سایت اسرائیلی واینت نوشت توافق آتشبس که تسلط جمهوری اسلامی بر تنگه هرمز را نادیده میگیرد، خطر مشروعیت بخشیدن به کنترل سپاه پاسداران بر کشتیرانی جهانی و افزایش هزینههای انرژی برای اسرائیل و غرب را به همراه دارد.
وبسایت واینت، پنجشنبه ششم فروردین، نوشت: «شکافی عمیق میان تلاشهای دیپلماتیک در واشینگتن و شرایط بیثبات خلیج فارس شکل گرفته است.» این گزارش افزود در حالی که دولت ایالات متحده از طریق واسطهها یک طرح ۱۵ مادهای برای آتشبس - با تمرکز ویژه بر برنامه هستهای جمهوری اسلامی - ارائه کرده، تهران همزمان در مسیر تثبیت کنترل خود بر مسیرهای ترانزیت دریایی گام برمیدارد.
این سایت اضافه کرد با محدود شدن تنگه هرمز برای تجارت جهانی، جمهوری اسلامی اکنون بیش از دومیلیون دلار هزینه ترانزیت از کشتیهایی که به دنبال عبور امن از تنگه هرمز هستند، مطالبه میکند.
امین ایوب، عضو انجمن خاورمیانه، تحلیلگر سیاسی و نویسنده ساکن مراکش، در یادداشت خود برای واینت اشاره کرد این وضعیت «فرآیند صلح جامع را پیچیده میکند و سیستمی از کنترل دریایی فراقانونی را معرفی میکند که هنجارهای بینالمللی ناوبری آزاد را به چالش میکشد.»
طبق این یادداشت، استراتژی دیپلماتیک فعلی کاخ سفید از «رویکردی عمیقاً منزوی در قبال امنیت خاورمیانه» رنج میبرد.
ایوب افزود: «طرح ۱۵ مادهای بهطور مشخص بر برچیدن تاسیسات هستهای در نطنز و فردو متمرکز است. هرچند نظارت و حذف توان هستهای ایران همچنان یکی از اهداف اصلی سیاستگذاری بهشمار میرود، اما پیگیری این هدف در حالی که کنترل نیابتی بر خطوط حیاتی کشتیرانی نادیده گرفته میشود، نشاندهنده یک ناهماهنگی جدی در سیاستهاست.»
در این یادداشت آمده است: «ایالات متحده ناخواسته در عین تمرکز تقریباً انحصاری بر غنیسازی اورانیوم و ارائه پیشنهاد لغو تحریمهای احتمالی، و بدون پرداختن به مشکل تنگه هرمز، خطر مشروعیت بخشیدن به سپاه پاسداران به عنوان دروازهبان بالفعل کشتیرانی خاورمیانه را به جان میخرد.»
در یادداشت واینت به وجود نوعی «رژیم ترانزیت گزینشی حسابشده» اشاره شده و آمده است کشتیهای چینی و غیرغربی اغلب پس از پرداخت هزینه تعیین شده، اجازه عبور دارند اما کشتیهای غربی و متحدانش با مانع مواجه هستند.
به اعتقاد ایوب، این روند، اهرم نامتناسبی را در اختیار تهران قرار میدهد که بیش از ۲۰ درصد از نفت دریایی جهان را در کنترل داشته باشد.
او نوشت این بحران همچنین آسیبپذیریهای ساختاری ناشی از تکیه بر شورای همکاری خلیج فارس برای تامین امنیت دریایی را برجسته میکند.
نویسنده در این یادداشت میگوید سیاستگذاران غربی برای دههها، این کشورها را به عنوان لنگرگاه اصلی ثبات منطقهای میدانستند. با این حال، با مختل شدن زنجیرههای تامین جهانی، حکومتهای این کشورها تا حد زیادی فلج شدهاند. «سازگاری منفعلانه آنها با این اختلالات دریایی، نشان میدهد که تکیه بر کشورهای خلیج فارس برای مقابله با نفوذ منطقهای [حکومت] ایران نیاز به ارزیابی مجدد دارد.»
نویسنده یادداشت بر این باور است که اگر خلیج فارس بتواند توسط یک بازیگر دولتی واحد محدود شود، غرب باید اولویت خود را به تامین کریدورهای تجاری جایگزین و قابل اعتماد در امتداد مدیترانه و کرانه اقیانوس اطلس بدهد.
ایوب نوشت که پیامدهای این قطع ارتباط دیپلماتیک محدود به بحثهای سیاسی نیست؛ بلکه پیامدهای اقتصادی و امنیتی فوری، به ویژه در اسرائیل، به همراه دارد.
او در این مورد به قیمت بالای انرژی و افزایش قیمت حمل و نقل و همچنین تهدید از ناحیه لبنان اشاره کرد و افزود: «وقتی تنگه هرمز محدود میشود، مصرفکننده اسرائیلی هزینه آن را متحمل میشود.»
نویسنده یادداشت واینت با تاکید براینکه هر توافق دیپلماتیک که به تاسیسات هستهای بپردازد اما نفوذ دریایی سپاه پاسداران را دست نخورده باقی بگذارد، تنها «یک راهحل جزئی» ارائه میدهد، اضافه کرد: «اگر توافقی نهایی شود که به ایران اجازه دهد محدودیتهای دریایی خود را ادامه دهد، مردم اسرائیل به طور غیرمستقیم از طریق افزایش ساختاری هزینه سوخت و کالاهای وارداتی، عملیات منطقهای سپاه پاسداران را تامین مالی خواهند کرد.»
او نتیجه گرفت که رفع انسداد تنگه هرمز و احیای ناوبری آزاد باید به یک پیشنیاز غیرقابل مذاکره برای هرگونه توقف حمله یا تعامل دیپلماتیک بلندمدت تبدیل شود.
ایوب همچنین بر لزوم تغییر موضع واشینگتن «از مذاکرات آتشبس مرحله به مرحله به اجرای یک استراتژی قوی برای اجرای آزادی ناوبری» تاکید کرد و نوشت: «یک راهحل پایدار مستلزم برچیدن زیرساختهای فیزیکی است که این اختلالات دریایی را ممکن میسازد.»
او اشاره کرد: «این به معنای فراتر رفتن از تحریمهای اقتصادی و تضعیف سیستماتیک مراکز فرماندهی دریایی سپاه، تاسیسات رادار ساحلی و آتشبارهای موشکی در بندرعباس است؛ اقدامات تاکتیکی که با وضعیت عملیاتی فعلی نیروهای دفاعی اسرائیل همسو هستند.»
نویسنده یادداشت با اشاره به اینکه «یک معماری امنیتی منطقهای پایدار را نمیتوان بر اساس توافقات پراکنده بنا کرد»، تاکید کرد: «این موضع مستلزم اذعان به این است که محدودیت اقتصادی خاورمیانه یک تهدید امنیتی اصلی است.»
او اضافه کرد ایالات متحده و متحدانش نمیتوانند در حالی که خطوط کشتیرانی حیاتی جهانی همچنان مشمول هزینههای ترانزیت فراقانونی هستند، برای یک توافق پایدار مذاکره کنند.
ایوب تاکید کرد وقت آن رسیده است که طرح ۱۵ مادهای دوباره ارزیابی شود، دسترسی آزاد به تنگه هرمز را احیا شود و اطمینان حاصل شود که تجارت بینالمللی دیگر به عنوان یک سلاح ژئوپلیتیکی مورد استفاده قرار نمیگیرد.
