با تشدید تنشهای ژئوپلیتیک و اختلال در مسیرهای حیاتی کشتیرانی، جریان تجارت در خاورمیانه با فشار فزایندهای مواجه شده و نگرانیها درباره تاثیر این وضعیت بر زنجیرههای تامین جهانی افزایش یافته است.
این تحولات بهویژه در تنگه هرمز، یکی از مهمترین گذرگاههای انرژی و کالاهای صنعتی، نمود بیشتری پیدا کرده است.
به گزارش گلفنیوز، تحلیل جدید PwC نشان میدهد حدود یکپنجم سوخت جت و گاز طبیعی مایع جهان، به همراه حجم قابل توجهی از آمونیاک، گوگرد و آلومینیوم از این مسیر عبور میکند؛ موضوعی که هرگونه اختلال در آن را به یک شوک جهانی تبدیل میکند. اختلال اخیر که در پی تشدید تنشهای منطقهای و بسته شدن حریم هوایی رخ داده، نسبت به بحرانهای قبلی زنجیره تامین پیچیدهتر و گستردهتر ارزیابی شده است.
در حالی که برخی محمولههای کانتینری میتوانند با هزینه بیشتر تغییر مسیر دهند، صادرات گاز طبیعی مایع به زیرساختهای تخصصی وابسته است و انعطافپذیری کمتری دارد. مسالهای که خطر کمبود فوری و افزایش قیمتها در بلندمدت را به همراه دارد. بر اساس این گزارش، حدود ۵۰۰ هزار کانتینر در شبکههای لجستیکی خلیج فارس متوقف شده و دسترسی به برخی گلوگاههای اصلی تجارت نیز محدود شده است. وضعیتی که نشان میدهد سیستم همچنان فعال است اما تحت فشار شدید قرار دارد.
گلفنیوز مینویسد واکنش کشورهای منطقه تاکنون بر «تابآوری واکنشی» استوار بوده - یعنی تغییر مسیر محمولهها و استفاده از مسیرهای جایگزین - اما این رویکرد دیگر کافی نیست. بر اساس ارزیابی PwC، عبور از این بحران نیازمند تغییرات ساختاری از جمله سرمایهگذاری در کریدورهای جایگزین، یکپارچهسازی شبکههای حملونقل ریلی، دریایی و هوایی، توسعه ابزارهای دیجیتال برای مدیریت زنجیره تامین و تقویت همکاریهای فرامرزی است.
این تحولات در شرایطی رخ میدهد که تجارت جهانی وارد مرحلهای پراکندهتر شده و تنشهای سیاسی و تغییر ائتلافها، الگوهای تجاری را دگرگون کرده است. در این میان، برخی جریانهای تجاری ممکن است به وضعیت پیش از بحران بازنگردند و مسیرها و شراکتهای جدیدی شکل گیرد که رقابت میان کریدورهای تجاری را افزایش میدهد.
با این حال، این گزارش تاکید میکند سرمایهگذاریهای زیرساختی در کشورهای خلیج فارس - از توسعه بنادر و خطوط ریلی گرفته تا سامانههای لجستیکی دیجیتال - میتواند فرصتهایی برای جذب جریانهای جدید تجارت ایجاد کند، بهویژه اگر این کشورها بتوانند قابلیت اطمینان و یکپارچگی بیشتری ارائه دهند.
در نهایت، به نوشته گلفنیوز، این بحران میتواند به نقطه عطفی در تحول ساختاری تجارت جهانی تبدیل شود؛ تغییری از نقش صرفا ترانزیتی به یک اکوسیستم تجاری یکپارچه با ارزش افزوده بالاتر. با این حال، تحقق این سناریو به سرعت واکنش دولتها و شرکتها در تبدیل راهحلهای کوتاهمدت به استراتژیهای بلندمدت بستگی دارد، در حالی که فعلاً شبکههای تجاری منطقه همچنان تحت فشار شدید در حال تطبیق با شرایط جدید هستند.
