فارن پالیسی: جنگ ایران، هند را در موقعیت دشواری در برابر آمریکا قرار داده است

به نوشته سومیت گانگولی، پژوهشگر ارشد موسسه «هوور»، دو رویداد اخیر- یکی در دهلی‌نو و دیگری در نزدیکی سواحل سریلانکا- می‌تواند پیامدهای مهمی برای آینده روابط آمریکا و هند داشته باشد؛ روابطی که در سایه جنگ ایران وارد مرحله‌ای حساس شده است.

در نخستین رویداد، کریستوفر لاندو، معاون وزیر خارجه آمریکا، در نشست سالانه «رایسینا دیالوگ» (Raisina Dialogue) در دهلی نو ضمن تاکید بر تمایل واشینگتن به ادامه همکاری با هند، اعلام کرد که دولت ترامپ قصد ندارد اجازه دهد هند به‌گونه‌ای رشد اقتصادی پیدا کند که در رقابت‌های تجاری به رقیب آمریکا تبدیل شود. او گفت ایالات متحده نمی‌خواهد «اشتباهی را که ۲۰ سال پیش در قبال چین انجام داد» در مورد هند تکرار کند.

این سخنان واکنش سریع مقام‌های هندی را در پی داشت. سوبرامانیام جایشانکار، وزیر خارجه هند در واکنشی غیرمستقیم اعلام کرد که «صعود هند تنها توسط خود هند تعیین خواهد شد». در عین حال حزب مخالف «کنگره ملی هند» سخنان مقام آمریکایی را «توهین‌آمیز و ضد هندی» توصیف کرد و دولت مودی را متهم کرد که در تعامل با واشینگتن بیش از حد نرمش نشان داده و از منافع ملی هند دفاع نکرده است.

به گزارش فارن پالیسی، هم‌زمان با این تنش‌های دیپلماتیک، حادثه دیگری نیز خشم افکار عمومی در هند را برانگیخت. یک زیردریایی آمریکایی در نزدیکی سریلانکا یک ناو جنگی ایرانی به نام «دنا» را هدف قرار داد که در نتیجه آن دست‌کم ۸۷ نفر کشته شدند. این ناو پس از شرکت در یک رزمایش دریایی چندجانبه به میزبانی هند در حال بازگشت به ایران بود؛ رزمایشی که ۱۸ کشتی از کشورهای مختلف در آن حضور داشتند.

گرچه این حمله در آب‌های بین‌المللی رخ داده و به نظر نمی‌رسد ناقض حقوق بین‌الملل بوده باشد، اما وقوع آن در زمانی که این کشتی از یک رزمایش بزرگ - که آمریکا نیز در آن حضور داشت - بازمی‌گشت، واکنش‌های انتقادی در هند برانگیخت. حزب کنگره نیز دولت مودی را به دلیل محکوم نکردن غرق شدن این ناو ایرانی مورد انتقاد قرار داد.

فارن پالیسی می‌نویسد فراتر از رقابت‌های سیاسی داخلی، دلایل مهم‌تری نیز وجود دارد که سبب می‌شود دولت هند نتواند در برابر جنگ ایران کاملاً بی‌طرف باقی بماند. هند جمعیت قابل توجهی از شیعیان دارد که پس از کشته شدن رهبر جمهوری اسلامی، علی خامنه‌ای، ناراضی و خشمگین هستند. علاوه بر این، اقتصاد هند به حواله‌های مالی کارگران مهاجر در خاورمیانه و همچنین واردات انرژی از این منطقه وابسته است.

این گزارش می‌افزاید اظهارات مقام آمریکایی با سیاست دولت‌های قبلی آمریکا نیز تفاوت دارد. در دوران جورج دبلیو بوش، کاندولیزا رایس اعلام کرده بود که واشینگتن از تبدیل شدن هند به یک قدرت بزرگ جهانی حمایت می‌کند. با این حال، موضع اخیر مقام‌های دولت ترامپ این تصور را در دهلی نو ایجاد کرده که آمریکا ممکن است دیگر همان حمایت پیشین را از صعود هند نداشته باشد.

با وجود این اختلاف‌ها، دولت مودی همچنان تلاش می‌کند روابط خود با واشینگتن را حفظ کند؛ زیرا همکاری‌های اقتصادی، تجاری و دفاعی میان دو کشور برای هند اهمیت زیادی دارد. با این حال، منتقدان داخلی در هند هشدار می‌دهند که سکوت دولت در برابر جنگ علیه حکومت ایران می‌تواند منافع بلندمدت این کشور را به خطر بیندازد.

فارن پالیسی در پایان می‌نویسد هنوز مشخص نیست که این تنش‌ها به شکافی دائمی در روابط آمریکا و هند منجر خواهد شد یا نه، اما بی‌توجهی دولت ترامپ به نگرانی‌های سیاست خارجی هند می‌تواند دستاورد چند دهه تلاش دو کشور برای ایجاد یک مشارکت راهبردی را در معرض خطر قرار دهد.