پایگاه خبری واینت گزارش داد با گذشت یک ماه از آغاز جنگ ایران، کشورهای حوزه خلیج فارس با خسارات قابلتوجهی در بخشهای انرژی و هوانوردی مواجه شده و حدود یک درصد از تولید ناخالص داخلی خود را از دست دادهاند.
واینت دوشنبه ۱۰ فروردین نوشت اختلال در تنگه هرمز جریان صادرات را محدود کرده است و عربستان سعودی، امارات متحده عربی و قطر با دهها میلیارد دلار زیان روبهرو هستند.
بر پایه این گزارش، دامنه خسارتها فراتر از حوزه نفت است و تحولات اخیر نشان داده توان اقتصادی سه قدرت اصلی منطقه خلیج فارس تا چه اندازه محدود و زیرساختهای صادراتی آنها تا چه حد در برابر بحرانها آسیبپذیر است.
هنوز گزارشی رسمی درباره مجموع خسارتهای جنگ منتشر نشده، اما طبق برآوردهای موجود، عربستان سعودی، امارات و قطر تاکنون متحمل زیانهای مستقیم و غیرمستقیمی به ارزش ۲۰ تا ۲۵ میلیارد دلار شدهاند.
رقمی که نهتنها نشاندهنده کاهش درآمدها است، بلکه از خدشهدار شدن یکی از مهمترین داراییهای اقتصادی منطقه، یعنی اعتبار آن بهعنوان منطقهای باثبات در شرایط پرابهام جهانی، حکایت دارد.
از زمان آغاز مناقشه کنونی، جمهوری اسلامی علاوه بر حملات موشکی به اسرائیل و پایگاههای آمریکا در منطقه، ۱۲ کشور از جمله عربستان سعودی، امارات، بحرین، کویت، اردن، قطر، عراق، عمان و جمهوری آذربایجان را هدف قرار داده است.
تهران اغلب این حملات را با استناد به فعالیت پایگاههای نظامی ایالات متحده در این کشورها توجیه میکند. این در حالی است که تاسیسات غیرنظامی مانند فرودگاهها و هتلها، از جمله اهداف حملات حکومت ایران بودهاند.
عربستان سعودی و زیان سنگین نفتی
در عربستان سعودی، بهعنوان بزرگترین اقتصاد منطقه، پیامدهای جنگ بیش از همه در بخش انرژی نمایان شده است.
این کشور ناچار شد تولید نفت خود را از ۱۰.۴ میلیون بشکه در روز در فوریه به حدود هشت میلیون بشکه در روز در مارس کاهش دهد.
با توجه به اینکه نفت برنت در حدود ۱۱۳ دلار برای هر بشکه معامله میشود، کاهش تولید به معنای از دست رفتن بیش از هشت میلیارد دلار درآمد ناخالص تنها در یک ماه از محل فروش نفت خام است.
همچنین با احتساب تعطیلی پایانه صادرات گاز مایع جُعَیمه و افزایش قابل توجه هزینههای بیمه و حملونقل، مجموع زیانهای ریاض در نخستین ماه جنگ به حدود ۱۰ میلیارد دلار میرسد.
افزایش ظرفیت ارسال نفت از طریق بندر ینبع در دریای سرخ که تا پایان ماه مارس به حدود پنج میلیون بشکه در روز رسید، به یاری عربستان سعودی آمد و مانع از فروپاشی کامل منابع درآمدی این کشور شد.
این در حالی است که ورود حوثیها به مناقشه خاورمیانه به نگرانیها درباره احتمال اختلال دوباره در مسیرهای کشتیرانی در دریای سرخ دامن زده است.
امارات؛ رکود در هوانوردی و گردشگری
در امارات متحده عربی، شرایط پیچیدهتر به نظر میرسد. اگرچه زیانهای مستقیم نفتی در مقایسه با عربستان سعودی کمتر و حدود ۳ میلیارد دلار در ماه نخست برآورد شده است، اما آسیب اصلی ساختار اقتصادی این کشور را هدف قرار میدهد.
دبی و ابوظبی جایگاه جهانی خود را بر پایه سه ستون اصلی هوانوردی، لجستیک و تجارت بنا کردهاند؛ حوزههایی که اکنون با فشارهای سنگین روبهرو شدهاند.
دادههای مربوط به شرکتهای هواپیمایی ملی امارات ابعاد این بحران را به تصویر میکشد: با گذشت یک ماه از جنگ، شرکت امارات تنها به حدود ۷۵ درصد ظرفیت عادی خود بازگشته، در حالی که شرکت اتحاد با نزدیک به نیمی از توان پیشین خود فعالیت میکند و فلایدبی، بهعنوان یک شرکت کمهزینه، به حدود یکسوم ظرفیت کاهش یافته است.
با توجه به اینکه این شرکتها سالانه دهها میلیارد دلار درآمد ایجاد میکنند، تنها در بخش هوانوردی، زیان مستقیم امارات در ماه نخست جنگ بین ۱.۵ تا ۲.۵ میلیارد دلار برآورد میشود.
سقوط صنعت گردشگری، لغو کنفرانسهای بینالمللی و اختلالات گسترده در بندر راهبردی فجیره که خارج از تنگه هرمز قرار دارد، از دیگر تبعات جنگ ایران برای امارات بوده و مجموع زیانهای این کشور را به حدود شش میلیارد دلار رساندهاند.
قطر و افت درآمد گاز مایع
بیشترین آسیب در این میان متوجه قطر شده، زیرا جنگ ضربهای مستقیم به حیاتیترین منبع اقتصادی این کشور، یعنی صادرات گاز طبیعی مایع، وارد آورده است.
مدیرعامل شرکت قطرانرژی پیشتر اعلام کرد آسیب به زیرساختها حدود ۱۷ درصد از ظرفیت سالانه صادرات کشور را از بین برده و این موضوع به زیانی در حدود ۲۰ میلیارد دلار طی سه تا پنج سال منجر خواهد شد.
اقتصاد قطر بهشدت به نفت و گاز وابسته است و نزدیک به ۸۰ درصد از درآمدهای آن از این بخش تامین میشود.
همزمان، فعالیتهای شرکت قطر ایرویز نیز بهشدت تحت تاثیر جنگ ایران قرار گرفت و در اوج بحران تنها با ۲۰ درصد ظرفیت ادامه یافت؛ مسالهای که تنها در ماه نخست، زیانی بین پنج تا هشت میلیارد دلار به این شرکت تحمیل کرد.
این بحران بهسرعت به بازارهای مالی سرایت کرد. از زمان آغاز جنگ، ارزش بازار بورس قطر حدود ۱۳ میلیارد دلار کاهش یافته است، چرا که سرمایهگذاران نهادی خارجی با سرعت از بازار خارج شدند.
