شورای هماهنگی تشکلهای صنفی فرهنگیان ایران با صدور فراخوانی، چهارشنبه ۲۹ بهمن را روز عزای عمومی و تعطیلی مدارس اعلام کرد. اقدامی که به معنای اعتصاب فرهنگیان در این روز و دعوت از خانوادهها برای نفرستادن دانشآموزان به مدرسه است.
این شورا در بیانیهای با عنوان «برای نیمکتهای خالی، برای رویاهای ناتمام» که دوشنبه ۲۷ بهمن منتشر شد، اعلام کرد این تصمیم در واکنش به کشته شدن بیش از ۲۳۰ کودک و نوجوان در اعتراضات دیماه گرفته شده است.
در این فراخوان، هر «نیمکت خالی» زخمی بر وجدان جامعه توصیف شده؛ نشانهای از رویاهایی ناتمام و آیندهای که از کودکان گرفته شده است.
در این بیانیه، علاوه بر دانشآموزان جانباخته، به معلمانی اشاره شده که به گفته این شورا «تنها جرمشان فریاد زدن درد دانشآموز» بوده و اکنون جای آنها نیز در کلاسها خالی است.
شورای هماهنگی تشکلهای صنفی فرهنگیان، وضعیت کنونی مدارس را «کلاسهایی بدون دانشآموز و معلم» توصیف کرده که سکوت آنها این پرسش را فریاد میزند: «عدالت کجاست؟»
این تشکل صنفی تاکید کرده است جانباختگان «عدد» نبودهاند، بلکه هر کدام نام، خانواده و آینده داشتهاند: «وقتی کودکی کشته میشود، جامعه فقط سوگوار نمیشود؛ آیندهاش تیرباران میشود.»
از سوی دیگر، ویدیوی ارسال شده به ایراناینترنشنال نشان میدهد گروهی از دختران دانشآموز در یکی از مدارس ایران، همزمان با چهلم جاویدنامان کشتهشده، سرود «ایران جوان» را همخوانی کردند.
پیشتر نیز «تشکل دانشجویان پیشرو» و شماری از تشکلهای دانشجویی، ۲۸ و ۲۹ بهمن را روزهای اعتصاب عمومی و همبستگی با خانوادههای کشتهشدگان اعلام کردند.
در بیانیه این تشکلها از مردم آزادیخواه خواسته شده است با اعتصاب سراسری و تعطیلی محلهای کار و تحصیل، همبستگی خود را با خانوادههای دادخواه بهطور عملی نشان دهند.
در بخش دیگری از بیانیه شورای هماهنگی تشکلهای صنفی فرهنگیان، با اشاره به تعطیلیهای مکرر مدارس به دلایلی چون آلودگی هوا یا کمبود گاز، این پرسش مطرح شده که آیا جان کودکان کماهمیتتر از این بحرانهاست و آیا دفاع از امنیت و کرامت دانشآموزان، فوریترین ضرورت امروز نیست؟
این تشکل صنفی با هشدار نسبت به «عادیسازی» خشونت اعلام کرده است اگر دانشآموزان در خیابان امنیت ندارند و اگر مدرسه به جای پناهگاه امن به محل بازداشت تبدیل شده، سکوت تنها بر عمق این فاجعه میافزاید.
به گفته این شورا، دفاع از مدرسه بهمعنای دفاع از آینده است و حق زندگی مقدم بر هر مصلحتی است.
در ادامه این فراخوان، اعتصاب فرهنگیان و خودداری از حضور در کلاس و محل کار، درخواست از والدین برای نفرستادن دانشآموزان به مدرسه با هدف حفظ امنیت آنها و دعوت از فرهنگیان و عموم مردم برای حضور در مراسم چهلم جانباختگان اعتراضات دیماه، بهویژه کودکان - در صورت امکان - مطرح شده است.
این تشکل صنفی در پایان تاکید کرده است: «نیمکتهای خالی را عادی نمیکنیم. فراموشی را نمیپذیریم. مدرسه را به میدان مطالبهگری برای حق زندگی تبدیل میکنیم.»
همزمان بر اساس پیامهایی که برای ایراناینترنشنال ارسال شده، تشدید فضای امنیتی در مدارس چندین شهر ایران موج تازهای از غیبت دانشآموزان را بهدنبال داشته است و خانوادهها گفتهاند کلاسهای درس دیگر برای فرزندانشان امن به نظر نمیرسد.
در هفتههای گذشته، والدین و دانشآموزانی از مشهد، گرگان، تهران و شهرهای دیگر ایران، توصیف کردهاند که مدارس از محیط آموزشی به جایی برای نظارت امنیتی بر دانشآموزان و بازجویی از ایشان تبدیل شدهاند.
برخی رسانهها در ایران گزارش دادند فروشگاه جینوست در خیابان فرشته تهران، شنبه ۱۹ مهر و پس از برگزاری جشنی در ۱۸ مهر و انتشار ویدیوهای آن، بهدست نیروی انتظامی پلمب شد.
وبسایت خبری «آسیانیوز ایران» با اشاره به این اقدام نوشت که به نظر میرسد این برخورد، صرفا یک واکنش مقطعی نیست، بلکه بخشی از یک کارزار بزرگتر برای «کنترل بیشتر بر فضای اجتماعی، مقابله با نمایش ثروت و اجرای سختگیرانهتر قوانین» است.
بسیاری از کسبوکارها نگران تاثیر این سیاست تازه بر معیشت، سلامت روان شهروندان و زندگی اجتماعی آنها هستند.
فشار اقتصادی حکومت بر مردم و استفاده از آنها برای سرکوب
در هفتههای اخیر فشار حکومت بر کسبوکارها و شهروندان به دلیل سرپیچی از قانون حجاب اجباری، رقص و سرو مشروبات الکلی افزایش چشمگیری پیدا کرده است. از جمله، در پی انتشار ویدیوهایی از برگزاری جشنی در جزیره کیش با عنوان «قهوهپارتی» در رسانههای اجتماعی، دادستان عمومی و انقلاب کیش، از تشکیل پرونده و بازداشت برگزارکنندگان آن خبر داد.
یکی از زنان کافهداری که تجربه برخورد عوامل انتظامی با چنین جشنهایی را دارد به ایراناینترنشنال گفت شاهد بوده که مقامات در بعضی موارد از افراد بازداشتشده - بدون توجه به موقعیت مالیشان - وثیقه چند میلیاردی دریافت کرده و آنها را از کار کردن منع کردهاند.
او افزود بر اساس مشاهداتش بر این باور است که حساسیت بیشتری روی تجمعات تفریحی با حضور جوانها و نسل زد وجود دارد و نیروهای امنیتی با چنین رویدادهایی خشنتر برخورد میکنند.
مقامهای جمهوری اسلامی همواره چنین جشنهایی را «برخلاف شئونات اسلامی» و «هنجارشکنی» توصیف کرده و به نظر میرسد نگران الگوبرداری کسبوکارها از یکدیگر در این زمینهاند.
در ماههای اخیر ویدیوهایی از صاحبان چندین کافه در دزفول و قم در رسانههای اجتماعی منتشر شده که در آن در سخنانی شبیه به اعتراف اجباری یا به دلیل برگزاری جشن همراه با رقص و موسیقی، از مسئولان عذرخواهی و ابراز ندامت میکنند یا از مشتریان خود میخواهند برای جلوگیری از پلمب شدن، حجاب را رعایت کنند.
کارمند یک کافه در تهران به ایراناینترنشنال گفت مقامهای جمهوری اسلامی تلاش میکنند با فشار بر صاحبان کسبوکارها و تهدید به برخورد و پلمب اماکن، مردم را در برابر هم قرار دهند و از آنها به عنوان وسیلهای برای سرکوب و سانسور خودشان و زنان استفاده کنند.
پلمب به مثابه ابزار فشار سیاسی
از طرف دیگر، شواهد و گزارشهای رسیده حاکی است حکومت از بستن کسبوکارها برای انتقامگیری از مخالفانش هم استفاده میکند.
اطلاعات و گزارشهای رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهند دستکم در دو مورد، کسبوکار شهروندان به دلیل فعالیت سیاسی خود آنها یا نزدیکانشان و با هدف اعمال فشار بر افراد، به دستور نهادهای حکومتی در تهران پلمب شدهاند.
این برخورد در گذشته هم سابقه داشته و به عنوان مثال در آذر ۱۴۰۱ و همزمان با اعتراضات سراسری در خیزش «زن، زندگی، آزادی»، اداره اماکن برای توقف اعتصاب در شهرهای مختلف کردستان و نیز در ایلام و کرمانشاه، مغازه کسبهای را که در اعتصاب شرکت کرده بودند، پلمب کردند.
کارمند یک کافه در مشهد به ایراناینترنشنال گفت حکومت فکر میکند با پلمب و بازداشت، باقی رستورانها و کافهها را «از برگزاری ایونت» بازمیدارد اما تعداد این رخدادها روز به روز بیشتر میشود و در نهایت حتی پلمب هم کارگر نیست و مراسم بسیاری از چشمش در میرود.
او افزود: «غول از چراغ جادو بیرون آمده و دیگر به آن برنمیگردد.»
مردم چه میگویند؟
رسانههای اجتماعی از جمله ایکس و اینستاگرام سرشار از روایت شهروندان از پلمب شدن کسبوکارها و فشار اجتماعی بر زنان برای حجاب اجباریاند.
گروهی از زنان با اشاره به پلمب کافه و رستورانها و جریمههای موجود، بر این باورند تنها زمانی میتوان گفت حجاب اجباری در ایران برچیده شده که زنان بتوانند آزادانه با پوشش دلخواه خود در مدرسه، دانشگاه، محل کار و اماکن دولتی حاضر شوند و مدارک هویتی بدون حجاب اجباری داشته باشند.
برخی دیگر از زنان هم با اشاره به فشار موجود بر آنها در محل کار برای حجاب اجباری، میگویند حجاب آزاد نشده، بلکه حکومت بهدلیل شجاعت زنها در سرپیچی از قانون حجاب اجباری و همچنین ترس از اعتراضات مردم بهخاطر فشارهای اجتماعی و شرایط سخت معیشتی، مستاصل شده است.
در کشوری با فرهنگ طولانی قهوهخانهداری در کنار نبود فضاهای تفریحی کافی و آزادیهای اجتماعی، کافهها جزو معدود مکانهای مورد علاقه جوانها برای جمع شدن و تنفساند.
فشار بر کافهها و رستورانها بر سر حجاب و بگیر و ببند زنان، ممکن است باعث جرقه خوردن دور جدید اعتراضات ضدحکومتی در ایران بشود.
