکوب و سانسور خودشان و زنان استفاده کنند.
پلمب به مثابه ابزار فشار سیاسی
از طرف دیگر، شواهد و گزارشهای رسیده حاکی است حکومت از بستن کسبوکارها برای انتقامگیری از مخالفانش هم استفاده میکند.
اطلاعات و گزارشهای رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهند دستکم در دو مورد، کسبوکار شهروندان به دلیل فعالیت سیاسی خود آنها یا نزدیکانشان و با هدف اعمال فشار بر افراد، به دستور نهادهای حکومتی در تهران پلمب شدهاند.
این برخورد در گذشته هم سابقه داشته و به عنوان مثال در آذر ۱۴۰۱ و همزمان با اعتراضات سراسری در خیزش «زن، زندگی، آزادی»، اداره اماکن برای توقف اعتصاب در شهرهای مختلف کردستان و نیز در ایلام و کرمانشاه، مغازه کسبهای را که در اعتصاب شرکت کرده بودند، پلمب کردند.
کارمند یک کافه در مشهد به ایراناینترنشنال گفت حکومت فکر میکند با پلمب و بازداشت، باقی رستورانها و کافهها را «از برگزاری ایونت» بازمیدارد اما تعداد این رخدادها روز به روز بیشتر میشود و در نهایت حتی پلمب هم کارگر نیست و مراسم بسیاری از چشمش در میرود.
او افزود: «غول از چراغ جادو بیرون آمده و دیگر به آن برنمیگردد.»
مردم چه میگویند؟
رسانههای اجتماعی از جمله ایکس و اینستاگرام سرشار از روایت شهروندان از پلمب شدن کسبوکارها و فشار اجتماعی بر زنان برای حجاب اجباریاند.
گروهی از زنان با اشاره به پلمب کافه و رستورانها و جریمههای موجود، بر این باورند تنها زمانی میتوان گفت حجاب اجباری در ایران برچیده شده که زنان بتوانند آزادانه با پوشش دلخواه خود در مدرسه، دانشگاه، محل کار و اماکن دولتی حاضر شوند و مدارک هویتی بدون حجاب اجباری داشته باشند.
برخی دیگر از زنان هم با اشاره به فشار موجود بر آنها در محل کار برای حجاب اجباری، میگویند حجاب آزاد نشده، بلکه حکومت بهدلیل شجاعت زنها در سرپیچی از قانون حجاب اجباری و همچنین ترس از اعتراضات مردم بهخاطر فشارهای اجتماعی و شرایط سخت معیشتی، مستاصل شده است.
در کشوری با فرهنگ طولانی قهوهخانهداری در کنار نبود فضاهای تفریحی کافی و آزادیهای اجتماعی، کافهها جزو معدود مکانهای مورد علاقه جوانها برای جمع شدن و تنفساند.
فشار بر کافهها و رستورانها بر سر حجاب و بگیر و ببند زنان، ممکن است باعث جرقه خوردن دور جدید اعتراضات ضدحکومتی در ایران بشود.
