هشدار دو سازمان حقوق بشری: هزاران زندانی در ایران در معرض خطر مرگ قرار دارند
دیدبان حقوق بشر و شبکه حقوق بشر کردستان اعلام کردند زندانیان در ایران همزمان با حملات نظامی و تشدید سرکوب داخلی با خطر جدی جراحت و مرگ مواجهاند.
دیدبان حقوق بشر و شبکه حقوق بشر کردستان اعلام کردند زندانیان در ایران همزمان با حملات نظامی و تشدید سرکوب داخلی با خطر جدی جراحت و مرگ مواجهاند.
به گزارش دیدبان حقوق بشر و شبکه حقوق بشر کردستان، هزاران زندانی در ایران، از جمله زندانیان سیاسی و کودکان، در معرض خطر مرگ و آسیب ناشی از حملات آمریکا و اسرائیل و همچنین نقضهای گسترده حقوق بشر توسط مقامهای جمهوری اسلامی قرار دارند.
تهدید دوگانه: بمباران و سرکوب
در این گزارش آمده است که زندانیان در ایران با «تهدیدی دوگانه» مواجهاند؛ از یک سو حملات نظامی در نزدیکی مراکز نگهداری آنان و از سوی دیگر، خطر اعدامهای گسترده، خودسرانه و مخفیانه از سوی حکومت.
بَهار صبا، پژوهشگر ارشد ایران در دیدبان حقوق بشر، گفته است: «زندانیان - از جمله هزاران نفر که بهطور خودسرانه بازداشت شدهاند - در معرض خشونت مقامهایی هستند که سابقه کشتار زندانیان را دارند و همزمان در معرض بمباران قرار دارند.»
موج بازداشتهای گسترده پیش از آغاز جنگ
بر اساس این گزارش، در هفتههای پیش از آغاز درگیری نظامی در ۹ اسفند ۱۴۰۴، مقامهای ایرانی دهها هزار نفر از معترضان، فعالان مدنی، وکلا و حتی کودکان را بازداشت کردند.
بسیاری از این افراد در بازداشتگاههای مخفی نگهداری شده و در معرض ناپدیدسازی قهری قرار گرفتهاند.
افزایش اعدامها و نگرانی از اعدامهای مخفیانه
این گزارش از افزایش اعدامها، بهویژه با اتهامات سیاسی، خبر میدهد. دستکم چندین نفر در هفتههای اخیر با اتهاماتی مانند «جاسوسی» و «محاربه» اعدام شدهاند.
نهادهای حقوق بشری هشدار دادهاند که در سایه جنگ و محدودیت اطلاعرسانی، خطر اعدامهای گسترده و مخفیانه افزایش یافته است.
زندانها در معرض حملات و شرایط وخیم
بر اساس گزارشها، حملات هوایی در نزدیکی زندانهایی از جمله اوین، تهران بزرگ، اصفهان، مهاباد و زنجان رخ داده است. زندانیان از شنیدن انفجارهای شدید و احساس موجهای انفجار خبر دادهاند.
همزمان، شرایط داخل زندانها نیز رو به وخامت گذاشته است. منابع از کاهش کیفیت و مقدار غذا، کمبود آب آشامیدنی، و محرومیت از خدمات پزشکی خبر دادهاند.
یک منبع گفته است: «حتی زندانیان بیمار به مراکز درمانی منتقل نمیشوند و به دارو دسترسی ندارند.»
سرکوب اعتراضات در داخل زندانها
زندانیانی که به شرایط نامناسب اعتراض کردهاند، با برخورد خشونتآمیز مواجه شدهاند. گزارشها حاکی از استفاده از گاز اشکآور و حتی نیروی مرگبار در برخی زندانها است.
در زندان چابهار، گفته شده نیروهای امنیتی در واکنش به اعتراضات زندانیان - که به دلیل کمبود غذا آغاز شده بود - چندین نفر را کشته یا زخمی کردهاند.
ناپدیدسازی قهری و بیاطلاعی خانوادهها
این گزارش همچنین به مواردی از انتقال زندانیان به مکانهای نامعلوم اشاره میکند که موجب نگرانی خانوادهها شده است. در برخی موارد، مقامها از ارائه هرگونه اطلاعات درباره محل نگهداری زندانیان خودداری کردهاند.
سابقه نقضهای گسترده حقوق بشر
نهادهای حقوق بشری با اشاره به سابقه جمهوری اسلامی در کشتار زندانیان - از جمله اعدامهای گسترده سال ۱۳۶۷ - نسبت به تکرار چنین وقایعی هشدار دادهاند.
درخواست برای اقدام فوری بینالمللی
دیدبان حقوق بشر و شبکه حقوق بشر کردستان از کشورهای عضو سازمان ملل خواستهاند که حکومت ایران را برای آزادی فوری بازداشتشدگان خودسرانه، توقف اعدامها و رعایت حقوق بشردوستانه بینالمللی تحت فشار قرار دهند.
این نهادها تاکید کردهاند که در شرایط کنونی، حفاظت از جان غیرنظامیان، از جمله زندانیان، باید در اولویت قرار گیرد.
برخی رسانهها در ایران گزارش دادند فروشگاه جینوست در خیابان فرشته تهران، شنبه ۱۹ مهر و پس از برگزاری جشنی در ۱۸ مهر و انتشار ویدیوهای آن، بهدست نیروی انتظامی پلمب شد.
وبسایت خبری «آسیانیوز ایران» با اشاره به این اقدام نوشت که به نظر میرسد این برخورد، صرفا یک واکنش مقطعی نیست، بلکه بخشی از یک کارزار بزرگتر برای «کنترل بیشتر بر فضای اجتماعی، مقابله با نمایش ثروت و اجرای سختگیرانهتر قوانین» است.
بسیاری از کسبوکارها نگران تاثیر این سیاست تازه بر معیشت، سلامت روان شهروندان و زندگی اجتماعی آنها هستند.
فشار اقتصادی حکومت بر مردم و استفاده از آنها برای سرکوب
در هفتههای اخیر فشار حکومت بر کسبوکارها و شهروندان به دلیل سرپیچی از قانون حجاب اجباری، رقص و سرو مشروبات الکلی افزایش چشمگیری پیدا کرده است. از جمله، در پی انتشار ویدیوهایی از برگزاری جشنی در جزیره کیش با عنوان «قهوهپارتی» در رسانههای اجتماعی، دادستان عمومی و انقلاب کیش، از تشکیل پرونده و بازداشت برگزارکنندگان آن خبر داد.
یکی از زنان کافهداری که تجربه برخورد عوامل انتظامی با چنین جشنهایی را دارد به ایراناینترنشنال گفت شاهد بوده که مقامات در بعضی موارد از افراد بازداشتشده - بدون توجه به موقعیت مالیشان - وثیقه چند میلیاردی دریافت کرده و آنها را از کار کردن منع کردهاند.
او افزود بر اساس مشاهداتش بر این باور است که حساسیت بیشتری روی تجمعات تفریحی با حضور جوانها و نسل زد وجود دارد و نیروهای امنیتی با چنین رویدادهایی خشنتر برخورد میکنند.
مقامهای جمهوری اسلامی همواره چنین جشنهایی را «برخلاف شئونات اسلامی» و «هنجارشکنی» توصیف کرده و به نظر میرسد نگران الگوبرداری کسبوکارها از یکدیگر در این زمینهاند.
در ماههای اخیر ویدیوهایی از صاحبان چندین کافه در دزفول و قم در رسانههای اجتماعی منتشر شده که در آن در سخنانی شبیه به اعتراف اجباری یا به دلیل برگزاری جشن همراه با رقص و موسیقی، از مسئولان عذرخواهی و ابراز ندامت میکنند یا از مشتریان خود میخواهند برای جلوگیری از پلمب شدن، حجاب را رعایت کنند.
کارمند یک کافه در تهران به ایراناینترنشنال گفت مقامهای جمهوری اسلامی تلاش میکنند با فشار بر صاحبان کسبوکارها و تهدید به برخورد و پلمب اماکن، مردم را در برابر هم قرار دهند و از آنها به عنوان وسیلهای برای سرکوب و سانسور خودشان و زنان استفاده کنند.
پلمب به مثابه ابزار فشار سیاسی
از طرف دیگر، شواهد و گزارشهای رسیده حاکی است حکومت از بستن کسبوکارها برای انتقامگیری از مخالفانش هم استفاده میکند.
اطلاعات و گزارشهای رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهند دستکم در دو مورد، کسبوکار شهروندان به دلیل فعالیت سیاسی خود آنها یا نزدیکانشان و با هدف اعمال فشار بر افراد، به دستور نهادهای حکومتی در تهران پلمب شدهاند.
این برخورد در گذشته هم سابقه داشته و به عنوان مثال در آذر ۱۴۰۱ و همزمان با اعتراضات سراسری در خیزش «زن، زندگی، آزادی»، اداره اماکن برای توقف اعتصاب در شهرهای مختلف کردستان و نیز در ایلام و کرمانشاه، مغازه کسبهای را که در اعتصاب شرکت کرده بودند، پلمب کردند.
کارمند یک کافه در مشهد به ایراناینترنشنال گفت حکومت فکر میکند با پلمب و بازداشت، باقی رستورانها و کافهها را «از برگزاری ایونت» بازمیدارد اما تعداد این رخدادها روز به روز بیشتر میشود و در نهایت حتی پلمب هم کارگر نیست و مراسم بسیاری از چشمش در میرود.
او افزود: «غول از چراغ جادو بیرون آمده و دیگر به آن برنمیگردد.»
مردم چه میگویند؟
رسانههای اجتماعی از جمله ایکس و اینستاگرام سرشار از روایت شهروندان از پلمب شدن کسبوکارها و فشار اجتماعی بر زنان برای حجاب اجباریاند.
گروهی از زنان با اشاره به پلمب کافه و رستورانها و جریمههای موجود، بر این باورند تنها زمانی میتوان گفت حجاب اجباری در ایران برچیده شده که زنان بتوانند آزادانه با پوشش دلخواه خود در مدرسه، دانشگاه، محل کار و اماکن دولتی حاضر شوند و مدارک هویتی بدون حجاب اجباری داشته باشند.
برخی دیگر از زنان هم با اشاره به فشار موجود بر آنها در محل کار برای حجاب اجباری، میگویند حجاب آزاد نشده، بلکه حکومت بهدلیل شجاعت زنها در سرپیچی از قانون حجاب اجباری و همچنین ترس از اعتراضات مردم بهخاطر فشارهای اجتماعی و شرایط سخت معیشتی، مستاصل شده است.
در کشوری با فرهنگ طولانی قهوهخانهداری در کنار نبود فضاهای تفریحی کافی و آزادیهای اجتماعی، کافهها جزو معدود مکانهای مورد علاقه جوانها برای جمع شدن و تنفساند.
فشار بر کافهها و رستورانها بر سر حجاب و بگیر و ببند زنان، ممکن است باعث جرقه خوردن دور جدید اعتراضات ضدحکومتی در ایران بشود.
