فرماندهی مرکزی آمریکا اعلام کرد از دوشنبه ۲۴ فروردین، ساعت ۱۷:۳۰ به وقت تهران اجرای محاصره دریایی علیه تردد کشتیها به مقصد و مبدا بنادر ایران آغاز میشود؛ اقدامی که همزمان با تهدیدهای دونالد ترامپ برای گسترش فشار بر تهران صورت میگیرد.
بر اساس این بیانیه، این محاصره بدون هیچ تبعیضی علیه کشتیهای تمامی کشورها که وارد بنادر و مناطق ساحلی ایران میشوند یا از آن خارج میشوند اعمال خواهد شد. این اقدام شامل تمامی بنادر ایران در خلیج فارس و دریای عمان میشود.
سنتکام در عین حال تاکید کرد که آزادی ناوبری برای کشتیهایی که از تنگه هرمز به مقصد یا از مبدأ بنادر غیرایرانی در حال عبور هستند، مختل نخواهد شد.
در این اطلاعیه آمده است که جزئیات بیشتر پیش از اجرای این طرح از طریق اطلاعیه رسمی به دریانوردان اعلام خواهد شد و از تمامی کشتیها خواسته شده هنگام عبور از دریای عمان و ورودیهای تنگه هرمز، اطلاعیههای دریانوردی را دنبال کرده و از طریق کانال ۱۶ با نیروهای دریایی آمریکا در تماس باشند.
پیش از این رییسجمهوری آمریکا در نخستین اظهارنظر علنی خود پس از ناکام ماندن مذاکرات اسلامآباد گفت که نیروی دریایی آمریکا «بیدرنگ» محاصره تنگه هرمز را آغاز میکند و ناتو نیز در این عملیات مشارکت خواهد داشت. همزمان، پاکستان از تلاش برای برگزاری دور دیگری از گفتوگوها میان تهران و واشینگتن خبر داد.
ترامپ یکشنبه ۲۳ فروردین در شبکه اجتماعی تروث سوشال از اقدام نیروی دریایی آمریکا برای آغاز فوری مینروبی و محاصره تنگه هرمز خبر داده بود. او دقایقی بعد در مصاحبه با شبکه خبری فاکسنیوز اعلام کرد که این اقدام با همکاری ناتو و کشورهای همپیمان آمریکا در خلیج فارس انجام خواهد شد و آن را «محاصرهای همهجانبه، در سطحی بالاتر از محاصره ونزوئلا» توصیف کرد.
ترامپ تاکید کرده بود که هدف اصلی این اقدام جلوگیری از فروش نفت ایران به کشورهایی است که به گفته او «تهران ترجیح میدهد» و از این طریق کسب درآمد میکند.
او همچنین پیشبینی کرد که مقامهای جمهوری اسلامی به میز مذاکرات بازخواهند گشت و گفت: «من به تیمام گفتم همهچیز را میخواهم؛ نه ۹۰ درصد، نه ۹۵ درصد، همهچیز.»
در همین زمینه، سرپرست وزارت دادگستری آمریکا نیز در پیامی در شبکه ایکس گفت: «وزارت دادگستری با قاطعیت هر کسی که نفت تحریمشده ایران را خریداری یا به فروش برساند، تحت پیگرد قانونی قرار خواهد داد.» تاد بلانش، معاون دادستان کل است که اکنون به طور موقت سرپرستی وزارت دادگستری را بر عهده دارد. او افزود که وزارت دادگستری بهطور کامل از رییسجمهوری ایالات متحده و ارتش آمریکا حمایت میکند.
این اظهارات در حالی مطرح میشود که مقامهای جمهوری اسلامی پس از پایان مذاکرات اسلامآباد، بر مواضع خود درباره ادامه غنیسازی و اعمال کنترل بر تنگه هرمز تاکید کردهاند. همزمان، وزیر خارجه پاکستان از تلاش برای ادامه میانجیگری و برگزاری دور جدید مذاکرات خبر داده است.
محمد باقر قالیباف، رییس مجلس شورای اسلامی، که ریاست هیات جمهوری اسلامی در مذاکرات اسلامآباد را بر عهده داشت، در شبکه اجتماعی ایکس نوشت که مسدود کردن تنگه هرمز منجر به افزایش قیمت بنزین در ایالات متحده خواهد شد. او تصویری از آخرین قیمت بنزین در پمپ بنزینهای اطراف کاخ سفید منتشر کرد و نوشت: «از قیمت فعلی بنزین لذت ببرید. با آنچه بهنام محاصره گفته میشود، بهزودی دلتان برای بنزین ۴ تا ۵ دلاری تنگ خواهد شد.»
پرونده هستهای؛ محور اصلی اختلاف
ترامپ بار دیگر تاکید کرد که [حکومت] ایران هرگز به سلاح هستهای دست نخواهد یافت و این موضوع را اصلیترین مانع در مذاکرات دانست. او گفت که «۹۵ درصد نگرانیهای» آمریکا به این موضوع مربوط است.
پیشتر گزارشهایی از جمله از سوی رسانهها به نقل از مقامهای پاکستانی حاکی از آن بود که عقبنشینی [حکومت] ایران از برنامه هستهای، محور اصلی طرح پیشنهادی ۱۵ مادهای آمریکا بوده و بازگشایی تنگه هرمز نیز از دیگر محورهای کلیدی این طرح به شمار میرود.
جزئیات محاصره و پیامدهای آن
ترامپ در اظهارات خود، کنترل عبور و مرور کشتیها در تنگه هرمز را بخشی از این راهبرد دانسته و گفته بود کشتیهایی که به ایران «عوارض غیرقانونی» پرداخت کرده باشند، در آبهای بینالمللی متوقف خواهند شد.
او همچنین از آغاز عملیات مینروبی خبر داد و گفت ایران مینهایی در تنگه هرمز کار گذاشته است. به گفته او، آمریکا و متحدانش از جمله بریتانیا در حال اعزام تجهیزات مینروب به منطقه هستند.
ترامپ افزود که با پایان این بحران، قیمت جهانی نفت و گاز در نهایت کاهش خواهد یافت.
گزینههای پیشرو
در همین حال، تحلیلها حاکی از آن است که در صورت شکست کامل مذاکرات، واشینگتن دو گزینه اصلی را دنبال میکند: ازسرگیری حملات نظامی یا اجرای راهبرد محاصره دریایی، مشابه آنچه پیشتر علیه ونزوئلا به کار گرفته شد.
ترامپ همچنین با اشاره به توان نظامی آمریکا، بار دیگر تهدید کرد که در صورت لزوم میتواند زیرساختهای حیاتی ایران را هدف قرار دهد و گفت که برخی تاسیسات کلیدی، از جمله زیرساختهای انرژی، همچنان در تیررس قرار دارند.
او افزود که چندین مرکز تولید موشک در ایران هنوز هدف قرار نگرفتهاند و آمریکا از موقعیت آنها آگاه است.
