پیامهای رسیده به ایراناینترنشنال از شهرهای مختلف نشان میدهد از زمان آغاز جنگ و قطع اینترنت، موج بیکاری، کاهش درآمد و تعطیلی کسبوکارها، معیشت بسیاری از خانوادهها را به مرز بحران رسانده است.
پیامهای دریافتی از شهروندان نشان میدهد وضعیت نابهسامانی که از زمان اعتراضات ۱۸ دی آغاز شده بود، طی یک ماه گذشته شدت بیشتری گرفته است.
گزارشهای مردمی حاکی از توقف فعالیت کسبوکارها، پایین آمدن دستمزدها در برخی مشاغل، تعدیل نیرو و تاخیر شدید در پرداخت حقوق است.
کارگران برخی واحدهای صنعتی میگویند با وجود ادامه فعالیت کارخانهها، حقوق و مزایای آنها پرداخت نشده است.
یکی از کارگران یکی از شرکتهای مشهور پتروشیمی هفتم فروردین برای ایراناینترنشنال نوشت که مدیران این مجموعه هنوز حقوق و مزایای اسفند کارگران را پرداخت نکردهاند و رییس حراست و معاونت تولید، آنها را تهدید کرده که در صورت اعتراض، به نهادهای اطلاعاتی و امنیتی تحویل داده میشوند.
در بخشهای مختلف اقتصاد نیز رکود به مراتب جدیتر از قبل گزارش میشود.
به گفته یک شهروند، بسیاری از کسبوکارها عملا متوقف شدهاند، شرکتها با کاهش شدید درآمد مواجهاند و روند تعدیل نیرو بطور محسوسی رو به افزایش است.
تعطیلی کسبوکارهای وابسته به اینترنت
قطع یا اختلال گسترده اینترنت یکی از عوامل اصلی توقف فعالیت بسیاری از کسبوکارها عنوان شده است.
یکی از شهروندان تهرانی نوشت: «یک ماه است اینترنت قطع شده. تا الان ۱۰ میلیون تومان پول فیلترشکن دادم، درحالیکه سه ماه است بیکارم.»
از شهرهای مختلف نیز گزارشهایی درباره تعطیلی فروشگاهها و کسبوکارهای آنلاین به دست ایراناینترنشنال رسیده است.
یک شهروند از جنوب ایران نوشت: «اکثر جوانها شغلهای آزاد دارند؛ در شیراز و بندرعباس و قشم و درگهان، از همان اعتصاب گسترده دی بیشتر مغازهها بستهاند. شاگردهای این فروشگاهها حالا بیکار و بدون درآمد هستند.»
مخاطبی در پیام مشابهی از ارومیه گفت: «نزدیک به دو ماه است که بیکاریم ... لعنت به جمهوری اسلامی که ما را به این وضعیت انداخت.»
شهروندی از کرج گفت: «کسانی که درآمدشان از آنلاینشاپها بود، همه راههای درآمدی خود را از دست دادهاند.»
افرادی که شغل آنها به آموزش یا خدمات آنلاین وابسته بوده است، بیش از دیگران تحت تاثیر قرار گرفتهاند.
یک مدرس زبان نوشت: «من و چند نفر از دوستانم مدرس زبان هستیم و به صورت آنلاین تدریس میکنیم. الان یک ماه است که هیچ شغلی نداریم و برای مخارج زندگی به مشکل برخوردهایم.»
شهروندی دیگر از رشت با اشاره به زمینه شغلی خودش و همسرش در طراحی وبسایت، یادآوری کرد از ماه دی با مشکلات زیادی مواجه شدهاند و دیگر نمیتوانند جوابگوی کارمندان شرکت خود باشند.
تعدیل نیرو در صنایع مختلف
علاوه بر پیامهای رسیده به ایراناینترنشنال، مطالب منتشر شده در رسانههای اجتماعی نیز نشان میدهد بخشهای مختلف اقتصادی از گردشگری تا حملونقل هوایی نیز تحت تاثیر قرار گرفتهاند.
یکی از کارکنان حوزه گردشگری در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «شرکتی که در آن کار میکردم نزدیک به ۵۰۰ نفر کارمند داشت. از روز اول جنگ همه را فرستادند خانه، حقوقهای اسفند نصفه و نیمه پرداخت شد و با پایان قراردادها عده زیادی بیکار شدند.»
کارمندان برخی ایرلاینها نیز از قطع پرداختها خبر دادهاند.
یکی از مخاطبان ایراناینترنشنال نوشت: «در این اوضاع و بسته بودن فرودگاهای کشور، به امثال من که کارمند ایرلاینها هستیم نه حقوق دادند نه عیدی؛ با این شرایط تعدیل نیرو هم میکنند.»
شهروند دیگری در پیامی به ایراناینترنشنال نوشته: «موج تعدیل نیروها از شرکتهای خصوصی شروع شده. امروز مطلع شدم دو نفر از دوستانم در تهران از کار بیکار شدهاند و شرایط اقتصادیشان به سرعت در حال وخیم شدن است.»
فشار معیشتی و افزایش هزینهها
افزایش شدید قیمتها نیز فشار مضاعفی بر خانوادهها وارد کرده است.
یکی از مخاطبان نوشت: «قیمتها روز به روز بیشتر میشود؛ یک کیلو مرغ شده ۲۵۰ هزار تومن، یک کیسه برنج چهار میلیون و یک کیلو گوشت حدود یک میلیون و ۵۰۰ هزار تومان. به خوراک ساده هم نمیرسیم، بهخدا امشب دارم گرسنه میخوابم.»
برخی پیامها از ناتوانی در تامین اجاره خانه و هزینههای اولیه زندگی حکایت دارند.
یک شهروند تهرانی نوشت: «در این جنگ بیکار شدم و نمیدانم چطور قرار است ماه بعد کرایه خانه را بدهم.»
او افزود: «هر وقت صدای موشک را میشنوم میگویم ای کاش به خانه من هم برخورد کند، من هم بمیرم و از این شرایط راحت شوم.»
برخی رسانهها در ایران گزارش دادند فروشگاه جینوست در خیابان فرشته تهران، شنبه ۱۹ مهر و پس از برگزاری جشنی در ۱۸ مهر و انتشار ویدیوهای آن، بهدست نیروی انتظامی پلمب شد.
وبسایت خبری «آسیانیوز ایران» با اشاره به این اقدام نوشت که به نظر میرسد این برخورد، صرفا یک واکنش مقطعی نیست، بلکه بخشی از یک کارزار بزرگتر برای «کنترل بیشتر بر فضای اجتماعی، مقابله با نمایش ثروت و اجرای سختگیرانهتر قوانین» است.
بسیاری از کسبوکارها نگران تاثیر این سیاست تازه بر معیشت، سلامت روان شهروندان و زندگی اجتماعی آنها هستند.
فشار اقتصادی حکومت بر مردم و استفاده از آنها برای سرکوب
در هفتههای اخیر فشار حکومت بر کسبوکارها و شهروندان به دلیل سرپیچی از قانون حجاب اجباری، رقص و سرو مشروبات الکلی افزایش چشمگیری پیدا کرده است. از جمله، در پی انتشار ویدیوهایی از برگزاری جشنی در جزیره کیش با عنوان «قهوهپارتی» در رسانههای اجتماعی، دادستان عمومی و انقلاب کیش، از تشکیل پرونده و بازداشت برگزارکنندگان آن خبر داد.
یکی از زنان کافهداری که تجربه برخورد عوامل انتظامی با چنین جشنهایی را دارد به ایراناینترنشنال گفت شاهد بوده که مقامات در بعضی موارد از افراد بازداشتشده - بدون توجه به موقعیت مالیشان - وثیقه چند میلیاردی دریافت کرده و آنها را از کار کردن منع کردهاند.
او افزود بر اساس مشاهداتش بر این باور است که حساسیت بیشتری روی تجمعات تفریحی با حضور جوانها و نسل زد وجود دارد و نیروهای امنیتی با چنین رویدادهایی خشنتر برخورد میکنند.
مقامهای جمهوری اسلامی همواره چنین جشنهایی را «برخلاف شئونات اسلامی» و «هنجارشکنی» توصیف کرده و به نظر میرسد نگران الگوبرداری کسبوکارها از یکدیگر در این زمینهاند.
در ماههای اخیر ویدیوهایی از صاحبان چندین کافه در دزفول و قم در رسانههای اجتماعی منتشر شده که در آن در سخنانی شبیه به اعتراف اجباری یا به دلیل برگزاری جشن همراه با رقص و موسیقی، از مسئولان عذرخواهی و ابراز ندامت میکنند یا از مشتریان خود میخواهند برای جلوگیری از پلمب شدن، حجاب را رعایت کنند.
کارمند یک کافه در تهران به ایراناینترنشنال گفت مقامهای جمهوری اسلامی تلاش میکنند با فشار بر صاحبان کسبوکارها و تهدید به برخورد و پلمب اماکن، مردم را در برابر هم قرار دهند و از آنها به عنوان وسیلهای برای سرکوب و سانسور خودشان و زنان استفاده کنند.
پلمب به مثابه ابزار فشار سیاسی
از طرف دیگر، شواهد و گزارشهای رسیده حاکی است حکومت از بستن کسبوکارها برای انتقامگیری از مخالفانش هم استفاده میکند.
اطلاعات و گزارشهای رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهند دستکم در دو مورد، کسبوکار شهروندان به دلیل فعالیت سیاسی خود آنها یا نزدیکانشان و با هدف اعمال فشار بر افراد، به دستور نهادهای حکومتی در تهران پلمب شدهاند.
این برخورد در گذشته هم سابقه داشته و به عنوان مثال در آذر ۱۴۰۱ و همزمان با اعتراضات سراسری در خیزش «زن، زندگی، آزادی»، اداره اماکن برای توقف اعتصاب در شهرهای مختلف کردستان و نیز در ایلام و کرمانشاه، مغازه کسبهای را که در اعتصاب شرکت کرده بودند، پلمب کردند.
کارمند یک کافه در مشهد به ایراناینترنشنال گفت حکومت فکر میکند با پلمب و بازداشت، باقی رستورانها و کافهها را «از برگزاری ایونت» بازمیدارد اما تعداد این رخدادها روز به روز بیشتر میشود و در نهایت حتی پلمب هم کارگر نیست و مراسم بسیاری از چشمش در میرود.
او افزود: «غول از چراغ جادو بیرون آمده و دیگر به آن برنمیگردد.»
مردم چه میگویند؟
رسانههای اجتماعی از جمله ایکس و اینستاگرام سرشار از روایت شهروندان از پلمب شدن کسبوکارها و فشار اجتماعی بر زنان برای حجاب اجباریاند.
گروهی از زنان با اشاره به پلمب کافه و رستورانها و جریمههای موجود، بر این باورند تنها زمانی میتوان گفت حجاب اجباری در ایران برچیده شده که زنان بتوانند آزادانه با پوشش دلخواه خود در مدرسه، دانشگاه، محل کار و اماکن دولتی حاضر شوند و مدارک هویتی بدون حجاب اجباری داشته باشند.
برخی دیگر از زنان هم با اشاره به فشار موجود بر آنها در محل کار برای حجاب اجباری، میگویند حجاب آزاد نشده، بلکه حکومت بهدلیل شجاعت زنها در سرپیچی از قانون حجاب اجباری و همچنین ترس از اعتراضات مردم بهخاطر فشارهای اجتماعی و شرایط سخت معیشتی، مستاصل شده است.
در کشوری با فرهنگ طولانی قهوهخانهداری در کنار نبود فضاهای تفریحی کافی و آزادیهای اجتماعی، کافهها جزو معدود مکانهای مورد علاقه جوانها برای جمع شدن و تنفساند.
فشار بر کافهها و رستورانها بر سر حجاب و بگیر و ببند زنان، ممکن است باعث جرقه خوردن دور جدید اعتراضات ضدحکومتی در ایران بشود.
