والاستریت ژورنال: جمهوری اسلامی تندروتر شده است
حملات نظامی آمریکا و اسرائیل به جمهوری اسلامی به جای تضعیف ساختار قدرت در تهران، فرایند به قدرت رسیدن تندروترین لایههای حکومتی و پیروان تفکرات آخرالزمانی را هموار کرده است.
حملات نظامی آمریکا و اسرائیل به جمهوری اسلامی به جای تضعیف ساختار قدرت در تهران، فرایند به قدرت رسیدن تندروترین لایههای حکومتی و پیروان تفکرات آخرالزمانی را هموار کرده است.
روزنامه والاستریت ژورنال در گزارشی تحلیلی به پیامدهای جنگ بر تغییر ساختار قدرت در حکومت جمهوری اسلامی پرداخت.
این گزارش تاکید کرد که با انتصاب مجتبی خامنهای به عنوان رهبر سوم جمهوری اسلامی و تسلط شبکه موسوم به «حلقه حبیب» بر نهادهای نظامی و امنیتی، امیدها برای دستیابی به صلح پایدار یا سازش سیاسی بیش از هر زمان دیگری کمرنگ شده و حکومت در ایران در مسیری رادیکالتر و غیرقابلپیشبینیتر حرکت میکند.
قدرت گرفتن مجتبی خامنهای و حلقه حبیب
والاستریت ژورنال، شامگاه سهشنبه ۲۵ فروردین نوشت در حالی که آمریکا و اسرائیل امیدوار بودند حذف مقامهای ارشد ایرانی راه را برای تغییر حکومت یا روی کار آمدن رهبران میانهرو هموار کند، اکنون خلأ قدرت با تندروهایی پر شده که علاقهای به مصالحه ندارند.
در مرکز این تحولات، مجتبی خامنهای قرار دارد؛ چهرهای که سالها در سایه بوده و اکنون از سوی مجلس خبرگان به عنوان جانشین پدرش معرفی شده است.
او رهبری خود را بر شبکهای از وفاداران موسوم به «حلقه حبیب» بنا کرده است.
این گروه متشکل از کهنهسربازان «گردان حبیب» لشکر محمد رسولالله سپاه پاسداران است که به تندروی شهرت دارند.
مجتبی خامنهای برخلاف تصورات غرب، نه یک چهره میانهرو، بلکه پیونددهنده اصلی لایههای امنیتی و نظامی سختگیر در ایران است.
سلطه فرماندهان بدسابقه بر ساختار قدرت
گزارش والاستریت ژورنال به انتصابهای کلیدی جدید اشاره کرد که نشاندهنده خشنتر و تندروتر شدن ساختار قدرت است.
محمدباقر ذوالقدر، دبیر جدید شورای عالی امنیت ملی، سابقه فعالیتهای چریکی و کشتن در پیش از انقلاب دارد.
به نوشته والاستریت ژورنال، ذوالقدر چنان تندرو توصیف شده که حتی چهرهای مانند قاسم سلیمانی در مقطعی در اعتراض به تندرویهای او استعفا داده بود.
احمد وحیدی، فرمانده کل جدید سپاه پاسداران، که به دخالت در بمبگذاری آمیا در آرژانتین متهم است، پیشتر در سرکوب اعتراضات داخلی، نقشی کلیدی داشته است.
محسن رضایی، مشاور نظامی جدید، وعده داده است پاسخ جمهوری اسلامی دیگر «چشم در برابر چشم» نخواهد بود، بلکه «سر در برابر چشم» خواهد بود.
ایدئولوژی آخرالزمانی و مهدویت
به نوشته والاستریت ژورنال، یکی از نگرانکنندهترین موضوعات، نفوذ تفکر «مهدویت آخرالزمانی» در بدنه رهبری جدید است.
این دیدگاه که تحت تاثیر آموزههای محمدتقی مصباح یزدی شکل گرفته، معتقد است «نابودی دشمنان، بهویژه اسرائیل، بازگشت امام غایب شیعیان را تسریع میکند».
تحلیلگران به والاستریت ژورنال گفتند این باورهای مذهبی دیگر صرفا لفاظی نیست، بلکه رفتار جنگطلبانه حکومت را شکل میدهد.
جابر رجبی، عضو سابق سپاه پاسداران انقلاب اسلامی که با مجتبی خامنهای همدرس بوده، گفت که او خود را شخصیت پیشگوییشده «سید خراسانی» میداند که «در آستانه ظهور، نیروهای حق را علیه دشمنان اسلام رهبری خواهد کرد».
سرکوب داخلی و تنشهای منطقهای
رهبران جدید جمهوری اسلامی به جای تلاش برای پایان دادن به درگیریها، فشار بر مخالفان داخلی را از طریق بازداشت و اعدام تشدید کردهاند.
در سطح بینالمللی نیز آنها با اعمال کنترل بر تنگه هرمز، مسیر عبور ۲۰ درصد نفت جهان، در حال وارد آوردن فشار بر جامعه جهانی هستند.
گزارش والاستریت ژورنال در نهایت نتیجه گرفت که اگرچه فشارهای اقتصادی ناشی از جنگ زیاد است، اما دشمنی حکومت جدید با غرب ریشهدارتر از آن است که به سادگی از بین برود.
به گفته کارشناسان، «تندروترین گروه در سپاه پاسداران اکنون فرمان را در دست گرفته است» و این امر احتمال طولانی شدن درگیریها را به شدت افزایش میدهد.
برخی رسانهها در ایران گزارش دادند فروشگاه جینوست در خیابان فرشته تهران، شنبه ۱۹ مهر و پس از برگزاری جشنی در ۱۸ مهر و انتشار ویدیوهای آن، بهدست نیروی انتظامی پلمب شد.
وبسایت خبری «آسیانیوز ایران» با اشاره به این اقدام نوشت که به نظر میرسد این برخورد، صرفا یک واکنش مقطعی نیست، بلکه بخشی از یک کارزار بزرگتر برای «کنترل بیشتر بر فضای اجتماعی، مقابله با نمایش ثروت و اجرای سختگیرانهتر قوانین» است.
بسیاری از کسبوکارها نگران تاثیر این سیاست تازه بر معیشت، سلامت روان شهروندان و زندگی اجتماعی آنها هستند.
فشار اقتصادی حکومت بر مردم و استفاده از آنها برای سرکوب
در هفتههای اخیر فشار حکومت بر کسبوکارها و شهروندان به دلیل سرپیچی از قانون حجاب اجباری، رقص و سرو مشروبات الکلی افزایش چشمگیری پیدا کرده است. از جمله، در پی انتشار ویدیوهایی از برگزاری جشنی در جزیره کیش با عنوان «قهوهپارتی» در رسانههای اجتماعی، دادستان عمومی و انقلاب کیش، از تشکیل پرونده و بازداشت برگزارکنندگان آن خبر داد.
یکی از زنان کافهداری که تجربه برخورد عوامل انتظامی با چنین جشنهایی را دارد به ایراناینترنشنال گفت شاهد بوده که مقامات در بعضی موارد از افراد بازداشتشده - بدون توجه به موقعیت مالیشان - وثیقه چند میلیاردی دریافت کرده و آنها را از کار کردن منع کردهاند.
او افزود بر اساس مشاهداتش بر این باور است که حساسیت بیشتری روی تجمعات تفریحی با حضور جوانها و نسل زد وجود دارد و نیروهای امنیتی با چنین رویدادهایی خشنتر برخورد میکنند.
مقامهای جمهوری اسلامی همواره چنین جشنهایی را «برخلاف شئونات اسلامی» و «هنجارشکنی» توصیف کرده و به نظر میرسد نگران الگوبرداری کسبوکارها از یکدیگر در این زمینهاند.
در ماههای اخیر ویدیوهایی از صاحبان چندین کافه در دزفول و قم در رسانههای اجتماعی منتشر شده که در آن در سخنانی شبیه به اعتراف اجباری یا به دلیل برگزاری جشن همراه با رقص و موسیقی، از مسئولان عذرخواهی و ابراز ندامت میکنند یا از مشتریان خود میخواهند برای جلوگیری از پلمب شدن، حجاب را رعایت کنند.
کارمند یک کافه در تهران به ایراناینترنشنال گفت مقامهای جمهوری اسلامی تلاش میکنند با فشار بر صاحبان کسبوکارها و تهدید به برخورد و پلمب اماکن، مردم را در برابر هم قرار دهند و از آنها به عنوان وسیلهای برای سرکوب و سانسور خودشان و زنان استفاده کنند.
پلمب به مثابه ابزار فشار سیاسی
از طرف دیگر، شواهد و گزارشهای رسیده حاکی است حکومت از بستن کسبوکارها برای انتقامگیری از مخالفانش هم استفاده میکند.
اطلاعات و گزارشهای رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهند دستکم در دو مورد، کسبوکار شهروندان به دلیل فعالیت سیاسی خود آنها یا نزدیکانشان و با هدف اعمال فشار بر افراد، به دستور نهادهای حکومتی در تهران پلمب شدهاند.
این برخورد در گذشته هم سابقه داشته و به عنوان مثال در آذر ۱۴۰۱ و همزمان با اعتراضات سراسری در خیزش «زن، زندگی، آزادی»، اداره اماکن برای توقف اعتصاب در شهرهای مختلف کردستان و نیز در ایلام و کرمانشاه، مغازه کسبهای را که در اعتصاب شرکت کرده بودند، پلمب کردند.
کارمند یک کافه در مشهد به ایراناینترنشنال گفت حکومت فکر میکند با پلمب و بازداشت، باقی رستورانها و کافهها را «از برگزاری ایونت» بازمیدارد اما تعداد این رخدادها روز به روز بیشتر میشود و در نهایت حتی پلمب هم کارگر نیست و مراسم بسیاری از چشمش در میرود.
او افزود: «غول از چراغ جادو بیرون آمده و دیگر به آن برنمیگردد.»
مردم چه میگویند؟
رسانههای اجتماعی از جمله ایکس و اینستاگرام سرشار از روایت شهروندان از پلمب شدن کسبوکارها و فشار اجتماعی بر زنان برای حجاب اجباریاند.
گروهی از زنان با اشاره به پلمب کافه و رستورانها و جریمههای موجود، بر این باورند تنها زمانی میتوان گفت حجاب اجباری در ایران برچیده شده که زنان بتوانند آزادانه با پوشش دلخواه خود در مدرسه، دانشگاه، محل کار و اماکن دولتی حاضر شوند و مدارک هویتی بدون حجاب اجباری داشته باشند.
برخی دیگر از زنان هم با اشاره به فشار موجود بر آنها در محل کار برای حجاب اجباری، میگویند حجاب آزاد نشده، بلکه حکومت بهدلیل شجاعت زنها در سرپیچی از قانون حجاب اجباری و همچنین ترس از اعتراضات مردم بهخاطر فشارهای اجتماعی و شرایط سخت معیشتی، مستاصل شده است.
در کشوری با فرهنگ طولانی قهوهخانهداری در کنار نبود فضاهای تفریحی کافی و آزادیهای اجتماعی، کافهها جزو معدود مکانهای مورد علاقه جوانها برای جمع شدن و تنفساند.
فشار بر کافهها و رستورانها بر سر حجاب و بگیر و ببند زنان، ممکن است باعث جرقه خوردن دور جدید اعتراضات ضدحکومتی در ایران بشود.
