دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، یکشنبه ۲۰ اردیبهشت پاسخ جمهوری اسلامی به پیشنهاد واشینگتن برای آغاز مذاکرات صلح و پایان دادن به جنگ را رد کرد و آن را «کاملا غیرقابل قبول» خواند.
این در حالی است که به نوشته خبرگزاری رویترز همزمان نشانههایی از کاهش محدود تنش در تنگه هرمز دیده شد و دو کشتی موفق شدند از این آبراه عبور کنند.
ترامپ در پیامی در شبکه تروث سوشال نوشت: «من تازه پاسخِ بهاصطلاح “نمایندگان” ایران را خواندم. از آن خوشم نمیآید - کاملاً غیرقابل قبول است.» او جزئیات بیشتری درباره محتوای پاسخ تهران ارائه نکرد.
رسانههای حکومتی در ایران گزارش دادند پاسخ جمهوری اسلامی بر پایان جنگ «در همه جبههها»، بهویژه لبنان، و همچنین امنیت کشتیرانی در تنگه هرمز متمرکز بوده است.
بر اساس این گزارشها، تهران خواستار پایان فوری جنگ، توقف محاصره دریایی آمریکا، تضمین عدم حمله مجدد به ایران و لغو تحریمها - از جمله ممنوعیت فروش نفت ایران - شده است.
خبرگزاری تسنیم، وابسته به نهادهای امنیتی جمهوری اسلامی، نیز نوشت پیشنهاد حکومت ایران شامل پایان درگیریها در همه جبههها و توقف محاصره دریایی آمریکا بوده است.
در همین حال، روزنامه والاستریت ژورنال به نقل از منابعی ناشناس گزارش داد [حکومت] ایران پیشنهاد کرده بخشی از اورانیوم غنیشده خود را رقیق و بخش باقیمانده را به یک کشور ثالث منتقل کند.
رویترز نوشت پاکستان، که در هفتههای اخیر نقش میانجی را میان تهران و واشینگتن ایفا کرده، پاسخ ایران را به آمریکا منتقل کرده است.
این تحولات در حالی رخ میدهد که با وجود آتشبسی که حدود یک ماه از آغاز آن میگذرد، تنشها در منطقه همچنان ادامه دارد و پهپادهای متخاصم روز یکشنبه بر فراز چند کشور حوزه خلیج فارس مشاهده شدند.
با این حال، کشتی حامل گاز طبیعی مایع «الخرائطیات» متعلق به شرکت قطرانرژی با امنیت از تنگه هرمز عبور کرد و به سمت بندر قاسم پاکستان در حرکت بود.
بر اساس دادههای شرکت تحلیلی کپلر، این نخستین کشتی قطری حامل الانجی بود که از زمان آغاز جنگ آمریکا و اسرائیل علیه حکومت ایران در ۹ اسفند موفق به عبور از تنگه شد.
منابع مطلع گفتند حکومت ایران برای اعتمادسازی با پاکستان و قطر - دو کشور میانجی - با عبور این کشتی موافقت کرده است.
علاوه بر آن، یک کشتی باری با پرچم پاناما نیز که پیشتر تلاش ناموفقی برای عبور از تنگه داشت، روز یکشنبه از مسیر تعیینشده توسط نیروهای مسلح جمهوری اسلامی عبور کرد.
فشار بر ترامپ پیش از سفر به چین
رویترز گزارش داد در آستانه سفر ترامپ به چین، فشارها بر دولت آمریکا برای پایان دادن به جنگ افزایش یافته است؛ جنگی که بحران جهانی انرژی را تشدید کرده و تهدیدی برای اقتصاد جهان به شمار میرود.
حکومت ایران در هفتههای گذشته عبور بسیاری از کشتیهای غیرایرانی از تنگه هرمز را محدود کرده است؛ آبراهی که پیش از جنگ حدود یکپنجم نفت جهان از آن عبور میکرد.
ترامپ یکشنبه درباره وضعیت جنگ گفت: «آنها شکست خوردهاند، اما این به معنای پایان کارشان نیست.»
در همین حال، بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، تاکید کرد جنگ پایان نیافته و هنوز «کارهای بیشتری» برای حذف اورانیوم غنیشده ایران، برچیدن تاسیسات غنیسازی و مقابله با توان موشکی و نیروهای نیابتی جمهوری اسلامی باقی مانده است.
او در گفتوگو با برنامه «۶۰ دقیقه» شبکه سیبیاس گفت بهترین راه برای حذف اورانیوم غنیشده، دیپلماسی است، هرچند استفاده از زور را نیز رد نکرد.
از سوی دیگر، مسعود پزشکیان، رییس دولت جمهوری اسلامی ایران، در پیامی در شبکههای اجتماعی نوشت جمهوری اسلامی «هرگز در برابر دشمن سر خم نخواهد کرد» و «با قدرت از منافع ملی دفاع خواهد کرد.»
ادامه تهدیدها در خلیج فارس
رویترز نوشت با وجود تلاشهای دیپلماتیک، تهدید علیه مسیرهای دریایی و اقتصاد منطقه همچنان پابرجاست.
امارات متحده عربی روز یکشنبه اعلام کرد دو پهپاد که از ایران به پرواز درآمده بودند رهگیری کرده است. قطر نیز حمله پهپادی به یک کشتی باری در آبهای خود را محکوم کرد و کویت از مقابله پدافند هواییاش با پهپادهای متخاصم خبر داد.
در روزهای اخیر، شدیدترین درگیریها از زمان آغاز آتشبس در اطراف تنگه هرمز رخ داده است و گزارشهایی از درگیریهای پراکنده میان نیروهای ایرانی و شناورهای آمریکایی منتشر شده است.
در جنوب لبنان نیز، با وجود آتشبسی که ۲۷ فروردین با میانجیگری آمریکا اعلام شد، درگیریها میان اسرائیل و حزبالله ادامه دارد.
در همین حال، کاظم غریبآبادی، معاون وزیر امور خارجه حکومت ایران، هشدار داد هرگونه استقرار ناوهای بریتانیایی، فرانسوی یا دیگر کشورها در اطراف تنگه هرمز با عنوان «حفاظت از کشتیرانی» به منزله تشدید تنش خواهد بود و با پاسخ نظامی ایران روبهرو میشود.
در مقابل، امانوئل مکرون، رییسجمهوری فرانسه، گفت پاریس آماده کمک به ماموریت بینالمللی برای امنیت کشتیرانی است، اما «هرگز استقرار نظامی برای بازگشایی هرمز را مدنظر نداشته است.»
