همزمان با افزایش تنشها در آبهای منطقه، ارتش ایالات متحده اعلام کرد یک پهپاد ایرانی را که با نیتی «نامشخص و تهاجمی» به ناو هواپیمابر آبراهام لینکلن در دریای عرب نزدیک میشد، سرنگون کرده است؛ رخدادی که تنها ساعاتی پس از مزاحمت دریایی نیروهای ایران برای یک نفتکش آمریکایی رخ داد.
به گزارش رویترز و آسوشیتدپرس، ارتش ایالات متحده روز سهشنبه ۱۴ بهمن اعلام کرد یک پهپاد ایرانی از نوع «شاهد-۱۳۹» را که به ناو هواپیمابر یواساس آبراهام لینکلن در دریای عرب نزدیک میشد، هدف قرار داده و سرنگون کرده است.
فرماندهی مرکزی ارتش آمریکا (سنتکام) در بیانیهای اعلام کرد این پهپاد بهطور «تهاجمی» و با «نیت نامشخص» به ناو هواپیمابر نزدیک شده و با وجود اقدامات تنشزدا از سوی نیروهای آمریکایی که در آبهای بینالمللی فعالیت میکردند، به پرواز خود ادامه داده است. به گفته سنتکام، این پهپاد در نهایت توسط یک جنگنده اف-۳۵سی نیروی دریایی آمریکا منهدم شد.
بر اساس این بیانیه، ناو هواپیمابر ابراهام لینکلن در زمان حادثه حدود ۵۰۰ مایل (۸۰۰ کیلومتر) از سواحل جنوبی ایران فاصله داشته و در این رویداد هیچیک از نیروهای آمریکایی آسیب ندیده و خسارتی به تجهیزات وارد نشده است.
یک مقام آمریکایی نیز در گفتوگو با رویترز این سرنگونی را تایید کرد و گفت پهپاد ایرانی در حال نزدیک شدن مستقیم به ناو بوده است.
سنتکام همچنین اعلام کرد که این حادثه تنها چند ساعت پس از رویدادی دیگر رخ داده که در آن نیروهای ایرانی یک کشتی تجاری با پرچم آمریکا و خدمه آمریکایی را در تنگه هرمز مورد «مزاحمت و تهدید» قرار دادند.
به گفته ارتش آمریکا، نفتکش «استینا ایمپرتیو» هنگام عبور از تنگه هرمز با نزدیک شدن دو قایق تندرو سپاه پاسداران و یک پهپاد ایرانی از نوع «مهاجر» مواجه شد؛ شناورهایی که با سرعت بالا به کشتی نزدیک شده و آن را به بازرسی و توقیف تهدید کردند.
پیشتر نیز منابع دریایی و شرکتهای امنیتی اعلام کرده بودند قایقهای تندرو ایرانی به این نفتکش دستور توقف داده بودند، اما کشتی بدون ورود به آبهای داخلی ایران و در حالی که تحت اسکورت یک ناو جنگی آمریکا بود، به مسیر خود ادامه داد.
فرماندهی مرکزی آمریکا یکشنبه ۱۱ بهمن با صدور بیانیهای هشدار داده بود که هرگونه رفتار ناایمن یا غیرحرفهای در نزدیکی نیروهای آمریکایی، شرکای منطقهای یا کشتیهای تجاری از سوی نیروهای وابسته به جمهوری اسلامی میتواند خطر برخورد، تشدید تنش و بیثباتی را افزایش دهد.
اکسیوس: تهران خواستار برگزاری نشست دوجانبه در عمان با آمریکا شد
این تحولات در شرایطی رخ میدهد که آمریکا حضور نظامی خود را در منطقه افزایش داده و همزمان گفتوگوهای احتمالی میان تهران و واشینگتن در دستور کار قرار دارد؛ وضعیتی که به گفته ناظران، خطر تشدید ناخواسته تنشها در آبهای حساس منطقه را افزایش داده است.
این در حالی است که اکسیوس به نقل از دو منبع مطلع گزارش داد جمهوری اسلامی خواستار تغییر محل مذاکرات از استانبول به عمان و همچنین برگزاری آن به صورت دوجانبه، تنها با آمریکا، شده است. این در حالی است که پیشتر قرار بود نمایندگانی از چند کشور عربی و اسلامی نیز بهعنوان ناظر در مذاکرات حضور داشته باشند.
به گفته منابع اکسیوس، هدف جمهوری اسلامی از طرح دیدار دوجانبه هم به این دلیل است که گفتگو تنها حول موضوع هستهای باشد و نه موضوعات مرتبط با برنامه موشکی و منطقهای ایران.
اکسیوس به نقل از این منابع افزود اگر این خواستههای جدید به لغو گفتوگوهای روز جمعه منجر شود، ممکن است دونالد ترامپ از مسیر دیپلماتیک خارج شود و به گزینه نظامی نزدیکتر شود؛ آن هم در زمانی که آمریکا حجم گستردهای از توان نظامی را در خلیج فارس مستقر کرده است.
در همین رابطه، سخنگوی کاخ سفید، کارولین لیویت، به شبکه فاکسنیوز گفت ایالات متحده یک پهپاد ایرانی را سرنگون کرده است. او تاکید کرد که با وجود این رویداد، مذاکرات با ایران که قرار است اواخر این هفته برگزار شود، همچنان طبق برنامه در دستور کار قرار دارد.
برخی رسانهها در ایران گزارش دادند فروشگاه جینوست در خیابان فرشته تهران، شنبه ۱۹ مهر و پس از برگزاری جشنی در ۱۸ مهر و انتشار ویدیوهای آن، بهدست نیروی انتظامی پلمب شد.
وبسایت خبری «آسیانیوز ایران» با اشاره به این اقدام نوشت که به نظر میرسد این برخورد، صرفا یک واکنش مقطعی نیست، بلکه بخشی از یک کارزار بزرگتر برای «کنترل بیشتر بر فضای اجتماعی، مقابله با نمایش ثروت و اجرای سختگیرانهتر قوانین» است.
بسیاری از کسبوکارها نگران تاثیر این سیاست تازه بر معیشت، سلامت روان شهروندان و زندگی اجتماعی آنها هستند.
فشار اقتصادی حکومت بر مردم و استفاده از آنها برای سرکوب
در هفتههای اخیر فشار حکومت بر کسبوکارها و شهروندان به دلیل سرپیچی از قانون حجاب اجباری، رقص و سرو مشروبات الکلی افزایش چشمگیری پیدا کرده است. از جمله، در پی انتشار ویدیوهایی از برگزاری جشنی در جزیره کیش با عنوان «قهوهپارتی» در رسانههای اجتماعی، دادستان عمومی و انقلاب کیش، از تشکیل پرونده و بازداشت برگزارکنندگان آن خبر داد.
یکی از زنان کافهداری که تجربه برخورد عوامل انتظامی با چنین جشنهایی را دارد به ایراناینترنشنال گفت شاهد بوده که مقامات در بعضی موارد از افراد بازداشتشده - بدون توجه به موقعیت مالیشان - وثیقه چند میلیاردی دریافت کرده و آنها را از کار کردن منع کردهاند.
او افزود بر اساس مشاهداتش بر این باور است که حساسیت بیشتری روی تجمعات تفریحی با حضور جوانها و نسل زد وجود دارد و نیروهای امنیتی با چنین رویدادهایی خشنتر برخورد میکنند.
مقامهای جمهوری اسلامی همواره چنین جشنهایی را «برخلاف شئونات اسلامی» و «هنجارشکنی» توصیف کرده و به نظر میرسد نگران الگوبرداری کسبوکارها از یکدیگر در این زمینهاند.
در ماههای اخیر ویدیوهایی از صاحبان چندین کافه در دزفول و قم در رسانههای اجتماعی منتشر شده که در آن در سخنانی شبیه به اعتراف اجباری یا به دلیل برگزاری جشن همراه با رقص و موسیقی، از مسئولان عذرخواهی و ابراز ندامت میکنند یا از مشتریان خود میخواهند برای جلوگیری از پلمب شدن، حجاب را رعایت کنند.
کارمند یک کافه در تهران به ایراناینترنشنال گفت مقامهای جمهوری اسلامی تلاش میکنند با فشار بر صاحبان کسبوکارها و تهدید به برخورد و پلمب اماکن، مردم را در برابر هم قرار دهند و از آنها به عنوان وسیلهای برای سرکوب و سانسور خودشان و زنان استفاده کنند.
پلمب به مثابه ابزار فشار سیاسی
از طرف دیگر، شواهد و گزارشهای رسیده حاکی است حکومت از بستن کسبوکارها برای انتقامگیری از مخالفانش هم استفاده میکند.
اطلاعات و گزارشهای رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهند دستکم در دو مورد، کسبوکار شهروندان به دلیل فعالیت سیاسی خود آنها یا نزدیکانشان و با هدف اعمال فشار بر افراد، به دستور نهادهای حکومتی در تهران پلمب شدهاند.
این برخورد در گذشته هم سابقه داشته و به عنوان مثال در آذر ۱۴۰۱ و همزمان با اعتراضات سراسری در خیزش «زن، زندگی، آزادی»، اداره اماکن برای توقف اعتصاب در شهرهای مختلف کردستان و نیز در ایلام و کرمانشاه، مغازه کسبهای را که در اعتصاب شرکت کرده بودند، پلمب کردند.
کارمند یک کافه در مشهد به ایراناینترنشنال گفت حکومت فکر میکند با پلمب و بازداشت، باقی رستورانها و کافهها را «از برگزاری ایونت» بازمیدارد اما تعداد این رخدادها روز به روز بیشتر میشود و در نهایت حتی پلمب هم کارگر نیست و مراسم بسیاری از چشمش در میرود.
او افزود: «غول از چراغ جادو بیرون آمده و دیگر به آن برنمیگردد.»
مردم چه میگویند؟
رسانههای اجتماعی از جمله ایکس و اینستاگرام سرشار از روایت شهروندان از پلمب شدن کسبوکارها و فشار اجتماعی بر زنان برای حجاب اجباریاند.
گروهی از زنان با اشاره به پلمب کافه و رستورانها و جریمههای موجود، بر این باورند تنها زمانی میتوان گفت حجاب اجباری در ایران برچیده شده که زنان بتوانند آزادانه با پوشش دلخواه خود در مدرسه، دانشگاه، محل کار و اماکن دولتی حاضر شوند و مدارک هویتی بدون حجاب اجباری داشته باشند.
برخی دیگر از زنان هم با اشاره به فشار موجود بر آنها در محل کار برای حجاب اجباری، میگویند حجاب آزاد نشده، بلکه حکومت بهدلیل شجاعت زنها در سرپیچی از قانون حجاب اجباری و همچنین ترس از اعتراضات مردم بهخاطر فشارهای اجتماعی و شرایط سخت معیشتی، مستاصل شده است.
در کشوری با فرهنگ طولانی قهوهخانهداری در کنار نبود فضاهای تفریحی کافی و آزادیهای اجتماعی، کافهها جزو معدود مکانهای مورد علاقه جوانها برای جمع شدن و تنفساند.
فشار بر کافهها و رستورانها بر سر حجاب و بگیر و ببند زنان، ممکن است باعث جرقه خوردن دور جدید اعتراضات ضدحکومتی در ایران بشود.
