یک تحلیلگر حریم خصوصی و امنیت اینترنت میگوید ایران به دلیل قطعی اینترنت از سوی حکومت جمهوری اسلامی، در هر ساعت ۱.۵۶ میلیون دلار ضرر میکند و اقتصاد در حال رکود خود را از دست میدهد و این موضوع مختل شدن زندگی بیش از ۹۰ میلیون نفر را به همراه دارد.
سیمون میگلیانو، رییس تحقیقات شرکت «پرایوسی»، در مورد قطعی طولانیمدت اینترنت در ایران به شبکه خبری فاکس گفت که زیانهای ناشی از این قطعی حتی پس از برقراری مجدد اتصال جزیی اینترنت نیز ادامه دارد.
او در این گفتوگو که چهارشنبه ۱۴ بهمن منتشر شد، اشاره کرد: «قطعی فعلی اینترنت، روزانه ۳۷.۴ میلیون دلار یا هر ساعت ۱.۵۶ میلیون دلار برای ایران هزینه دارد.»
میگلیانو افزود قطعی کامل اینترنت بیش از ۷۸۰ میلیون دلار برای ایران هزینه داشته است و فیلترینگ سختگیرانه بعدی همچنان تاثیر اقتصادی قابل توجهی دارد.
او اضافه کرد: «ایران در سال ۲۰۲۵ با ایجاد اختلال در دسترسی به اینترنت، ۲۱۵ میلیون دلار از اقتصاد خود را از دست داده است.»
میگلیانو گفت که تخمینهای او با استفاده از ابزار «نتبلاکس کاست» محاسبه شده است؛ یک مدل اقتصادی که تاثیر فوری بر تولید ناخالص داخلی یک کشور را در صورت آفلاین شدن اجباری اقتصاد دیجیتال آن اندازهگیری میکند.
به نوشته فاکس، این مدل، خسارتهای مستقیم وارد شده به بهرهوری، تراکنشهای آنلاین و کار از راه دور را با استفاده از دادههای بانک جهانی، اتحادیه بینالمللی مخابرات، یورواستات و اداره سرشماری ایالات متحده ارزیابی میکند.
پیشتر ستار هاشمی، وزیر ارتباطات، هفته گذشته گفت که قطعی اینترنت، روزانه پنج هزار میلیارد تومان به اقتصاد ایران خسارت وارد میکند.
او همچنین ۱۲ بهمن اعلام کرد سرعت اینترنت هنوز به شرایط قبل از ۱۷ و ۱۸ دیماه بازنگشته است و میزان ترافیک نیز همچنان پایین است.
قطع اینترنت در ایران از سوی مقامهای جمهوری اسلامی پنجشنبه شب ۱۸ دی و در پی اعتراضات گسترده مردم انجام شد.
فاکس نوشت: در شرایطی که مقامهای جمهوری اسلامی بعدا بخش زیادی از پهنای باند داخلی کشور و همچنین تماسهای تلفنی و پیامکهای محلی و بینالمللی را بازیابی کردند، مردم به دلیل فیلترینگ شدید دولتی تا حد زیادی قادر به دسترسی آزاد به اینترنت نیستند.
میگلیانو قبل از توضیح در این مورد که چگونه حتی زمانی که دسترسی برای مدت کوتاهی بازیابی میشود، اینترنت همچنان «به شدت سانسور شده و عملا بدون ابزارهای دور زدن فیلتر مانند ویپیان غیرقابل استفاده است»، گفت: «به محض بازگشت اتصال، کاربران بلافاصله به دنبال ویپیان برای دسترسی به سایتها و سرویسهای خارج از شبکه تحت کنترل دولت، از جمله پلتفرمهای جهانی مانند واتساپ و تلگرام که در غیر این صورت غیرقابل دسترسی هستند، بودهاند.»
او گفت: «تقاضای پایدار که به طور متوسط ۴۲۷ درصد بالاتر از سطح عادی است، نشان میدهد که ایرانیان در انتظار قطعیهای بیشتر، ابزارهای دور زدن فیلترینگ را انبار میکنند.»
میگلیانو افزود: «استراتژی معمول این است که تا حد امکان، ابزارهای رایگان را دانلود کنند و بین آنها جابهجا شوند. این موضوع تبدیل به یک بازی موش و گربه میشود، زیرا دولت سرورهایویپیانشخصی را مسدود میکند و ارائهدهندگان آدرسهای آیپی را تغییر میدهند تا از سانسورها جلوتر بمانند.»
او اشاره کرد: «قطعی سه هفتهای اینترنت در ایران ممکن است برطرف شده باشد، اما اتصال همچنان به شدت مختل است.»
میگلیانو گفت: «دسترسی به اینترنت همچنان به شدت فیلتر شده، دسترسی به سایتها و برنامههای مورد تایید دولت محدود شده و خود اتصال در طول روز بسیار ناپایدار است.»
در این ارتباط، آمارهای کاندوئیت نشان میدهد که اتصالهای روزانه کاربران ایرانی به شبکه کاندوئیت-سایفون از چند هزار به بیش از ۲۹ میلیون رسیده است.
بر اساس دادههای وبسایت کاندوئیت، تا پیش از ۳۰ دی، تعداد اتصالهای روزانه از ایران کمتر از هشت هزار بود.
برخی رسانهها در ایران گزارش دادند فروشگاه جینوست در خیابان فرشته تهران، شنبه ۱۹ مهر و پس از برگزاری جشنی در ۱۸ مهر و انتشار ویدیوهای آن، بهدست نیروی انتظامی پلمب شد.
وبسایت خبری «آسیانیوز ایران» با اشاره به این اقدام نوشت که به نظر میرسد این برخورد، صرفا یک واکنش مقطعی نیست، بلکه بخشی از یک کارزار بزرگتر برای «کنترل بیشتر بر فضای اجتماعی، مقابله با نمایش ثروت و اجرای سختگیرانهتر قوانین» است.
بسیاری از کسبوکارها نگران تاثیر این سیاست تازه بر معیشت، سلامت روان شهروندان و زندگی اجتماعی آنها هستند.
فشار اقتصادی حکومت بر مردم و استفاده از آنها برای سرکوب
در هفتههای اخیر فشار حکومت بر کسبوکارها و شهروندان به دلیل سرپیچی از قانون حجاب اجباری، رقص و سرو مشروبات الکلی افزایش چشمگیری پیدا کرده است. از جمله، در پی انتشار ویدیوهایی از برگزاری جشنی در جزیره کیش با عنوان «قهوهپارتی» در رسانههای اجتماعی، دادستان عمومی و انقلاب کیش، از تشکیل پرونده و بازداشت برگزارکنندگان آن خبر داد.
یکی از زنان کافهداری که تجربه برخورد عوامل انتظامی با چنین جشنهایی را دارد به ایراناینترنشنال گفت شاهد بوده که مقامات در بعضی موارد از افراد بازداشتشده - بدون توجه به موقعیت مالیشان - وثیقه چند میلیاردی دریافت کرده و آنها را از کار کردن منع کردهاند.
او افزود بر اساس مشاهداتش بر این باور است که حساسیت بیشتری روی تجمعات تفریحی با حضور جوانها و نسل زد وجود دارد و نیروهای امنیتی با چنین رویدادهایی خشنتر برخورد میکنند.
مقامهای جمهوری اسلامی همواره چنین جشنهایی را «برخلاف شئونات اسلامی» و «هنجارشکنی» توصیف کرده و به نظر میرسد نگران الگوبرداری کسبوکارها از یکدیگر در این زمینهاند.
در ماههای اخیر ویدیوهایی از صاحبان چندین کافه در دزفول و قم در رسانههای اجتماعی منتشر شده که در آن در سخنانی شبیه به اعتراف اجباری یا به دلیل برگزاری جشن همراه با رقص و موسیقی، از مسئولان عذرخواهی و ابراز ندامت میکنند یا از مشتریان خود میخواهند برای جلوگیری از پلمب شدن، حجاب را رعایت کنند.
کارمند یک کافه در تهران به ایراناینترنشنال گفت مقامهای جمهوری اسلامی تلاش میکنند با فشار بر صاحبان کسبوکارها و تهدید به برخورد و پلمب اماکن، مردم را در برابر هم قرار دهند و از آنها به عنوان وسیلهای برای سرکوب و سانسور خودشان و زنان استفاده کنند.
پلمب به مثابه ابزار فشار سیاسی
از طرف دیگر، شواهد و گزارشهای رسیده حاکی است حکومت از بستن کسبوکارها برای انتقامگیری از مخالفانش هم استفاده میکند.
اطلاعات و گزارشهای رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهند دستکم در دو مورد، کسبوکار شهروندان به دلیل فعالیت سیاسی خود آنها یا نزدیکانشان و با هدف اعمال فشار بر افراد، به دستور نهادهای حکومتی در تهران پلمب شدهاند.
این برخورد در گذشته هم سابقه داشته و به عنوان مثال در آذر ۱۴۰۱ و همزمان با اعتراضات سراسری در خیزش «زن، زندگی، آزادی»، اداره اماکن برای توقف اعتصاب در شهرهای مختلف کردستان و نیز در ایلام و کرمانشاه، مغازه کسبهای را که در اعتصاب شرکت کرده بودند، پلمب کردند.
کارمند یک کافه در مشهد به ایراناینترنشنال گفت حکومت فکر میکند با پلمب و بازداشت، باقی رستورانها و کافهها را «از برگزاری ایونت» بازمیدارد اما تعداد این رخدادها روز به روز بیشتر میشود و در نهایت حتی پلمب هم کارگر نیست و مراسم بسیاری از چشمش در میرود.
او افزود: «غول از چراغ جادو بیرون آمده و دیگر به آن برنمیگردد.»
مردم چه میگویند؟
رسانههای اجتماعی از جمله ایکس و اینستاگرام سرشار از روایت شهروندان از پلمب شدن کسبوکارها و فشار اجتماعی بر زنان برای حجاب اجباریاند.
گروهی از زنان با اشاره به پلمب کافه و رستورانها و جریمههای موجود، بر این باورند تنها زمانی میتوان گفت حجاب اجباری در ایران برچیده شده که زنان بتوانند آزادانه با پوشش دلخواه خود در مدرسه، دانشگاه، محل کار و اماکن دولتی حاضر شوند و مدارک هویتی بدون حجاب اجباری داشته باشند.
برخی دیگر از زنان هم با اشاره به فشار موجود بر آنها در محل کار برای حجاب اجباری، میگویند حجاب آزاد نشده، بلکه حکومت بهدلیل شجاعت زنها در سرپیچی از قانون حجاب اجباری و همچنین ترس از اعتراضات مردم بهخاطر فشارهای اجتماعی و شرایط سخت معیشتی، مستاصل شده است.
در کشوری با فرهنگ طولانی قهوهخانهداری در کنار نبود فضاهای تفریحی کافی و آزادیهای اجتماعی، کافهها جزو معدود مکانهای مورد علاقه جوانها برای جمع شدن و تنفساند.
فشار بر کافهها و رستورانها بر سر حجاب و بگیر و ببند زنان، ممکن است باعث جرقه خوردن دور جدید اعتراضات ضدحکومتی در ایران بشود.
