والاستریت ژورنال به نقل از مقامهای آمریکایی و ایرانی گزارش داد مجتبی خامنهای پس از جراحت شدید در حملهای هوایی که به کشته شدن همسرش و علی خامنهای انجامید، بیش از دو ماه است در انظار عمومی ظاهر نشده و غیبت او به اختلاف میان حامیان حکومت بر سر مذاکره با آمریکا دامن زده است.
بر اساس این گزارش که یکشنبه ۲۰ اردیبهشت منتشر شد، مقامهای جمهوری اسلامی در حالی برای پایان دادن به جنگ به دنبال توافقاند که رهبر جدیدشان آشکارا از انظار عمومی غایب است و درباره مذاکرات نیز سکوت کرده است.
به نوشته این روزنامه، از زمان حمله هوایی ۹ اسفند تاکنون تنها پیامهایی منتسب به خامنهای و تصاویری از او منتشر شده که به نظر میرسد با هوش مصنوعی تولید یا دستکاری شدهاند؛ از جمله تصویر حساب او در ایکس و بیلبوردهای تبلیغاتی در تهران.
مقامهای جمهوری اسلامی نیز هیچ تصویر تازه یا فایل صوتی از او منتشر نکردهاند و همین موضوع باعث شده برخی شهروندان درباره زنده بودن او پرسشهایی مطرح کنند.
در ادامه این گزارش آمده است غیبت طولانی رهبر جدید جمهوری اسلامی اکنون به مشکلی جدی برای تهران تبدیل شده، زیرا مقامهای حکومت که در جریان جنگ وحدت خود را حفظ کرده بودند، اکنون بر سر میزان امتیازدهی به آمریکا برای رسیدن به توافق دچار اختلاف شدهاند.
ایراناینترنشنال ۱۵ اردیبهشت گزارش داد اطلاعات اختصاصی رسیده نشاندهنده اوجگیری بیسابقه تنش میان دولت و فرماندهان نظامی است و مسعود پزشکیان بهشدت از اقدامات احمد وحیدی، فرمانده سپاه پاسداران، خشمگین است.
ایراناینترنشنال ۱۸ فروردین نیز از تعمیق بیسابقه شکاف در راس هرم قدرت جمهوری اسلامی و تداوم منازعات و رویارویی آشکار پزشکیان با فرماندهان ارشد سپاه خبر داده بود.
آرش عزیزی، پژوهشگر و مدرس دانشگاه ییل، به والاستریت ژورنال گفت حامیان تندروی حکومت از غیبت طولانی خامنهای نگران شدهاند و مشروعیت مذاکرات را زیر سوال میبرند.
او افزود تندروهای جمهوری اسلامی بهویژه از نقش محمدباقر قالیباف، رییس مجلس، در مذاکرات ناراضیاند و او را بیش از حد اهل مصالحه میدانند.
بر اساس این گزارش، برخی حامیان تندروی حکومت در شبکههای اجتماعی از خامنهای خواستهاند دستکم یک پیام صوتی منتشر و از مذاکرات حمایت کند.
والاستریت ژورنال به نقل از مقامهای جمهوری اسلامی نوشت خامنهای بهدلیل «نگرانیهای امنیتی» در انظار عمومی ظاهر نمیشود، زیرا اسرائیل پیش از آتشبس، شماری از مقامهای ارشد جمهوری اسلامی را هدف قرار داد و از پا درآورد و او همچنان در فهرست اهداف اسرائیل قرار دارد.
والاستریت ژورنال همچنین به اظهارات اخیر پزشکیان پرداخت که گفته بود در جلسهای ۲.۵ ساعته با خامنهای شرکت کرده است؛ اظهاراتی که به نوشته این روزنامه، با هدف پاسخ دادن به تردیدها درباره زنده بودن رهبر جمهوری اسلامی مطرح شد.
این در حالی است که بر اساس اطلاعات رسیده به ایراناینترنشنال، خبر دیدار پزشکیان و خامنهای صحت ندارد و چنین دیداری انجام نشده است.
سعید گلکار، پژوهشگر حوزه نیروهای امنیتی جمهوری اسلامی و استاد دانشگاه تنسی، در مصاحبه با والاستریت ژورنال گفت تهران در حال کار روی توافق است و پزشکیان تلاش میکند مخالفان و حامیان حکومت را قانع کند که خامنهای برای امنیت خود پنهان شده، نه اینکه کشته شده باشد.
در بخش پایانی گزارش، به اظهارات مظاهر حسینی، مقام دفتر رهبر جمهوری اسلامی، اشاره شده که برای نخستینبار جزییاتی از جراحتهای خامنهای ارائه داده و گفته بود زانو و کمر و پشت گوش او در حمله آسیب دیدهاند، اما او در سلامت کامل قرار دارد.
با این حال، این روزنامه نوشت این توضیحات نتوانسته تردیدها را از بین ببرد و همچنان این تصور وجود دارد که خامنهای برای ایفای نقشی فعال در اداره روزمره کشور بیش از حد بیمار است.
برخی رسانهها در ایران گزارش دادند فروشگاه جینوست در خیابان فرشته تهران، شنبه ۱۹ مهر و پس از برگزاری جشنی در ۱۸ مهر و انتشار ویدیوهای آن، بهدست نیروی انتظامی پلمب شد.
وبسایت خبری «آسیانیوز ایران» با اشاره به این اقدام نوشت که به نظر میرسد این برخورد، صرفا یک واکنش مقطعی نیست، بلکه بخشی از یک کارزار بزرگتر برای «کنترل بیشتر بر فضای اجتماعی، مقابله با نمایش ثروت و اجرای سختگیرانهتر قوانین» است.
بسیاری از کسبوکارها نگران تاثیر این سیاست تازه بر معیشت، سلامت روان شهروندان و زندگی اجتماعی آنها هستند.
فشار اقتصادی حکومت بر مردم و استفاده از آنها برای سرکوب
در هفتههای اخیر فشار حکومت بر کسبوکارها و شهروندان به دلیل سرپیچی از قانون حجاب اجباری، رقص و سرو مشروبات الکلی افزایش چشمگیری پیدا کرده است. از جمله، در پی انتشار ویدیوهایی از برگزاری جشنی در جزیره کیش با عنوان «قهوهپارتی» در رسانههای اجتماعی، دادستان عمومی و انقلاب کیش، از تشکیل پرونده و بازداشت برگزارکنندگان آن خبر داد.
یکی از زنان کافهداری که تجربه برخورد عوامل انتظامی با چنین جشنهایی را دارد به ایراناینترنشنال گفت شاهد بوده که مقامات در بعضی موارد از افراد بازداشتشده - بدون توجه به موقعیت مالیشان - وثیقه چند میلیاردی دریافت کرده و آنها را از کار کردن منع کردهاند.
او افزود بر اساس مشاهداتش بر این باور است که حساسیت بیشتری روی تجمعات تفریحی با حضور جوانها و نسل زد وجود دارد و نیروهای امنیتی با چنین رویدادهایی خشنتر برخورد میکنند.
مقامهای جمهوری اسلامی همواره چنین جشنهایی را «برخلاف شئونات اسلامی» و «هنجارشکنی» توصیف کرده و به نظر میرسد نگران الگوبرداری کسبوکارها از یکدیگر در این زمینهاند.
در ماههای اخیر ویدیوهایی از صاحبان چندین کافه در دزفول و قم در رسانههای اجتماعی منتشر شده که در آن در سخنانی شبیه به اعتراف اجباری یا به دلیل برگزاری جشن همراه با رقص و موسیقی، از مسئولان عذرخواهی و ابراز ندامت میکنند یا از مشتریان خود میخواهند برای جلوگیری از پلمب شدن، حجاب را رعایت کنند.
کارمند یک کافه در تهران به ایراناینترنشنال گفت مقامهای جمهوری اسلامی تلاش میکنند با فشار بر صاحبان کسبوکارها و تهدید به برخورد و پلمب اماکن، مردم را در برابر هم قرار دهند و از آنها به عنوان وسیلهای برای سرکوب و سانسور خودشان و زنان استفاده کنند.
پلمب به مثابه ابزار فشار سیاسی
از طرف دیگر، شواهد و گزارشهای رسیده حاکی است حکومت از بستن کسبوکارها برای انتقامگیری از مخالفانش هم استفاده میکند.
اطلاعات و گزارشهای رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهند دستکم در دو مورد، کسبوکار شهروندان به دلیل فعالیت سیاسی خود آنها یا نزدیکانشان و با هدف اعمال فشار بر افراد، به دستور نهادهای حکومتی در تهران پلمب شدهاند.
این برخورد در گذشته هم سابقه داشته و به عنوان مثال در آذر ۱۴۰۱ و همزمان با اعتراضات سراسری در خیزش «زن، زندگی، آزادی»، اداره اماکن برای توقف اعتصاب در شهرهای مختلف کردستان و نیز در ایلام و کرمانشاه، مغازه کسبهای را که در اعتصاب شرکت کرده بودند، پلمب کردند.
کارمند یک کافه در مشهد به ایراناینترنشنال گفت حکومت فکر میکند با پلمب و بازداشت، باقی رستورانها و کافهها را «از برگزاری ایونت» بازمیدارد اما تعداد این رخدادها روز به روز بیشتر میشود و در نهایت حتی پلمب هم کارگر نیست و مراسم بسیاری از چشمش در میرود.
او افزود: «غول از چراغ جادو بیرون آمده و دیگر به آن برنمیگردد.»
مردم چه میگویند؟
رسانههای اجتماعی از جمله ایکس و اینستاگرام سرشار از روایت شهروندان از پلمب شدن کسبوکارها و فشار اجتماعی بر زنان برای حجاب اجباریاند.
گروهی از زنان با اشاره به پلمب کافه و رستورانها و جریمههای موجود، بر این باورند تنها زمانی میتوان گفت حجاب اجباری در ایران برچیده شده که زنان بتوانند آزادانه با پوشش دلخواه خود در مدرسه، دانشگاه، محل کار و اماکن دولتی حاضر شوند و مدارک هویتی بدون حجاب اجباری داشته باشند.
برخی دیگر از زنان هم با اشاره به فشار موجود بر آنها در محل کار برای حجاب اجباری، میگویند حجاب آزاد نشده، بلکه حکومت بهدلیل شجاعت زنها در سرپیچی از قانون حجاب اجباری و همچنین ترس از اعتراضات مردم بهخاطر فشارهای اجتماعی و شرایط سخت معیشتی، مستاصل شده است.
در کشوری با فرهنگ طولانی قهوهخانهداری در کنار نبود فضاهای تفریحی کافی و آزادیهای اجتماعی، کافهها جزو معدود مکانهای مورد علاقه جوانها برای جمع شدن و تنفساند.
فشار بر کافهها و رستورانها بر سر حجاب و بگیر و ببند زنان، ممکن است باعث جرقه خوردن دور جدید اعتراضات ضدحکومتی در ایران بشود.
