وزارت نیرو در واکنش به برخی گزارشها درباره امکان تامین آب شرب ۶۰۰ میلیون نفر با بارشهای اخیر اعلام کرد بخش بزرگی از بارندگیها بهصورت تبخیر مستقیم یا در قالب چرخه طبیعی آب از دسترس خارج میشود و قابل ذخیرهسازی نیست.
فیروز قاسمزاده، مدیرکل دفتر اطلاعات و دادههای آب کشور، چهارشنبه سوم دی گفت در پی فعالیت سامانه بارشی اواخر آذرماه، بهطور متوسط حدود ۴۰ میلیمتر به میزان بارش کشور افزوده شد.
به گفته او، این میزان بارش معادل بیش از ۶۰ میلیارد مترمکعب آب ورودی به چرخه طبیعی است، اما تنها بخشی از آن امکان ورود به منابع آب زیرزمینی، رودخانهها و مخازن سدها را دارد.
قاسمزاده افزود در مناطقی که دارای سد هستند، بخشی از این آب میتواند مهار و ذخیره شود و برای مصارف شرب، کشاورزی و صنعتی مورد استفاده قرار گیرد.
این مقام وزارت نیرو یادآور شد در فلات مرکزی و شرق کشور وضعیت متفاوت است و سهم محدودی از بارشها به آبخوانهای زیرزمینی و رودخانهها میرسد و در جنوب کشور نیز بخشی از سیلابها ناگزیر به سمت دریا جریان پیدا میکند.
در پی بارش شدید باران و وقوع سیل در برخی شهرها، رسانههای ایران ۲۸ آذر از جان باختن دستکم هفت نفر و وارد آمدن خسارت به جادهها، خانهها، پلها و تاسیسات شهری خبر دادند.
پیش از این هشدارهای هواشناسی درباره وقوع سیلاب در برخی استانها صادر شده بود.
فرمانداری جهرم پیشتر اعلام کرد یک عضو جوان هلالاحمر حین عملیات امدادرسانی به سیلزدگان جان باخت.
همچنین دو جوان در لارستان استان فارس بهدلیل شدت بالای جریان آب از خودرو به بیرون پرتاب شدند و جان خود را از دست دادند.
هلال احمر خوزستان هم از کشف جسد یک فرد غرقشده در سیلاب هفته گذشته منطقه بتوند مسجد سلیمان خبر داد.
در استان هرمزگان نیز یک کودک ششساله جان خود را از دست داد.
هدررفت آب و چرخه طبیعی زمین
مدیرکل دفتر اطلاعات و دادههای آب وزارت نیرو در ادامه با اشاره به انتقادها از «هدررفت» آبهای سطحی در ایران گفت حرکت سیلابها به سمت دریا بخشی از چرخه طبیعی هیدرولوژیک زمین است و بارندگیها یکی از منابع تامین آب دریاها محسوب میشوند.
قاسمزاده اضافه کرد در سامانه بارشی اخیر بخشی از آب وارد دریای عمان و خلیج فارس شده است.
بارندگیهای اواخر آذر در شرایطی رخ داد که بحران آب در تابستان و پاییز گذشته در ایران به مرحلهای حاد رسیده بود و چندین شهر، از جمله تهران، مشهد و کرمان، با وضعیت اضطراری و در برخی موارد با «جیرهبندی عملی» روبهرو شدند.
راما حبیبی، معاون شرکت آب منطقهای تهران، اول آذر اعلام کرد مخازن سدهای پایتخت به سطحی رسیدهاند که برداشت بیشتر از آنها میتواند ایمنی سدها و شبکه تامین را با خطر مواجه کند.
سدسازی تنها در برخی مناطق توجیهپذیر است
قاسمزاده درباره دلایل مهار نشدن کامل سیلابها گفت سدها بر اساس آبهایی با ضریب اطمینان بالا و قابلیت تکرارپذیری سالانه طراحی میشوند و تنها در مناطقی که شرایط توپوگرافی مناسب، نیاز واقعی و منابع آب پایدار وجود داشته باشد، ساخت سازههای بزرگ آبی در دستور کار قرار میگیرد.
او تاکید کرد در مناطقی که سیلابها بهصورت مقطعی و چندساله رخ میدهد و از نظر تامین پایدار آب شرب یا کشاورزی ضریب اطمینان لازم دیده نمیشود، ساخت سد توجیه فنی و اقتصادی ندارد.
مرکز تحقیقاتی سوفان مستقر در آمریکا ۱۴ آذر هشدار داد بحران آب در ایران از یک چالش زیستمحیطی فراتر رفته و به یک مساله عمیق سیاسی و امنیتی تبدیل شده است.
برخی رسانهها در ایران گزارش دادند فروشگاه جینوست در خیابان فرشته تهران، شنبه ۱۹ مهر و پس از برگزاری جشنی در ۱۸ مهر و انتشار ویدیوهای آن، بهدست نیروی انتظامی پلمب شد.
وبسایت خبری «آسیانیوز ایران» با اشاره به این اقدام نوشت که به نظر میرسد این برخورد، صرفا یک واکنش مقطعی نیست، بلکه بخشی از یک کارزار بزرگتر برای «کنترل بیشتر بر فضای اجتماعی، مقابله با نمایش ثروت و اجرای سختگیرانهتر قوانین» است.
بسیاری از کسبوکارها نگران تاثیر این سیاست تازه بر معیشت، سلامت روان شهروندان و زندگی اجتماعی آنها هستند.
فشار اقتصادی حکومت بر مردم و استفاده از آنها برای سرکوب
در هفتههای اخیر فشار حکومت بر کسبوکارها و شهروندان به دلیل سرپیچی از قانون حجاب اجباری، رقص و سرو مشروبات الکلی افزایش چشمگیری پیدا کرده است. از جمله، در پی انتشار ویدیوهایی از برگزاری جشنی در جزیره کیش با عنوان «قهوهپارتی» در رسانههای اجتماعی، دادستان عمومی و انقلاب کیش، از تشکیل پرونده و بازداشت برگزارکنندگان آن خبر داد.
یکی از زنان کافهداری که تجربه برخورد عوامل انتظامی با چنین جشنهایی را دارد به ایراناینترنشنال گفت شاهد بوده که مقامات در بعضی موارد از افراد بازداشتشده - بدون توجه به موقعیت مالیشان - وثیقه چند میلیاردی دریافت کرده و آنها را از کار کردن منع کردهاند.
او افزود بر اساس مشاهداتش بر این باور است که حساسیت بیشتری روی تجمعات تفریحی با حضور جوانها و نسل زد وجود دارد و نیروهای امنیتی با چنین رویدادهایی خشنتر برخورد میکنند.
مقامهای جمهوری اسلامی همواره چنین جشنهایی را «برخلاف شئونات اسلامی» و «هنجارشکنی» توصیف کرده و به نظر میرسد نگران الگوبرداری کسبوکارها از یکدیگر در این زمینهاند.
در ماههای اخیر ویدیوهایی از صاحبان چندین کافه در دزفول و قم در رسانههای اجتماعی منتشر شده که در آن در سخنانی شبیه به اعتراف اجباری یا به دلیل برگزاری جشن همراه با رقص و موسیقی، از مسئولان عذرخواهی و ابراز ندامت میکنند یا از مشتریان خود میخواهند برای جلوگیری از پلمب شدن، حجاب را رعایت کنند.
کارمند یک کافه در تهران به ایراناینترنشنال گفت مقامهای جمهوری اسلامی تلاش میکنند با فشار بر صاحبان کسبوکارها و تهدید به برخورد و پلمب اماکن، مردم را در برابر هم قرار دهند و از آنها به عنوان وسیلهای برای سرکوب و سانسور خودشان و زنان استفاده کنند.
پلمب به مثابه ابزار فشار سیاسی
از طرف دیگر، شواهد و گزارشهای رسیده حاکی است حکومت از بستن کسبوکارها برای انتقامگیری از مخالفانش هم استفاده میکند.
اطلاعات و گزارشهای رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهند دستکم در دو مورد، کسبوکار شهروندان به دلیل فعالیت سیاسی خود آنها یا نزدیکانشان و با هدف اعمال فشار بر افراد، به دستور نهادهای حکومتی در تهران پلمب شدهاند.
این برخورد در گذشته هم سابقه داشته و به عنوان مثال در آذر ۱۴۰۱ و همزمان با اعتراضات سراسری در خیزش «زن، زندگی، آزادی»، اداره اماکن برای توقف اعتصاب در شهرهای مختلف کردستان و نیز در ایلام و کرمانشاه، مغازه کسبهای را که در اعتصاب شرکت کرده بودند، پلمب کردند.
کارمند یک کافه در مشهد به ایراناینترنشنال گفت حکومت فکر میکند با پلمب و بازداشت، باقی رستورانها و کافهها را «از برگزاری ایونت» بازمیدارد اما تعداد این رخدادها روز به روز بیشتر میشود و در نهایت حتی پلمب هم کارگر نیست و مراسم بسیاری از چشمش در میرود.
او افزود: «غول از چراغ جادو بیرون آمده و دیگر به آن برنمیگردد.»
مردم چه میگویند؟
رسانههای اجتماعی از جمله ایکس و اینستاگرام سرشار از روایت شهروندان از پلمب شدن کسبوکارها و فشار اجتماعی بر زنان برای حجاب اجباریاند.
گروهی از زنان با اشاره به پلمب کافه و رستورانها و جریمههای موجود، بر این باورند تنها زمانی میتوان گفت حجاب اجباری در ایران برچیده شده که زنان بتوانند آزادانه با پوشش دلخواه خود در مدرسه، دانشگاه، محل کار و اماکن دولتی حاضر شوند و مدارک هویتی بدون حجاب اجباری داشته باشند.
برخی دیگر از زنان هم با اشاره به فشار موجود بر آنها در محل کار برای حجاب اجباری، میگویند حجاب آزاد نشده، بلکه حکومت بهدلیل شجاعت زنها در سرپیچی از قانون حجاب اجباری و همچنین ترس از اعتراضات مردم بهخاطر فشارهای اجتماعی و شرایط سخت معیشتی، مستاصل شده است.
در کشوری با فرهنگ طولانی قهوهخانهداری در کنار نبود فضاهای تفریحی کافی و آزادیهای اجتماعی، کافهها جزو معدود مکانهای مورد علاقه جوانها برای جمع شدن و تنفساند.
فشار بر کافهها و رستورانها بر سر حجاب و بگیر و ببند زنان، ممکن است باعث جرقه خوردن دور جدید اعتراضات ضدحکومتی در ایران بشود.
