اعتراضات تازه در ایران در بستر یک بحران عمیق اقتصادی، زیست‌محیطی و سیاسی شکل گرفته و این بار دو عامل خارجی، یعنی تهدیدهای آمریکا و محاسبات امنیتی اسرائیل، می‌توانند بر نحوه واکنش جمهوری اسلامی به این اعتراضات اثر بگذارند.
نشریه اکونومیست جمعه ۱۲ دی نوشت اعتراضات اخیر از نظر تعداد شرکت‌کنندگان به جنبش ۱۳۸۸ یا اعتراضات ۱۴۰۱ نمی‌رسد، اما بزرگ‌ترین موج اعتراضی از زمان خیزش «زن، زندگی، آزادی» تاکنون است.
بر اساس این گزارش، جمهوری اسلامی در شهرهای کوچک سرکوب شدیدتری انجام داده و در کلان‌شهرها محتاط‌تر عمل کرده؛ با این حال، تاکنون چند کشته و بیش از ۱۰۰ بازداشتی در ایران گزارش شده است.
اکونومیست افزود «سقوط بیش از ۴۰ درصدی ارزش ریال از خردادماه، تورم بالای ۴۰ درصد، حداقل دستمزدی که هنوز حدود دو دلار در روز است، و بحران‌های مزمن برق و آب»، از جمله ریشه‌های خشم عمومی در اعتراضات اخیر محسوب می‌شوند.
به گزارش این نشریه، ساختار قدرت تحت رهبری علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی، عملا اجازه تغییرات اساسی را نمی‌دهد و جابه‌جایی‌های مدیریتی اخیر در ایران بیشتر به «جابه‌جایی صندلی‌ها روی عرشه کشتی در حال غرق» شباهت دارد.
دو عامل غیرقابل پیش‌بینی
اکونومیست در ادامه به «ضعف» اپوزیسیون جمهوری اسلامی اشاره کرد و نوشت هنوز «نشانه‌ای از شکاف جدی در درون حاکمیت دیده نمی‌شود».
این رسانه همچنین دو «عامل غیرقابل پیش‌بینی» در خصوص تحولات اخیر ایران را برجسته کرد.
نخست، نقش بنیامین نتانیاهو، نخست وزیر اسرائیل، که «به دنبال حملات تازه علیه برنامه موشکی ایران است» و این موضوع را در دیدار اخیر خود با دونالد ترامپ، رییس‌جمهوری آمریکا، مطرح کرده است.
اکونومیست تاکید کرد احتمال وقوع جنگ می‌تواند محاسبات داخلی ایران را به‌طور غیرمنتظره‌ای دستخوش تغییر کند.
دومین عامل تاثیرگذار تهدید مستقیم ترامپ به شمار می‌رود که هشدار داده در صورت شلیک عوامل جمهوری اسلامی به معترضان، آمریکا «آماده مداخله» خواهد بود.
بر اساس این تحلیل، با وجود لحن معمول ترامپ در شبکه‌های اجتماعی، تهران دلایل کافی برای جدی گرفتن این تهدید دارد.
ترامپ سال ۱۳۹۸ دستور کشتن قاسم سلیمانی، فرمانده پیشین نیروی قدس سپاه پاسداران، را صادر کرد و در جنگ ۱۲ روزه هم تاسیسات هسته‌ای جمهوری اسلامی را هدف قرار داد.
اکونومیست نتیجه گرفت اگرچه اعتراضات فعلی در ایران از نظر ساختاری راه درازی برای سرنگونی نظام در پیش دارد، اما ورود متغیرهای خارجی، به‌ویژه تهدید نظامی آمریکا و اسرائیل، می‌تواند مسیر تحولات را از الگوهای پیشین جدا کند؛ مسیری که نتیجه آن همچنان نامعلوم است.
