حزب کومله کردستان ایران با صدور اطلاعیه، ضمن حمایت قاطع از خیزش سراسری مردم ایران در دیماه ۱۴۰۴، سرکوب معترضان را محکوم کرد و از اقشار مختلف جامعه خواست با پیوستن به اعتصابات و اعتراضات خیابانی، این حرکت را تقویت کنند.
در این بیانیه که بیش از یک هفته پس از آغاز اعتصابات صنفی کسبه و بازاریان تهران منتشر شده، حزب کومله کردستان ایران ریشه اعتراضات را سقوط بیسابقه ارزش ریال، تورم لجامگسیخته و بحران عمیق اقتصادی ناشی از سیاستهای «ناکام و ویرانگر» جمهوری اسلامی دانسته است. به گفته این حزب، حرکتی که در ابتدا ماهیتی اقتصادی داشت، بهسرعت به شهرها و استانهای دیگر گسترش یافت و به اعتراضاتی گسترده و سیاسی در خیابانها انجامید.
کومله با اشاره به شرایط معیشتی مردم ایران، از تبعیضهای سیستماتیک، فساد نهادینهشده، گرانی، بیکاری و فقر گسترده بهعنوان عوامل اصلی خشم عمومی نام برده و اعلام کرده است که پاسخ حکومت، همچون گذشته، «برچسب اغتشاش، سرکوب خشن، تیراندازی مستقیم و خشونت سازمانیافته» بوده است. در این بیانیه آمده که بر اساس گزارشهای میدانی، رسانهای و بینالمللی، تاکنون چندین معترض کشته و دهها نفر زخمی شدهاند.
این حزب خیزش کنونی را «قابل پیشبینی» توصیف کرده و آن را در امتداد اعتراضات دیماه ۱۳۹۶، آبان ۱۳۹۸ و جنبش «زن، زندگی، آزادی» در سال ۱۴۰۱ ارزیابی میکند. به باور کومله، جمهوری اسلامی مشروعیت خود را از دست داده و در حالی که با اعتراضات گسترده داخلی روبهروست، همزمان تحت فشارهای فزاینده بینالمللی و انزوای جهانی قرار دارد. در متن بیانیه تاکید شده که بخش بزرگی از جامعه ایران به این نتیجه رسیده که «عبور از ساختار سیاسی جمهوری اسلامی تنها راه چاره» است.
در بخش دیگری از اطلاعیه، به نقش و جایگاه کردستان اشاره شده و آمده است که مردم کردستان از نخستین روزهای پس از انقلاب ۱۳۵۷ در مخالفت با جمهوری اسلامی ایستادهاند و طی بیش از چهار دهه، هزینههای سنگینی از جمله اعدام، سرکوب و بمباران شهرها پرداختهاند. کومله با یادآوری نقش کردستان در جنبش «زن، زندگی، آزادی» اعلام کرده است که جامعه کردستان با «آگاهی و بلوغ سیاسی» آماده است بار دیگر با پیوستن به خیزش سراسری، نقشی مؤثر و پیشرو ایفا کند.
حزب کومله کردستان ایران در پایان این بیانیه، ضمن محکوم کردن سرکوب معترضان، مسئولیت هرگونه کشتار و نقض حقوق بشر را متوجه جمهوری اسلامی و رهبران آن دانسته و از همه اقشار و اصناف خواسته است با گسترش اعتصابات سراسری و اعتراضات خیابانی، این خیزش را تعمیق ببخشند. این حزب همچنین از جامعه جهانی، از جمله سازمان ملل متحد، اتحادیه اروپا و ایالات متحده، خواسته است با اعمال فشارهای همهجانبه، تحریمهای هدفمند و حمایت دیپلماتیک از معترضان، مانع ادامه سرکوب شوند و حق اعتراض مسالمتآمیز مردم ایران را به رسمیت بشناسند.
به گفته امضاکنندگان، خیزش کنونی صرفاً اعتراض به فقر و فساد نیست، بلکه نمادی از اراده مردم ایران برای دستیابی به حکومتی دموکراتیک، سکولار و کثرتگراست که حقوق همه ملیتها، ادیان و جنسیتها را تضمین کند.
پیش از این حزب مردم بلوچستان نیز در بیانیهای از مردم بلوچ برای تظاهرات و رفتن به خیابانها و پیوستن به اعتراضات دعوت کرده است. در این بیانیه با اشاره به اینکه هم سرنوشتی مردم ایران، تاکید شده همبستگی سراسری با حضور مردم در خیابانهای ایران نیازی حیاتی برای رهایی از نابرابری و استبداد است.
برخی رسانهها در ایران گزارش دادند فروشگاه جینوست در خیابان فرشته تهران، شنبه ۱۹ مهر و پس از برگزاری جشنی در ۱۸ مهر و انتشار ویدیوهای آن، بهدست نیروی انتظامی پلمب شد.
وبسایت خبری «آسیانیوز ایران» با اشاره به این اقدام نوشت که به نظر میرسد این برخورد، صرفا یک واکنش مقطعی نیست، بلکه بخشی از یک کارزار بزرگتر برای «کنترل بیشتر بر فضای اجتماعی، مقابله با نمایش ثروت و اجرای سختگیرانهتر قوانین» است.
بسیاری از کسبوکارها نگران تاثیر این سیاست تازه بر معیشت، سلامت روان شهروندان و زندگی اجتماعی آنها هستند.
فشار اقتصادی حکومت بر مردم و استفاده از آنها برای سرکوب
در هفتههای اخیر فشار حکومت بر کسبوکارها و شهروندان به دلیل سرپیچی از قانون حجاب اجباری، رقص و سرو مشروبات الکلی افزایش چشمگیری پیدا کرده است. از جمله، در پی انتشار ویدیوهایی از برگزاری جشنی در جزیره کیش با عنوان «قهوهپارتی» در رسانههای اجتماعی، دادستان عمومی و انقلاب کیش، از تشکیل پرونده و بازداشت برگزارکنندگان آن خبر داد.
یکی از زنان کافهداری که تجربه برخورد عوامل انتظامی با چنین جشنهایی را دارد به ایراناینترنشنال گفت شاهد بوده که مقامات در بعضی موارد از افراد بازداشتشده - بدون توجه به موقعیت مالیشان - وثیقه چند میلیاردی دریافت کرده و آنها را از کار کردن منع کردهاند.
او افزود بر اساس مشاهداتش بر این باور است که حساسیت بیشتری روی تجمعات تفریحی با حضور جوانها و نسل زد وجود دارد و نیروهای امنیتی با چنین رویدادهایی خشنتر برخورد میکنند.
مقامهای جمهوری اسلامی همواره چنین جشنهایی را «برخلاف شئونات اسلامی» و «هنجارشکنی» توصیف کرده و به نظر میرسد نگران الگوبرداری کسبوکارها از یکدیگر در این زمینهاند.
در ماههای اخیر ویدیوهایی از صاحبان چندین کافه در دزفول و قم در رسانههای اجتماعی منتشر شده که در آن در سخنانی شبیه به اعتراف اجباری یا به دلیل برگزاری جشن همراه با رقص و موسیقی، از مسئولان عذرخواهی و ابراز ندامت میکنند یا از مشتریان خود میخواهند برای جلوگیری از پلمب شدن، حجاب را رعایت کنند.
کارمند یک کافه در تهران به ایراناینترنشنال گفت مقامهای جمهوری اسلامی تلاش میکنند با فشار بر صاحبان کسبوکارها و تهدید به برخورد و پلمب اماکن، مردم را در برابر هم قرار دهند و از آنها به عنوان وسیلهای برای سرکوب و سانسور خودشان و زنان استفاده کنند.
پلمب به مثابه ابزار فشار سیاسی
از طرف دیگر، شواهد و گزارشهای رسیده حاکی است حکومت از بستن کسبوکارها برای انتقامگیری از مخالفانش هم استفاده میکند.
اطلاعات و گزارشهای رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهند دستکم در دو مورد، کسبوکار شهروندان به دلیل فعالیت سیاسی خود آنها یا نزدیکانشان و با هدف اعمال فشار بر افراد، به دستور نهادهای حکومتی در تهران پلمب شدهاند.
این برخورد در گذشته هم سابقه داشته و به عنوان مثال در آذر ۱۴۰۱ و همزمان با اعتراضات سراسری در خیزش «زن، زندگی، آزادی»، اداره اماکن برای توقف اعتصاب در شهرهای مختلف کردستان و نیز در ایلام و کرمانشاه، مغازه کسبهای را که در اعتصاب شرکت کرده بودند، پلمب کردند.
کارمند یک کافه در مشهد به ایراناینترنشنال گفت حکومت فکر میکند با پلمب و بازداشت، باقی رستورانها و کافهها را «از برگزاری ایونت» بازمیدارد اما تعداد این رخدادها روز به روز بیشتر میشود و در نهایت حتی پلمب هم کارگر نیست و مراسم بسیاری از چشمش در میرود.
او افزود: «غول از چراغ جادو بیرون آمده و دیگر به آن برنمیگردد.»
مردم چه میگویند؟
رسانههای اجتماعی از جمله ایکس و اینستاگرام سرشار از روایت شهروندان از پلمب شدن کسبوکارها و فشار اجتماعی بر زنان برای حجاب اجباریاند.
گروهی از زنان با اشاره به پلمب کافه و رستورانها و جریمههای موجود، بر این باورند تنها زمانی میتوان گفت حجاب اجباری در ایران برچیده شده که زنان بتوانند آزادانه با پوشش دلخواه خود در مدرسه، دانشگاه، محل کار و اماکن دولتی حاضر شوند و مدارک هویتی بدون حجاب اجباری داشته باشند.
برخی دیگر از زنان هم با اشاره به فشار موجود بر آنها در محل کار برای حجاب اجباری، میگویند حجاب آزاد نشده، بلکه حکومت بهدلیل شجاعت زنها در سرپیچی از قانون حجاب اجباری و همچنین ترس از اعتراضات مردم بهخاطر فشارهای اجتماعی و شرایط سخت معیشتی، مستاصل شده است.
در کشوری با فرهنگ طولانی قهوهخانهداری در کنار نبود فضاهای تفریحی کافی و آزادیهای اجتماعی، کافهها جزو معدود مکانهای مورد علاقه جوانها برای جمع شدن و تنفساند.
فشار بر کافهها و رستورانها بر سر حجاب و بگیر و ببند زنان، ممکن است باعث جرقه خوردن دور جدید اعتراضات ضدحکومتی در ایران بشود.
