آتلانتیک: بدترین سناریو، هرج‌ومرج کامل در ایران است

به‌نوشته آتلانتیک، مقام‌های آمریکایی در پایان اولین روز حمله به این جمع‌بندی رسیدند که حملات دستاوردی تاریخی داشته است، نزدیک به پنج دهه پس از حاکمیت آیت‌الله‌ها بر ایران آنان علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی، را کشتند و محل استقرار او را با خاک یکسان کردند.

آتلانتیک نوشت این حملات پس از ماه‌ها بحث و بررسی انجام شد، اما دولت تلاش چندانی نکرد تا منطق حمله به حکومت ایران را برای افکار عمومی آمریکا توضیح دهد. با وجود تردیدهایی از سوی برخی نزدیک‌ترین دستیاران و مشاورانش، ترامپ قانع شده بود که اکنون لحظه‌ای نادر و گذرا برای تغییر رژیم است. برچیدن حکومتی که در انقلاب ۱۳۵۷ به قدرت رسید، امری است که ترامپ و بسیاری دیگر آن را یک دستاورد و میراث بزرگ می‌دانند؛ موفقیتی که روسای جمهوری پیشین آمریکا به آن دست نیافتند. ترامپ هنگام اعلام مرگ خامنه‌ای، او را «یکی از شرورترین افراد تاریخ» خواند.

به‌نوشته آتلانتیک اما حتی با حذف رهبر، تغییر رژیم واقعی هنوز محقق نشده است. چشم‌انداز یک شورش مردمی در ایران دست‌کم در کوتاه‌مدت کم‌رنگ به نظر می‌رسد.

این نشریه به‌نقل از مقام‌های پیشین آمریکا نوشت که هیچ عنصر آشکاری درون رژیم ایران وجود ندارد که بتواند قدرت را در دست بگیرد و ایران را به سمت رویکردی سازگارتر با آمریکا هدایت کند؛ مانند آنچه که ماه گذشته در ونزوئلا رخ داد. مردم ایران مسلح نیستند، بنابراین روشن نیست چگونه می‌توانند در برابر نیروهای سرکوبگری که براساس برآوردها پس از آغاز اعتراضات در اواخر دسامبر، تا ۳۰ هزار غیرنظامی را کشته‌اند، یک اپوزیسیون معتبر شکل دهند.

سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، یکی از مراکز اصلی قدرت ایران، سلسله‌مراتبی غیرمتمرکز دارد و برای حفظ کنترل در برابر حملات آموزش دیده است. اما ترامپ متقاعد شده بود که شانس یک شورش موفق مردمی با گذشت زمان افزایش نخواهد یافت و اکنون بهترین لحظه برای حمله است.

یک مقام آمریکایی به آتلانتیک گفت بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، او را به انجام حمله تشویق کرد. نتانیاهو، مانند مشاوران ترامپ از جمله سناتور لیندزی گراهام، معتقد بود اگر خامنه‌ای و رییس‌ دولت در جمهوری اسلامی کشته شوند، برخی افراد پایین‌تر در سپاه که «تاجرانی میان‌رده» هستند نه متعصبانی ایدئولوژیک، ممکن است متقاعد شوند با آمریکایی‌ها کار کنند.

این نشریه اما در ادامه افزوده که تجربه تاریخی نشان می‌دهد که این پیش‌بینی در مورد جمهوری اسلامی احتمالا بیش از حد خوش‌بینانه‌ است اما این نکته موجب نشد که ترامپ بازایستد.

به‌نوشته آتلانتیک، عملیات در ایران بسیار بزرگ‌تر و پیچیده‌تر از هر اقدامی است که ترامپ تا کنون در دو دوره ریاست‌جمهوری‌ خود انجام داده است. ترامپ مدت‌ها از جورج دبلیو بوش به‌خاطر آنچه آن را «هدر دادن ریاست‌جمهوری‌اش در جنگی چندساله در عراق» می‌داند انتقاد کرده است؛ جنگی که بر حذف سلاح‌های کشتار جمعی بنا شده بود که آن کشور در واقع نداشت. اکنون میراث خودِ ترامپ ممکن است با تلاشش برای سرنگونی یک رژیم قدرتمندتر در خاورمیانه و جلوگیری از ساخت سلاح هسته‌ای به‌دست آن تعیین شود.

به‌نوشته آتلانتیک، برنامه‌ریزان در دولت ترامپ به این نتیجه رسیده بودند که حملات نظامی به‌تنهایی به تغییر رژیم نخواهد انجامید و شاید همین توضیح دهد چرا ترامپ مشخصا از مردم ایران خواست پس از توقف کارزار بمباران، جمهوری اسلامی را سرنگون کنند.

آتلانتیک در ادامه گزارش خود نوشت اکنون پرسش این است که حملات تا چه مدت ادامه خواهد یافت. ممکن است آمریکا مجبور شود عملیات را تا زمانی ادامه دهد که یک رهبری جایگزین ظهور کند. اما چنین رویکردی این خطر را دارد که اگر رژیم فرو نپاشد، معترضان در معرض خشونت بیشتر قرار گیرند. تهران مدت‌ها خود را برای چنین چالشی آماده کرده و پس از آغاز حملات تقریبا بلافاصله دسترسی اینترنت را قطع کرد و رسانه‌های دولتی را به منبع اصلی اطلاعات تبدیل ساخت.

با این حال، توقف زودهنگام حملات می‌تواند رژیم فعلی را دست‌نخورده باقی بگذارد و امکان مذاکرات هسته‌ای آینده را از بین ببرد.

از سوی دیگر، یک کارزار طولانی همچنین می‌تواند یک کشور شکست‌خورده با اورانیوم غنی‌شده بر جای بگذارد، مسیرهای حیاتی نفت را بی‌ثبات کند، متحدان در خلیج فارس را تهدید کند، بحران پناهجویی پدید آورد و اقتصاد جهانی را مختل سازد.

دانا استرول، معاون پیشین دستیار وزیر دفاع آمریکا برای خاورمیانه، به آتلانتیک گفت: «بدترین سناریو هرج‌ومرج کامل است.»

به‌نوشته آتلانتیک، ترامپ به افراد نزدیکش گفته است باور دارد میراثش ممکن است با سرنگونی رژیم‌ها در ونزوئلا، ایران و احتمالا کوبا تعریف شود. او مجذوب ایده ترسیم دوباره نقشه‌های جهانی است و انجام کاری که پیشینیانش، چه دموکرات و چه جمهوری‌خواه، نتوانستند انجام دهند.

این نشریه در گزارش خود نوشت ترامپ هیچ جدول زمانی‌در این مورد که آمریکا تا چه مدت منتظر خواهد ماند تا مردم ایران حکومت‌شان را سرنگون کنند، ارائه نداده است. اگر رژیم آیت‌الله‌ها سقوط کند، سپاه پاسداران بهترین موقعیت را برای وارد شدن به صحنه خواهد داشت و شاید حتی خصمانه‌تر از قبل در برابر واشینگتن عمل کند.

در سناریویی دیگر، آمریکا می‌تواند در میانه عملیات تعریف موفقیت را تغییر دهد و پس از تضعیف جمهوری اسلامی، اعلام پیروزی کند. اگر تا آن زمان ایرانی‌ها برای به دست گرفتن کنترل قیام نکرده باشند، می‌توان شکست را به آنها نسبت داد نه ترامپ.

با این همه استرول سناریویی امیدوارانه‌تر را ترسیم کرد: رهبران اپوزیسیون از زندان آزاد می‌شوند و کشور را یکپارچه می‌کنند، با این فرض که حملات مستمر، دستگاه مذهبی و امنیتی رژیم را از هم می‌پاشد.