برخی از کسبه پاساژ موبایل علاالدین، مجتمع تجاری چارسو و بازار شوش در واکنش به افزایش قیمت دلار ضمن بستن مغازههای خود دست به اعتراض زدند. ویدیوهای منتشر شده در شبکههای اجتماعی نشان میدهد جو در حوالی پل حافظ تهران ملتهب است.
از حوالی بعد از ظهر یکشنبه ۷ دیماه، ویدیوهایی در شبکههای اجتماعی منتشر شد که نشان میدهد کسبه پاساژ علاءالدین پس از بستن مغازههای خود با شعارهایی چون «نترسید، نترسید/ما همه باهم هستیم»، اعتراض خود را از داخل پاساژ آغاز کردند.
ویدیوهای دیگر نشان میدهد این کسبه از پاساژ خارج شدهاند و به سمت پل حافظ در تقاطع خیابان جمهوری و حافظ تهران حرکت کردهاند.
همزمان ویدیوهای دیگری از اعتراضات مشابه کسبه مجتمع تجاری چهارسو، که روبهروی پاساژ علاءالدین است، منتشر شد.
از سوی دیگر، کسبه بازار شوش تهران نیز دست به اعتصاب و اعتراض زدند. بازار علاالدین در زمینه موبایل فعال است، مجتمع تجاری چهارسو، کاربری نسبتا عمومیتر دارد و بازار شوش در جنوب شهر تهران، در زمینه فروش ظروف بلور و چینی، جهیزیه و لوازم خانگی فعال است.
تا ساعت ۵ عصر به وقت تهران، گزارشی از سرکوب یا حضور نیروهای امنیتی در این تجمع منتشر نشده است. برخی ویدیوها نشان میدهد معترضان در خارج از پاساژ، شعار «نیروی انتظامی/حمایت، حمایت» سر دادند.
افزایش قیمت دلار، که بهطور مستقیم در تمام بخشهای اقتصاد کشور موثر است، در یکماه اخیر شیب تند ترین یافته است. همزمان با اعتراضات پاساژ علاالدین، قیمت هر دلار آمریکا در بازار آزاد از ۱۴۴ هزار تومان فراتر رفت.
دیروز ششم دیماه هر دلار آمریکا ۱۳۷ هزار تومان معامله میشد و یکماه پیش در چنین روزی، هر دلار آمریکا در بازار آزاد ۱۱۴ هزار تومان قیمت داشت.
در ماههای اخیر، تورم افسارگسیخته و رشد نرخ ارزهای خارجی بر نگرانیها از وخامت اوضاع اقتصادی ایران افزوده است.
در یک سال گذشته، قیمت اقلام خوراکی در ایران بهطور میانگین بیش از ۶۶ درصد افزایش یافته است. حتی منابع رسمی نیز افزایش قیمت افسارگسیخته در ایران را تایید میکنند.
مرکز آمار جمهوری اسلامی ششم دیماه گزارش کرد نرخ تورم نقطهبهنقطه در کشور از ۵۲ درصد عبور کرده است.
جزئیات مربوط به اعتصاب بازاریان در اعتراض به افزایش قیمت ارز را اینجا بخوانید.
برخی رسانهها در ایران گزارش دادند فروشگاه جینوست در خیابان فرشته تهران، شنبه ۱۹ مهر و پس از برگزاری جشنی در ۱۸ مهر و انتشار ویدیوهای آن، بهدست نیروی انتظامی پلمب شد.
وبسایت خبری «آسیانیوز ایران» با اشاره به این اقدام نوشت که به نظر میرسد این برخورد، صرفا یک واکنش مقطعی نیست، بلکه بخشی از یک کارزار بزرگتر برای «کنترل بیشتر بر فضای اجتماعی، مقابله با نمایش ثروت و اجرای سختگیرانهتر قوانین» است.
بسیاری از کسبوکارها نگران تاثیر این سیاست تازه بر معیشت، سلامت روان شهروندان و زندگی اجتماعی آنها هستند.
فشار اقتصادی حکومت بر مردم و استفاده از آنها برای سرکوب
در هفتههای اخیر فشار حکومت بر کسبوکارها و شهروندان به دلیل سرپیچی از قانون حجاب اجباری، رقص و سرو مشروبات الکلی افزایش چشمگیری پیدا کرده است. از جمله، در پی انتشار ویدیوهایی از برگزاری جشنی در جزیره کیش با عنوان «قهوهپارتی» در رسانههای اجتماعی، دادستان عمومی و انقلاب کیش، از تشکیل پرونده و بازداشت برگزارکنندگان آن خبر داد.
یکی از زنان کافهداری که تجربه برخورد عوامل انتظامی با چنین جشنهایی را دارد به ایراناینترنشنال گفت شاهد بوده که مقامات در بعضی موارد از افراد بازداشتشده - بدون توجه به موقعیت مالیشان - وثیقه چند میلیاردی دریافت کرده و آنها را از کار کردن منع کردهاند.
او افزود بر اساس مشاهداتش بر این باور است که حساسیت بیشتری روی تجمعات تفریحی با حضور جوانها و نسل زد وجود دارد و نیروهای امنیتی با چنین رویدادهایی خشنتر برخورد میکنند.
مقامهای جمهوری اسلامی همواره چنین جشنهایی را «برخلاف شئونات اسلامی» و «هنجارشکنی» توصیف کرده و به نظر میرسد نگران الگوبرداری کسبوکارها از یکدیگر در این زمینهاند.
در ماههای اخیر ویدیوهایی از صاحبان چندین کافه در دزفول و قم در رسانههای اجتماعی منتشر شده که در آن در سخنانی شبیه به اعتراف اجباری یا به دلیل برگزاری جشن همراه با رقص و موسیقی، از مسئولان عذرخواهی و ابراز ندامت میکنند یا از مشتریان خود میخواهند برای جلوگیری از پلمب شدن، حجاب را رعایت کنند.
کارمند یک کافه در تهران به ایراناینترنشنال گفت مقامهای جمهوری اسلامی تلاش میکنند با فشار بر صاحبان کسبوکارها و تهدید به برخورد و پلمب اماکن، مردم را در برابر هم قرار دهند و از آنها به عنوان وسیلهای برای سرکوب و سانسور خودشان و زنان استفاده کنند.
پلمب به مثابه ابزار فشار سیاسی
از طرف دیگر، شواهد و گزارشهای رسیده حاکی است حکومت از بستن کسبوکارها برای انتقامگیری از مخالفانش هم استفاده میکند.
اطلاعات و گزارشهای رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهند دستکم در دو مورد، کسبوکار شهروندان به دلیل فعالیت سیاسی خود آنها یا نزدیکانشان و با هدف اعمال فشار بر افراد، به دستور نهادهای حکومتی در تهران پلمب شدهاند.
این برخورد در گذشته هم سابقه داشته و به عنوان مثال در آذر ۱۴۰۱ و همزمان با اعتراضات سراسری در خیزش «زن، زندگی، آزادی»، اداره اماکن برای توقف اعتصاب در شهرهای مختلف کردستان و نیز در ایلام و کرمانشاه، مغازه کسبهای را که در اعتصاب شرکت کرده بودند، پلمب کردند.
کارمند یک کافه در مشهد به ایراناینترنشنال گفت حکومت فکر میکند با پلمب و بازداشت، باقی رستورانها و کافهها را «از برگزاری ایونت» بازمیدارد اما تعداد این رخدادها روز به روز بیشتر میشود و در نهایت حتی پلمب هم کارگر نیست و مراسم بسیاری از چشمش در میرود.
او افزود: «غول از چراغ جادو بیرون آمده و دیگر به آن برنمیگردد.»
مردم چه میگویند؟
رسانههای اجتماعی از جمله ایکس و اینستاگرام سرشار از روایت شهروندان از پلمب شدن کسبوکارها و فشار اجتماعی بر زنان برای حجاب اجباریاند.
گروهی از زنان با اشاره به پلمب کافه و رستورانها و جریمههای موجود، بر این باورند تنها زمانی میتوان گفت حجاب اجباری در ایران برچیده شده که زنان بتوانند آزادانه با پوشش دلخواه خود در مدرسه، دانشگاه، محل کار و اماکن دولتی حاضر شوند و مدارک هویتی بدون حجاب اجباری داشته باشند.
برخی دیگر از زنان هم با اشاره به فشار موجود بر آنها در محل کار برای حجاب اجباری، میگویند حجاب آزاد نشده، بلکه حکومت بهدلیل شجاعت زنها در سرپیچی از قانون حجاب اجباری و همچنین ترس از اعتراضات مردم بهخاطر فشارهای اجتماعی و شرایط سخت معیشتی، مستاصل شده است.
در کشوری با فرهنگ طولانی قهوهخانهداری در کنار نبود فضاهای تفریحی کافی و آزادیهای اجتماعی، کافهها جزو معدود مکانهای مورد علاقه جوانها برای جمع شدن و تنفساند.
فشار بر کافهها و رستورانها بر سر حجاب و بگیر و ببند زنان، ممکن است باعث جرقه خوردن دور جدید اعتراضات ضدحکومتی در ایران بشود.
